Online Terapi Kimler İçin Uygun, Kimler İçin Değil?

Online terapi kimler için uygun sorusunun kısa cevabı şudur: uygunluğu çoğu zaman yaşadığınız sorunun adı değil, görüşmenin koşulları belirler. Rahatça konuşabileceğiniz, kimsenin duymadığı bir alan, görüşmeyi kesintisiz sürdürecek bir bağlantı ve ihtiyacınızın uzaktan karşılanabilir olması bir aradaysa online terapi sizin için gerçekçi bir seçenek olabilir. Bu üçünden biri eksikse sorun sizde değil, yöntemin o dönemdeki koşullarınıza uymamasındadır.

Belki uzun süredir bir görüşme yapmayı düşünüyor, ama “Ekran üzerinden anlatabilir miyim?” diye tereddüt ediyorsunuz. Belki de evde kalabalık bir aileyle yaşıyor, konuşurken sesinizin duyulacağından çekiniyorsunuz. Bu iki kaygı birbirinden farklıdır: Birincisi çoğu zaman ilk görüşmelerde kendiliğinden azalabilen bir alışma meselesidir, ikincisi ise önceden çözülmesi gereken somut bir engeldir.

Bu yazıda online görüşmenin hangi koşullarda iyi işleyebildiğini, hangi durumlarda yüz yüze görüşmenin ya da başka bir desteğin öne alınması gerektiğini ve evde mahremiyeti nasıl değerlendirebileceğinizi bulacaksınız. Sonunda karar vermeden önce doldurabileceğiniz kısa bir uygunluk notu ve ilk görüşmede sorabileceğiniz sorular da var.

Online Terapi Kimler İçin Uygun? Üç Koşula Bakın

Online terapi uygunluğunu değerlendirirken tek bir soruya değil, birbirini tamamlayan üç koşula bakmak daha doğru olur. Bunlardan biri “evet”, diğer ikisi “hayır” ise online görüşmeyi zorlamak yerine koşulları düzeltmeyi ya da yüz yüze seçeneği düşünmeyi önerebiliriz.

• Mahrem bir alan: Görüşme süresince sesinizin duyulmayacağı, içeri kimsenin girmeyeceği bir yer bulabiliyor musunuz? Sessiz bir oda tek başına yetmez; kapının kapanabilmesi ve o saatte evde kimin olacağı da önemlidir.
• Kesintisiz bir bağlantı: Telefonunuz ya da bilgisayarınız, internetiniz ve kulaklığınız görüşmeyi sürdürebilecek durumda mı? Bağlantının sık koptuğu bir ortamda anlatmak istediğiniz şeyin ortasında kesilmek, konuşmayı zorlaştırır.
• Uzaktan karşılanabilen bir ihtiyaç: Şu anki durumunuz acil bir güvenlik riski ya da bedensel bir muayene gerektirmiyor mu? Görüşmede konuşmak, düşünmek ve birlikte plan yapmak ihtiyacınızı karşılıyorsa online görüşme bir seçenek olabilir; uygunluğu görüşeceğiniz uzmanla birlikte değerlendirebilirsiniz.

Bu üç koşul bir kez değerlendirilip bırakılmaz. Taşınma, işe başlama, evde misafir kalması gibi değişiklikler, dün uygun olan düzeni bugün zorlaştırabilir. Koşullarınız değiştiğinde bunu görüşmede söylemek, yöntemin birlikte gözden geçirilmesini sağlar.

Neden Tanı Adına Göre “Uygun / Uygun Değil” Listesi Yapılmaz?

İnternette “kaygı için online terapi uygundur, şu sorun için uygun değildir” gibi listelere rastlayabilirsiniz. Bu tür listeler okura net bir cevap veriyormuş gibi görünse de aynı konu iki farklı kişide çok farklı koşullarla yaşanır. Evde yalnız yaşayan bir kişi ile aynı odayı kardeşiyle paylaşan bir öğrenci, aynı kaygıyı yaşasa bile aynı görüşme düzenine sahip değildir.

Burada iki ayrımı akılda tutmak işe yarar. Birincisi, online konuşulabilecek bir konu ile online konuşmaya uygun bir ortam aynı şey değildir. Konu uygun olabilir, ama ortam sizi susturuyorsa görüşme verim sağlamaz. İkincisi, ekranda zorlanmak ile ekranda konuşamamak farklıdır. İlk görüşmelerde kameraya bakmak garip gelebilir; bu genellikle birkaç denemede alışılabilen bir durumdur. Konuşmanızı dinleyen ya da denetleyen biri varsa ise mesele alışmak değil, güvenliktir.

Bu nedenle uygunluk sorusunu “Ben hangi sorunu yaşıyorum?” diye değil, “Bu sorunu şu koşullarda rahatça anlatabilir miyim?” diye sormak daha yararlı olur. Tanıyla ilgili bir sorunuz varsa bunu görüşmede konuşabilirsiniz; ancak başvurmak için önce kendinize bir ad koymanız gerekmez.

Online Görüşmenin İyi Çalışabildiği Durumlar

Online görüşme, yüz yüze görüşmeye ulaşmayı zorlaştıran somut engeller olduğunda özellikle işe yarayabilir. Ameliyat sonrası birkaç hafta evden çıkamayan, bacağı alçıda olduğu için ulaşımda zorlanan ya da küçük çocuğunu bırakacak kimsesi olmayan biri, görüşmeyi ertelemek zorunda kalmadan sürdürebilir. Vardiyalı çalışan, iş için sık şehir değiştiren ya da görüşme yapılan şehirden uzakta yaşayan kişiler için de yol süresinin ortadan kalkması düzenli devam etmeyi kolaylaştırabilir.

Bazı kişiler için ilk adımı atmak, bir binaya girip bekleme salonunda oturmaktan daha kolay hâle gelebilir. Kendi odasında, tanıdığı bir ortamda konuşmak başlangıçtaki çekingenliği azaltabilir. Bu, online görüşmenin herkese daha rahat geldiği anlamına gelmez; yalnızca bazı kişiler için giriş kapısını alçaltabildiğini gösterir.

Taşınma gibi dönemlerde süreklilik de önemli bir avantajdır. Yüz yüze başlayan bir süreç, kişi başka bir şehre taşındığında online olarak devam edebilir; böylece baştan anlatmak zorunda kalınmaz. Online görüşmenin genel avantajlarını ayrıca merak ediyorsanız online terapinin avantajları yazısına göz atabilirsiniz; bu yazının odağı ise avantajlardan çok, sizin koşullarınıza uyup uymadığıdır.

Aile ve çift görüşmelerinde de online düzen, üyeler farklı şehirlerde yaşıyorsa bir araya gelmenin tek yolu olabilir. Ancak bu görüşmelerde herkesin kendi ekranından mı, aynı odadan mı katılacağı ayrıca konuşulmalıdır. Bu düzenin nasıl kurulabileceğini online aile terapisi yazısında bulabilirsiniz.

Evde Mahremiyet: Online Görüşme İçin Güvenli Bir Alanınız Var mı?

Online görüşmenin en çok göz ardı edilen koşulu, kişinin konuştuğu yerdeki mahremiyettir. Duyulabilecek olan yalnızca sizin sesiniz değildir; başkaları hakkında paylaştığınız özel bilgiler de çevrenizdekiler tarafından duyulabilir. Eşiniz hakkında konuşurken onun yan odada olması ya da annenizle ilgili bir konuyu aynı evde anlatmak, cümlelerinizi farkında olmadan kısaltmanıza yol açabilir.

ABD Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü’nün uzaktan ruh sağlığı desteğine ilişkin bilgilendirmesi de yakında birinin görüşmeyi görebilmesi ya da duyabilmesinin online görüşmeyi daha az özel hissettirebileceğini ve bazı kişilerin evde kamera kullanmaktan rahatsız olabileceğini belirtir (NIMH, uzaktan ruh sağlığı desteği). Bu nedenle ortamı değerlendirmek bir ayrıntı değil, görüşmenin parçasıdır.

Evde uygun bir oda yoksa bazı kişiler görüşmeyi park edilmiş bir arabada, kulaklıkla yapmayı tercih eder. Bu, sesinizin evde duyulmasını önleyebilecek pratik bir yol olabilir; ancak araç sürerken görüşme yapılmaz ve etrafınızdan geçenlerin sizi görebileceği de hesaba katılmalıdır. İş yerinde boş bir toplantı odası da benzer bir seçenektir, yeter ki kapısı kapanabilsin ve o saatte kimse içeri girmesin.

Mahremiyeti değerlendirirken şu sorulara bakabilirsiniz: Görüşme sırasında telefonunuza gelen bildirimler ekranda görünüyor mu? Cihazı başkasıyla ortak kullanıyor musunuz? Görüşme bağlantısı ya da mesajlar birinin eline geçebilir mi? Bu soruların bir kısmı basit ayarlarla çözülebilir. Ancak telefonunuzun, mesajlarınızın ya da nerede olduğunuzun biri tarafından denetlendiğini düşünüyorsanız, bu evden yapılacak bir online görüşmeyi güvenli olmaktan çıkarır. Böyle bir durumda bunu ilk temas sırasında, güvenli bir kanaldan söylemeniz ve farklı bir görüşme düzeni istemeniz yerinde olur.

Online Terapi Kimler İçin Uygun Olmayabilir?

Aşağıdaki durumlar online görüşmeyi yasaklamaz, ama önce başka bir adımın atılmasını ya da görüşme biçiminin yeniden düşünülmesini gerektirebilir. Buradaki ölçüt yine tanı adı değil, o anki ihtiyaç ve güvenliktir.

• Evde konuşmanın güvenli olmadığı durumlar: Şiddet, tehdit ya da yakından denetlenme varsa, evden yapılan görüşme sizi zor durumda bırakabilir. Bu durumda yüz yüze bir görüşme ya da güvenli bir dış mekân daha uygun olabilir.
• Bedensel belirtilerin öne çıktığı dönemler: Uykusuzluk, iştahta belirgin değişiklik, çarpıntı ya da açıklanamayan ağrılar yalnızca psikolojik bir nedene bağlanmamalıdır. Bu belirtiler için bir hekim değerlendirmesi ayrıca gerekebilir; ilaç ihtiyacı söz konusuysa bu değerlendirmeyi bir psikiyatrist yapar. Rol farkını psikolog ile psikiyatrist arasındaki farklar yazısında okuyabilirsiniz.
• Ekranda sürdürmenin çok zor olduğu durumlar: Bazı kişiler için ekran karşısında uzun süre dikkati korumak ya da duygularını kameraya anlatmak, birkaç denemeden sonra bile zorlaşmaya devam eder. Bu bir başarısızlık değildir; yüz yüze görüşmenin size daha uygun olduğunu gösterebilir.
• Küçük çocuklar: Küçük yaştaki çocuklarla çalışmada oyun, çizim ve ebeveynle birlikte yapılan görüşmeler önemli yer tutar. Online görüşme ebeveyn görüşmeleri için uygun olabilirken, çocuğun kendisiyle çalışmada yüz yüze düzen daha çok tercih edilir.

Acil bir durum varsa

Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa veya hemen müdahale gerektiren bir tehlike yaşıyorsanız, planlanmış bir online ya da yüz yüze görüşmeyi beklemeyin. 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Online görüşme, acil durumda anında müdahale imkânı sunmaz.

Karar Vermeden Önce Doldurabileceğiniz Online Terapi Uygunluk Notu

Aşağıdaki not, online görüşmenin sizin için uygun olup olmadığını düşünmenize yardım eder. Bir test değildir, puanı yoktur ve doldurmadan da başvurabilirsiniz. Yanıtlarınızı birkaç kelimeyle yazmanız yeterlidir.

• Yer: Görüşmeyi nereden yapacağım? O saatte bu yerde başka kim olacak?
• Duyulma: Konuştuğum şeyleri duyabilecek biri var mı? Kulaklık bu sorunu çözüyor mu, yoksa yalnızca benim duyduklarımı mı gizliyor?
• Cihaz ve bağlantı: Hangi cihazı kullanacağım? Bu cihazı başkası da kullanıyor mu? İnternetim bir saatlik görüntülü görüşmeyi kaldırıyor mu?
• Zaman: Görüşmeden hemen önce ve sonra kendime birkaç dakika ayırabileceğim bir saat var mı? Toplantıdan çıkar çıkmaz görüşmeye girmek, sonra hemen işe dönmek beni zorlar mı?
• Güvenlik: Görüşme sırasında kendimi güvende hissetmezsem ne yaparım? Bağlantı koparsa beni nasıl arayabilirler?
• Konuşmak istediğim konu: İlk görüşmede neyi anlatmak istiyorum? Bu konuyu evdeyken rahatça anlatabilir miyim?

Notu doldurduktan sonra “evet, ama” ile başlayan yanıtlarınıza bakın. “Evde yalnızım, ama akşam altıdan sonra eşim geliyor” gibi bir yanıt, online görüşmenin mümkün olduğunu, yalnızca saatin dikkatle seçilmesi gerektiğini gösterir. “Telefonum başkası tarafından kontrol ediliyor” gibi bir yanıt ise ayarla çözülebilecek bir durum değildir ve farklı bir düzen gerektirir. İlk görüşmede bu notu okuyarak başlayabilirsiniz; nereden başlayacağınızı düşünmek zorunda kalmazsınız.

İlk Online Görüşmede Neleri Sorabilirsiniz?

İlk görüşme, yalnızca sizin anlattığınız değil, sizin de soru sorduğunuz bir görüşmedir. Online düzenle ilgili belirsizlikleri baştan konuşmak, sonraki görüşmelerde aklınızın bu sorulara takılmasını önler. Şu soruları sorabilirsiniz:

• “Görüşmeler hangi platformdan yapılıyor ve bu platform gizliliği nasıl koruyor?”
• “Görüşme sırasında bağlantı koparsa ne yapıyoruz; telefonla mı devam ediyoruz, yeniden mi bağlanıyoruz?”
• “Gizliliğin sınırları nelerdir? Hangi durumlarda bu sınır değişebilir?”
• “Görüşme sırasında kendimi kötü hissedersem ya da evde biri içeri girerse nasıl bir yol izleyelim?”
• “İhtiyaç olursa yüz yüze görüşmeye geçmek ya da ikisini birlikte yürütmek mümkün mü?”
• “Bu konuda nasıl çalışıyorsunuz ve hangi eğitim ve deneyime sahipsiniz?”

Bu soruların yanıtları, online düzenin size uyup uymadığını görmenizi kolaylaştırır. Bir platformun güvenli olup olmadığını tek başına değerlendirmekte zorlanıyorsanız online terapi rehberi yazısı da genel bir çerçeve sunar. Hiçbir soru “fazla” değildir; görüşmenin nasıl yürüyeceğini bilmek, kendinizi anlatmanızı da kolaylaştırır.

İlk görüşmede ortamınızı da birlikte gözden geçirmek faydalıdır. Kameranın açısı, arka planda görünenler, sesin yankı yapıp yapmadığı gibi küçük ayrıntılar bir kez ayarlandığında sonraki görüşmelerde dikkatinizi dağıtmaz.

Online mı Yüz Yüze mi? Arada Geçiş Yapılabilir

Online ve yüz yüze görüşme birbirinin rakibi değildir. Bazı kişiler yüz yüze başlayıp taşındıktan sonra online devam eder; bazıları online başlayıp belirli bir dönemde yüz yüze görüşmeyi tercih eder. Önemli olan, seçimin sizin koşullarınıza göre yapılması ve koşullar değiştiğinde yeniden konuşulabilmesidir.

Psikoterapist ve Psikolojik Danışman Mehmet Ulubey ile yüz yüze görüşmeler Adana ve Çukurova bölgesinde yapılır; Hatay, Mersin, Osmaniye, Kahramanmaraş ve Gaziantep’ten de yüz yüze görüşmeye gelinebilir. Online görüşmeler ise Türkiye genelinde sürdürülebilir. Hangisinin size daha uygun olduğundan emin değilseniz bu kararı ilk temas sırasında birlikte verebilirsiniz.

Online Görüşme Hakkında Bilgi Almak İçin

Uygunluk notunuzu doldurduysanız ya da hangi düzenin size uyacağından emin değilseniz, online terapi hakkında bilgi sayfasını inceleyebilir veya 0543 108 25 76 numarasını arayarak görüşme biçimi ve uygun zaman hakkında bilgi alabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Online terapi yüz yüze görüşme kadar işe yarar mı?

Uzaktan yapılan ruh sağlığı görüşmelerinin birçok sorun için etkili olabildiği bilinmektedir. Görüşmenin yararı; ihtiyaçlarınıza, kullanılan yaklaşıma, görüşme koşullarına, düzenli devam edebilmenize ve kurulan çalışma ilişkisine göre değişebilir. Online düzende kendinizi rahatça anlatamıyorsanız bunu söylemeniz, yöntemin gözden geçirilmesi için yeterlidir.

Kameramı kapatarak görüşebilir miyim?

Kamerayı açmak başlangıçta zor geliyorsa bunu görüşmenin başında söyleyebilirsiniz. Bazı durumlarda ilk dakikalarda sesli başlamak, sonra kamerayı açmak bir geçiş yolu olabilir. Yine de yüz ifadesi ve beden dili görüşmenin önemli bir parçası olduğu için kameranın uzun süre kapalı kalması konuşulması gereken bir konudur.

Bir ilişki sorunu için eşimle ayrı yerlerden katılabilir miyiz?

Bu mümkün olabilir; özellikle çiftlerden biri başka bir şehirde çalışıyorsa tek seçenek de olabilir. Ancak iki kişinin de kendi ortamında rahatça konuşabildiğinden emin olmak gerekir. Taraflardan biri kendini güvende hissetmiyorsa ya da konuşurken çekiniyorsa bu, ortak görüşmeden önce ayrıca değerlendirilir.

Ergen çocuğum online görüşmeye katılabilir mi?

Ergenlik döneminde online görüşme bazı gençlere tanıdık gelebilir; ancak evde ebeveynlerin konuşmayı duymayacağı bir alan olması özellikle önemlidir. Genç, ailesinin duyabileceğini düşünürse konuşmaktan kaçınabilir. Bu nedenle ergenle yapılacak görüşmelerin düzeni ve ebeveyn görüşmelerinin nasıl yürüyeceği baştan konuşulur.

Görüşme sırasında evde biri içeri girerse ne yapmalıyım?

Önceden bunun için basit bir işaret belirleyebilirsiniz; örneğin konuyu değiştirip “Sonra devam edelim” demek. Böyle bir durumun ne sıklıkla yaşandığı, ortamın gerçekten uygun olup olmadığını gösteren bir işarettir. Sık tekrar ediyorsa görüşme saatini ya da yerini değiştirmeyi birlikte düşünebilirsiniz.

Bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bu yazı tanı ve tedavinin yerini tutmaz.