Yurt Dışında Boşanma Süreci: Hukuki Yük Altında Ruhsal Olarak Ayakta Kalmak

Yurt dışında boşanma süreci iki takvimle birlikte ilerler: evrak takvimi dışarıdan gelir ve kurumların hızındadır, duygu takvimi içeriden gelir ve kendi hızında ilerler. İkisinin aynı hızda gitmemesi olağan olabilir. Bu yazı psikolojik desteğin bu ruhsal yüke nasıl baktığını anlatır; hukuki bilgi içermez.

Psikoterapist ve Psikolojik Danışman Mehmet Ulubey ile Türkçe online görüşebilirsiniz; yüz yüze görüşme yalnızca Adana Çukurova Yüzüncüyıl Mahallesi’ndeki ofiste yapılır, yurt dışında ofis yoktur. Önce bir şey sormak isterseniz WhatsApp’tan yazabilirsiniz. Süreç, haklar ve belgeler gibi hukuki konular için yetkili kişi avukatınız ya da ilgili kurumdur; aşağıda bunlara girilmiyor.

Evrak takvimi ile duygu takvimi neden aynı hızda ilerlemez?

Avukatınızdan bir e-posta düşer: birkaç ek belge isteniyor. Bir iş günü içinde cevaplarsınız, dosya kapanır. Siz ise aynı akşam, gece yarısı, sabaha karşı hâlâ o e-postanın altındaki cümleyi düşünüyor olabilirsiniz.

Evrakın tarihleri, sırası ve bekleme süreleri sizin dışınızdaki kişi ve kurumlara bağlıdır. Duygunun ise takvimi yoktur; bir belge gibi “tamamlandı” diye kapanmaz. Bazen işlemler ilerlerken siz yeni yeni ne olduğunu fark edersiniz, bazen de işlemler sürerken siz çoktan yorulmuşsunuzdur.

Bu iki hızın ayrılması bir yetersizlik göstergesi değildir. Ayrılığın pratik tarafını yürütmek ile onu hissetmek farklı işlerdir ve aynı kişi bu ikisini aynı anda taşımak zorunda kalabilir. “İşlerimi hallediyorum ama geceleri dağılıyorum” cümlesi bir çelişki değil, bu ikili yükün tarifi olabilir: günü işlevsel geçirmek, içeride zorlanmadığınız anlamına gelmez.

Hangi anlar özellikle yorabilir: gece, posta kutusu, sessiz ev

Boşanma süreci herkes için aynı değildir; ama okurların tanıyabileceği birkaç an vardır. Hangisinin sizde daha ağır olduğunu bilmek, aşağıdaki küçük denemelerden hangisini seçeceğinize yardımcı olabilir.

• Gece ve sabaha karşı. Gündüz iş, çocuk ve yazışmalar sizi meşgul eder. Ev sessizleşince “ya yanlış anlarsam”, “ya şunu söylemeseydim” gibi düşünceler sırayla gelir. Uykuya dalmakta ya da gece uyandıktan sonra yeniden uyumakta zorlanabilirsiniz; bu döngüyü kaygı ve uykusuzluk döngüsü yazısında ayrıca ele aldık.
• Posta kutusu ve e-posta. Resmî bir yazı geldiğinde içeriğini bilmeden önce bile bedeniniz tepki verebilir. Zarfı açmayı bir gün ertelemek de bu tepkinin parçası olabilir.
• Evin kendisi. Eşyaların yerinin değişmesi, bir tarafın boş kalan dolabı ya da hâlâ ortak yaşanan bir evde “nezaket mesafesi” yorucu olabilir.
• “İyiyim” demek zorunda kaldığınız ortamlar. İş yeri, çocuğun okulu, Türkçe konuşulan çevre: orada anlatmadan durmak, bir yük daha olabilir.

Bunlar tanı değildir; yalnızca neyin yorduğunu adlandırmanın yollarıdır. Dördünü birden yaşamanız gerekmez, tek biri bile görüşme düşünmek için yeterli bir neden olabilir.

Kurallarını tam bilmediğiniz bir sistemin içindeyken kaygı nasıl büyür?

Posta kutusundan çıkan zarfı eşikte ayakta açıp yabancı bir dilde, hukuk diliyle yazılmış sayfaları tek başınıza okumak, dili iyi bilseniz bile ağır gelebilir. Günlük dil ile hukuk dili farklıdır; anladığınızdan emin olmamak, her cümleyi ikinci kez okutur.

Burada iki ayrı konu iç içe geçer. Birincisi bilgidir: hangi aşamada olduğunuz, sırada ne geldiği, bir belgenin ne anlama geldiği. Bunlar avukatınıza ya da yetkili kuruma sorulacak sorulardır; bu yazı onlara yanıt vermeye çalışmaz. İkincisi ise bilmemenin yarattığı iç sestir: “Yanlış bir şey yaparsam?” “Bir şeyi kaçırırsam?” Bu ikinci kısım, psikolojik destekte ele alınabilecek kısımdır.

Kaygının büyümesini sınırlamak için basit bir ayrım denenebilir. Aklınızdan geçen her soruyu üç gruba ayırın: Şu an bildiğim, Avukatıma ya da kuruma soracağım, Şu an cevaplayamayacağım. Üçüncü gruba düşen soruları “bugün çözmem gerekmiyor” diye ayrı bir satıra yazmak, onları zihinde dolaştırmaktan farklı hissettirebilir. Bu bir hukuki bilgi değil, kaygıyı tek yerde toplama yöntemidir; ikinci grubu avukatla görüşmeye giderken kâğıtta götürmek de konuşmayı kolaylaştırabilir.

Duygularınızı yabancı bir dilde anlatmakta zorlanıyorsanız, bunun neden yorucu olabildiğini anadilde psikoterapi yazısında okuyabilirsiniz.

Üç küçük sınır: evrak penceresi, kapanış cümlesi, konu dışı on dakika

Amaç evrak işini ertelemek ya da önemsememek değil, evrakla ilgili düşüncenin bütün güne ve geceye yayılmasını biraz sınırlamaktır. Bunlar bir test ya da tedavi planı değildir; bir hafta deneyip görüşmeye taşıyabileceğiniz üç küçük denemedir.

• Evrak penceresi. Gün içinde bir mutfak zamanlayıcısıyla başlatıp bitirdiğiniz tek bir aralık: 30-40 dakika. E-postalara bakma, belgeleri toplama, avukatla yazışma o aralıkta yapılır. Süresi olan bir bildirim varsa onu pencereye göre değil, kendi süresine göre ele alın; bu yöntem süresi olan işleri geciktirmek için değil, aynı konuya tekrar tekrar dönmeyi sınırlamak içindir.
• Kapanış cümlesi. Pencere bittiğinde tek cümle yazın: “Bugün şunu yaptım; kalan şu, şu gün bakacağım.” Gece aynı konu aklınıza gelirse kendinize bu cümleyi hatırlatabilirsiniz.
• Konu dışı on dakika. Gün içinde boşanmanın hiç açılmadığı bir konuşma ya da yürüyüş. Boşanma konusunu hiç açmadan bir arkadaşınızla bankta çay içmek de bir destek biçimi olabilir.

Hafta sonunda her sınıra “tuttu”, “yarım kaldı” ya da “tutmadı” yazabilirsiniz; hangisinin neden tutmadığı görüşmede başlangıç noktası olabilir. Pencere bazı kişilerde kaygıyı artırabilir; öyleyse bırakmak serbesttir. Satırlar puanlanmaz, bir sonuç çıkarmak için kullanılmaz ve görüşmeye başlamak için denemiş olmanız gerekmez.

Destek ağı olmayan yerde ayrılık: çiftken kurulan çevre ve uzaktaki aile

Çiftken kurulan bir çevre vardır: ortak arkadaşlar, ortak davetler, eşin yakınları, belki aynı topluluktan tanıdıklar. Ayrılıkla birlikte bu çevre de değişebilir; kayıp yalnızca bir kişiyi değil, bir akşam sofrasını, bayram ziyaretini ya da “biz” diye çağrılmayı da kapsayabilir. Ailenizin yakınınızda olmadığı bir ülkede bu boşluğu doldurmak zaman alır.

Türkiye’deki ailenize haber verme kararı ayrı bir yük olabilir. Bazı ailelerde “ne diyecekler” kaygısı öne çıkar, bazılarında “hemen dön” baskısı, bazılarında ise yargısız bir destek vardır. Hangisinin sizin ailenize yakın olduğunu en iyi siz bilirsiniz. Haber verirken şu üç soru, sırayı belirlemenize yardımcı olabilir:

• Şu an kimin bilmesi gerçekten gerekiyor ve kim sonra öğrenebilir?
• Hangi kişiye anlatınca yük hafifliyor, hangisine anlatınca artıyor?
• Anlatmadan önce neyi konuşmak istediğimi biliyor muyum; kısa bir bilgi mi vermek istiyorum, uzun uzun dinlenmek mi?

İlk yılbaşı, ilk bayram ya da çocuksuz ilk hafta sonu gibi tarihler beklenenden ağır gelebilir. Bunları önceden bilmek, o güne küçük bir plan koymak için fırsat verir; örneğin o akşam biriyle yürümek ya da telefonda sesli konuşacağınız birini önceden ayarlamak. Boşanma sürecini ve sonrasındaki psikolojik danışmanlığı genel olarak boşanma süreci ve sonrası psikolojik danışma yazısında okuyabilirsiniz.

Ayrılığı siz mi istediniz, size mi söylendi? Aynı süreçte iki ayrı ağırlık

Aynı süreç, hangi tarafta olduğunuza göre farklı duygular getirebilir. Ayrılığı siz istediyseniz suçluluk, “yeterince denedim mi” sorusu ve çevrenin bakışı öne çıkabilir. Ayrılık size söylendiyse terk edilmişlik, utanç ve öfke gündeme gelebilir. Karar karşılıklı olsa bile her iki taraf da bir yas yaşayabilir.

Bu yazı kimseyi boşanmaya ya da vazgeçmeye yönlendirmiyor; ayrılığı karara bağlamak sizin ve ilgili kişilerin işidir. Henüz karar vermediyseniz bunun görüşmede de bir konu olabileceğini bilmeniz yeterlidir. Kararı hâlâ düşünüyorsanız boşanma eşiğinde evlilik terapisi yazısı bu kararın çift görüşmesiyle ilişkisini ele alıyor.

Bu zorlanma ne zaman kendi akışında geçer, ne zaman görüşme için neden olur?

Boşanma sürecinde yorulmak olağan olabilir ve her zaman psikolojik destek gerektirmez. Şu işaretlerden biri, bir görüşme düşünmeniz için yeterli olabilir; hepsinin birlikte bulunması gerekmez:

• Uyku haftalardır bozuk ya da yeme düzeniniz belirgin biçimde değişti.
• İş ya da günlük yazışmalar üzerinde odaklanamıyorsunuz; aynı kaygılı düşünce gün boyu dönüp duruyor.
• Arkadaş davetlerini ve aramaları sürekli geri çeviriyorsunuz.
• Alkol, sigara ya da başka bir maddeyi eskisinden daha fazla kullanıyorsunuz.
• “Hiçbir şey düzelmeyecek” gibi umutsuz düşünceler sıklaştı.

Çarpıntı, kilo değişimi ya da uyku sorunu gibi bedensel belirtileri yalnızca süreçle açıklamayın; bulunduğunuz ülkede bir aile hekimine görünmek yerinde olur. Umutsuzluk ağırlaştıysa ya da günlük işleri yapamıyorsanız, gerekli durumlarda psikiyatri hekimleri ile koordineli çalışılmaktadır. Rutin bir görüşme, bu işaretleri konuşmak için bir başlangıç noktasıdır; aşağıdaki güvenlik bölümü ise bundan ayrıdır. Online biçimin size uyup uymadığını online terapinin kimlere uygun olduğu yazısında bulabilirsiniz.

Kendinize zarar düşüncesi, şiddet, tehdit ya da kontrol varsa: önce güvenlik

Ayrılık dönemlerinde bazı kişiler güvenlik konusunda ek kaygı yaşar. Bir taraf diğerinden korkuyorsa; tehdit, aşağılama ya da kontrol varsa (telefonun izlenmesi, para ya da belgelerin elde tutulması, dışarı çıkışın engellenmesi, fiziksel şiddet), planlı bir psikoterapi görüşmesi ilk adım olmayabilir.

Kendinize zarar vermeyi düşünüyorsanız, bir planınız varsa ya da şu an kendinizin veya bir başkasının güvenliği için hemen müdahale gerekiyorsa, bir mesajın yanıtını ya da randevuyu beklemeyin. Bulunduğunuz ülkenin acil yardım numarasını arayın veya en yakın acil servise gidin. Türkiye’deki 112 yurt dışında sizi yerel acil hizmetlere bağlamayabilir; numarayı şimdiden telefonunuza kaydetmeyi düşünebilirsiniz. Mümkünse yalnız kalmayın ve güvendiğiniz birine haber verin. Online görüşme acil yardımın yerini tutmaz.

Şiddet ya da kontrol durumunda bulunduğunuz ülkedeki yerel destek kuruluşlarına ulaşmanın yolunu o ülkenin resmî kaynaklarından öğrenebilirsiniz. Bu yazıyı ve yazışmaları karşı tarafın göremeyeceği bir cihazdan okumayı tercih edebilirsiniz; ilk mesajda yalnızca “yalnız konuşabilir miyim?” diye sormanız yeterlidir.

Psikoterapide boşanma süreci nasıl ele alınır, nasıl ele alınmaz?

Çalışma, ihtiyacınıza göre şekillenen bir psikoterapi sürecidir; sonuç kişiye göre değişir. Genellikle şu başlıklar gündeme gelir:

• Gece düşünce döngüsü. Düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağı inceleyen bilişsel davranışçı yaklaşım, “ya yanlış anlarsam” gibi düşüncelerle çalışmak için kullanılabilir; bu yaklaşım kişiye göre uyarlanır.
• Başa çıkma becerileri. Gece ya da bir duruşma, randevu öncesi artan gerginlikle çalışmak için nefes, bedeni sakinleştirme ve dikkati yönlendirme gibi becerilere birlikte bakılabilir.
• Küçük adımlar. Çözüm odaklı bir yaklaşımla, “bugün size biraz iyi gelen ne oldu?” sorusundan başlanabilir.
• Destek ağını yeniden kurmak. Kimin yanında rahat ettiğiniz, hangi küçük bağın kurulabileceği ve yalnızlıkla nasıl baş edebileceğiniz konuşulur.

Görüşmede ne yapılmadığı da önemlidir. Psikoterapi boşanmayı önlemeyi ya da sizi ikna etmeyi amaçlamaz; taraf tutmaz, eşiniz hakkında hüküm vermez. Hukuki yorum yapılmaz ve belge okunarak hukuki değerlendirme sunulmaz; bunlar avukatınızın alanıdır.

Online görüşme: saat, ortam ve ortak evde özel alan bulmak

Görüşmeler görüntülü yapılır ve yaklaşık 60 dakika sürer. NHS’in konuşma terapileri sayfasında terapinin yüz yüze, görüntülü ya da telefon görüşmesi gibi farklı yollarla yapılabildiği belirtiliyor. Bulunduğunuz yerle Türkiye arasındaki saat farkı randevu sırasında birlikte planlanır. İş çıkışı bir akşam ya da hafta sonu sabahı gibi tercihlerinizi ilk mesajda yazabilirsiniz; ülkenize göre planlama örneklerini Almanya ve ABD ve Kanada rehberlerinde görebilirsiniz.

Süreç sırasında hâlâ ortak bir evde yaşıyorsanız özel bir alan bulmak ayrı bir konu olabilir. Hangi odadan bağlanacağınızı ve o sırada evde kimlerin bulunacağını önceden düşünmek rahat konuşmanızı kolaylaştırır; kulaklık bazı kişilere yardımcı olur, ancak sesinizin başkalarınca duyulmasını tamamen engellemeyebilir. Ortak evde mahremiyet her zaman sizin kontrolünüzde olmayabilir; ev dışında sessiz bir yer ya da başka bir saat de bir seçenektir ve ilk mesajda yazarsanız birlikte düşünülür.

Bağlantı kesilirse yeniden bağlanmayı denersiniz. Görüşmenin kapsamını online psikoterapi sayfasında görebilirsiniz.

İlk mesaj ve ilk görüşmede ne olur?

İlk mesaj iki cümle olabilir: hangi ülkede yaşadığınız, uygun olduğunuz gün ve saat aralığı ve Türkçe online görüşme hakkında bilgi almak istediğiniz. Sürecinizle ilgili hukuki ayrıntıyı yazmanız gerekmez. Yanıt almak görüşmeye başlamak anlamına gelmez; düşünmek için zaman ayırabilirsiniz.

İlk görüşme bir tanışmadır: sizi buraya getiren konu, günlük yaşama etkisi ve nasıl bir destek düşündüğünüz konuşulur. Süreç ve ödeme gibi pratik konularda bilgi alırsınız, devam kararı sizindir; seansın akışını online psikoterapide seans süreci yazısında ayrıca okuyabilirsiniz. Hazırlık yapmak da zorunlu değildir; “nereden başlayacağımı bilmiyorum” demek de bir başlangıçtır.

Görüşme hakkında bilgi almak için

En kolay başlangıç, WhatsApp’tan görüşme biçimi ve uygun saatler hakkında kısa bir mesaj bırakmaktır. Konuşmayı tercih ederseniz 0543 108 25 76 numarasını arayabilir ya da randevu talebi bırakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Avukatım var; ayrıca psikolojik destek neye yarar?

Avukat hukuki işlerinizi yürütür; psikolojik görüşme ise o işler sürerken sizin uykunuzu, düşüncelerinizi ve yalnızlığınızı ele alır. İkisi birbirinin yerini tutmaz.

Görüşmelerimin boşanma sürecimdeki hukuki sonuçlara etkisi olur mu?

Bu hukuki bir sorudur ve yanıtı bu yazıda ya da psikolojik görüşmede verilemez. Avukatınıza sorabilirsiniz; ardından görüşmede neleri konuşmak istediğinizi birlikte netleştirebilirsiniz.

Henüz karar vermedim, sadece düşünüyorum; yine de görüşebilir miyim?

Evet. Karar verilmiş olması bir koşul değildir; kararsızlık da görüşmenin konusu olabilir ve hiçbir yöne yönlendirilmezsiniz. Eşinizle birlikte bir görüşme düşünüyorsanız yurt dışında çift olmanın ayrı yüklerini gurbette ilişki yürütmek yazısında okuyabilirsiniz.

Çocuklarım var; onlara ne söyleyeceğimi bilmiyorum.

Bu yazı yetişkinin yaşadığı yük üzerinedir; çocuğunuz için ayrı bir değerlendirme yapılmaz. Konuşma biçimini yaşa göre ele alan boşanmayı çocuğa nasıl anlatmalı ve ayrılıktan sonraki iletişimi anlatan ortak ebeveynlik yazıları bir başlangıç olabilir. Çocuğunuzun uykusu, okulu ya da davranışı sizi endişelendiriyorsa okulun rehberlik servisi ve çocuğun hekimi ilk başvuru yerleridir.

Türkiye’deki ailem bilmesin istiyorum; yine de görüşebilir miyim?

Görüşmeye kimin katılacağını siz belirlersiniz; evde kimlerin bulunacağını her zaman belirleyemeyebilirsiniz, bu durumda başka bir saat, ev dışında sessiz bir yer ya da kulaklık birlikte düşünülebilir. Aileye ne zaman, neyi ve kime söyleyeceğiniz de görüşmenin konularından biri olabilir; bu konuda acele edilmez. Mesleki gizliliğin kapsamını ve olası sınırlarını ilk görüşmede sorabilirsiniz; ortam mahremiyeti (odanızda kimlerin bulunduğu) ile mesleki gizlilik ayrı konulardır.

Boşanma bitti ama hâlâ kötüyüm; geç mi kaldım?

Destek istemek için belirli bir süre penceresi yoktur. Evrak kapandıktan sonra boş kalan akşamlar, yeni bir günlük düzen kurma ve yalnızlık sürecin ayrı bir aşaması olarak gündeme gelebilir. Ayrılığın acısını genel olarak ayrılık acısı yazısında okuyabilirsiniz.

Kaç seans gerekir, ne sıklıkla görüşülür?

Bu kişiye ve konuya göre değişir; baştan sayı verilmez. Sıklık ve süre ilk görüşmelerden sonra birlikte belirlenir ve süreç içinde gözden geçirilebilir.

Ödeme, fatura belgesi ve sigorta konusunda ne yapmalıyım?

Randevuda bilgi verilir; ayrıntılı bilgi için arayınız (0543 108 25 76). Genel ücret bilgisi için psikoterapi ücretleri sayfasına bakabilirsiniz. Sigorta ya da kurum desteği düşünüyorsanız önce ilgili kurumunuzdan teyit edin.

Bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bu yazı tanı ve tedavinin yerini tutmaz.