Gurbette İlişki Yürütmek: Yurt Dışında Yaşayan Türk Çiftler İçin Evlilik ve İlişki Görüşmeleri

Gurbette yaşayan çiftler, Psikoterapist ve Psikolojik Danışman Mehmet Ulubey ile Türkçe, görüntülü online çift görüşmesi yapabilir; iki taraf aynı ekrandan ya da gerektiğinde ayrı cihazlardan bağlanır. Bir seans yaklaşık 60 dakika sürer. Yüz yüze görüşme yalnızca Adana Çukurova Yüzüncüyıl Mahallesi’ndeki ofiste yapılır; yurt dışında ofis yoktur.

Önce bir şey sormak isterseniz en kolayı WhatsApp’tan yazmaktır; telefon (0543 108 25 76) ya da randevu talebi ikinci seçeneklerdir. Gurbette ilişki yürütmek, kimseye anlatamadığınız tartışmalarla zorlaşıyorsa aşağıda tartışmaların neden ağırlaştığını, iki kişilik bir gözlem notunu, online çift seansının nasıl kurulduğunu ve korku ya da şiddet söz konusuysa neyin önce geldiğini bulacaksınız.

Kimseye anlatamadığınız tartışmalar: gurbette çift olmak neden farklı ağırlık taşır?

Akşam bir tartışma yaşandı. Çocuklar uyudu, ev sessiz, ikiniz farklı odalardasınız. Memlekette olsaydınız belki ertesi gün bir kardeşi, bir arkadaşı ya da komşuyu arar, “sen ne dersin?” diye sorardınız. Burada telefondaki en yakın isim uzakta; ya da anlatırsanız ailenin evliliğe bakışını değiştirebilecek biri.

Bu yazı, gurbetin ilişkiyi bozduğunu söylemiyor. Birçok çift için yurt dışında yaşamak birlik duygusunu güçlendirir. Ama “sadece biz varız” cümlesinin iki yüzü olabilir: yakınlık ve yalnızlık. Tartışma büyüdüğünde arada tampon kalmaz; tartışmanın tek tanığı yine tartıştığınız kişidir.

Kimseye anlatamamanın bir sonucu da konunun hiç açılmamasıdır. “Bunu konuşursak daha kötü olur, dışarıda kimse yok” düşüncesi çiftleri sessizliğe iter. Sessizlik tartışmayı bitirmez; çoğu zaman aynı konunun başka bir gün, başka bir cümleyle geri gelmesine yol açar.

Çevresi küçük olan çiftlerde bir de “gösterme” baskısı oluşabilir: aynı küçük toplulukta herkes birbirini tanıyorsa, evlilikteki sorunu paylaşmak söylenti riskini de beraberinde getirebilir. Her çevre böyle değildir; yine de “kimseye söyleyemiyoruz” cümlesinin arkasında bazen yalnızlıktan çok bu temkin yatar.

İki aile, iki beklenti, iki dil: uzaktan gelen sesler ilişkiyi nasıl etkiler?

Telefonu kapattığınızda mutfakta tek başınıza kalmak, uzaktaki ailenin sesinin hâlâ evde olması gibi hissettirebilir. Gurbette yaşayan çiftlerde evliliğe iki ailenin de uzaktan dahil olması sık görülen bir durumdur; bu bazen destek, bazen ek yük olarak yaşanır.

İzin takvimi bunun en somut örneğidir. İzinler sınırlıysa her Türkiye ziyareti bir seçime dönüşür: bu yıl kimin ailesine gideceğiniz, bayramı nerede geçireceğiniz, kimin ebeveynine ne kadar zaman ayıracağınız. İkinizin de ailesine yetişmek istemesi, aynı takvimde iki ayrı özlemin yarışması anlamına gelebilir.

Uzaktan gelen yorumlar da yük bindirir. Telefonda “orada seni üzüyor mu?” diye sorulması ya da “sabret, her evlilikte olur” denmesi, aslında küçük olan bir kırgınlığı büyütebilir veya bastırabilir. Aile ilişkinin bütün ayrıntılarını bilmeden yorum yapabilir; siz ise o yorumu evde, tartıştığınız kişiyle aynı çatı altında taşırsınız.

Çocukların büyüdüğü ortam da yeni bir tartışma alanı açar. Siz başka bir düzende büyüdünüz; çocuğunuz okulda ve sokakta bambaşka kurallarla karşılaşıyor. Gece dışarıda kalma saati, akraba ziyaretleri, ev işlerine katılım ya da yetişkinlere hitap biçimi gibi konularda ikinizin tutumu da birbirinden ayrışabilir: biriniz “biz böyle büyüdük” derken diğeri “burada artık böyle olmuyor” diyebilir. Hangisinin haklı olduğundan önce, her birinin hangi kaygıyı korumaya çalıştığına bakmak konuşmayı yumuşatabilir.

Dil de ilişkinin görünmeyen bir yükü olabilir. Evde Türkçe konuşup dışarıda başka bir dille yaşıyorsanız, resmî yazışmalar, okul görüşmeleri ya da sağlık randevuları genellikle o dili daha rahat kullanan eşin üzerine biner. Bu dengesizlik zamanla “hep ben hallediyorum” ya da “bensiz bir şey yapamıyorsun” gibi cümlelere dönüşebilir. Duygularını anlatırken kendi dilini daha doğal bulan eş için de farklı bir durum söz konusudur: kırgınlığı ikinci dilde anlatmak çoğu zaman daha zordur.

Eşlerden biri Türkçeyi çok az konuşuyorsa görüşmenin Türkçe yürütülmesi iki taraf için de uygun olmayabilir. Bunu ilk iletişimde açıkça yazın; hangi dilde çalışmanın işe yarayacağı birlikte değerlendirilir.

Biriniz kalmak, biriniz dönmek istediğinde

Gurbet planı çoğu zaman iki kişinin ortak kararıyla başlar; zaman içinde ikinizin farklı yerlere bakmasına dönüşebilir. Biriniz iş, çocukların okulu ve kurduğunuz düzen yüzünden kalmak ister; diğeriniz ailesine yakın olmak, yaşlanan ebeveynlerin yanında bulunmak ister. Bu konuşma bazen “sen beni hiç düşünmüyorsun” cümlesine sıkışabilir, çünkü iki taraf da bir kaybı savunuyor olabilir.

Görüşmede nerede yaşayacağınıza karar verilmez. Yapılabilecek şey, iki tarafın kaybedeceği şeyleri ayrı ayrı adlandırmak ve karar verirken kullandığınız ölçüleri (çocuk, iş, sağlık, aile) yan yana koymaktır. Bir sonuca varılmasa bile konunun “ne zaman konuşacağız?” belirsizliği olarak sürmek yerine konuşulabilir hale gelmesi, bir yükü hafifletebilir.

Tartışma ne zaman ele alınmaya değer bir döngüye dönüşür?

Her çiftin tartıştığı dönemler olur. Tartışmanın kendisinden çok, nasıl bittiği ve sonrasında neyin değiştiği ele alınmaya değer bir işarettir. Aşağıdakiler tanı koymaz; yalnızca “bunu bir görüşmede konuşabilir miyiz?” sorusuna ışık tutar.

• Farklı konularda başlayan tartışmalar hep aynı cümleye varıyor: “Sen hiç anlamıyorsun.”
• Tartışmadan sonra günlerce konuşulmuyor ve bu sessizlik “ilişkiyi korumak” adına sürdürülüyor.
• Her biriniz ayrı ayrı uzaktaki yakınlarınıza şikâyet ediyor, birbirinize ise anlatmıyorsunuz.
• Evde birlikte yaşıyor, ama yalnızca iş bölümüyle konuşuyorsunuz: çocuk, fatura, program.
• Tartışma çocukların yanında sertleşiyor ya da çocuk iki tarafın arasına çekiliyor.

Bu tablonun birkaç maddesi sizde varsa, ilişkinin bittiği anlamına gelmez; yalnızca konuşma biçiminin bir süredir takıldığını gösterebilir. Kalıpların adlandırılması için evlilikte mahşerin dört atlısı, iletişimin kopmaya başladığı evler için eşler arasındaki iletişimsizlik yazısına bakabilirsiniz.

Güvenin sarsıldığı bir durum varsa, örneğin gizlenmiş bir ilişki ya da yalan, bu ayrı bir ele alış gerektirir; aldatma sonrası evliliğin nasıl ele alınabileceği ayrı bir yazıda anlatılıyor. Aile danışmanlığı ile çift terapisi arasında kararsızsanız hangi ihtiyaçta hangisi yazısı aradaki farkı anlamanıza yardımcı olur.

İkiniz için bir gözlem notu: “Anlatabileceğim biri olsaydı…”

Görüşmeye ikinizin de aynı şeyi anlatması gerekmez. Tersine, iki ayrı bakışın görünür olması işe yarar. Bunun için her biriniz ayrı bir kâğıda, birbirinize göstermeden dört satır yazabilirsiniz:

• Son tartışmada beni en çok ne yaraladı? Karşınızdakinin ne yaptığını değil, sizin ne hissettiğinizi yazın.
• Bunu kime anlatmak isterdim, ondan ne duymayı beklerdim? Cevabınız “kimseye” ise onu da yazın.
• Uzaktaki hangi ses o gün evdeydi? Bir ebeveynin sözü, bir arkadaşın yorumu ya da bir “nasılsa dönersiniz” cümlesi olabilir.
• Görüşmede konuşmak istediğim tek konu ne? Birden fazla varsa en çok yorulduğunuz birini seçin.

Bu notu karşılıklı okumanız gerekmez. İlk görüşmede kendi kâğıdınızdan okuyabilir, yalnızca bir satırını paylaşabilir ya da “nereden başlayacağımı bilmiyorum” diyerek başlayabilirsiniz. Cevapların nasıl yazıldığından bir sonuç çıkarılmaz; bu bir test değildir.

Notu ayrı odalarda yazmak ve yazdıktan sonra tartışmamak daha güvenlidir. Amaç aynı fikirde olmak değil, iki ayrı bakışı görüşmeye getirebilmektir. Not yazmak sizi yeni bir tartışmaya götürüyorsa bırakabilirsiniz; hazırlıksız başvurmak da mümkündür.

Psikoterapi gurbetteki bir çiftte ne yapar, ne yapmaz?

Çift görüşmesinde iki kişiyi de dinleyen bir çerçeve kurulur; bir tarafı haklı çıkarmak amaçlanmaz. Tartışmanın içeriği kadar nasıl yürüdüğüne de bakılır: kim, hangi cümlede geri çekiliyor, kim sesini yükseltiyor, hangi konu hep yarım kalıyor?

Çözüm odaklı yaklaşımda “ilişkide ne iyi gittiğinde bunu nasıl fark ediyorsunuz?” gibi sorularla küçük ve gözlenebilir değişikliklere bakılır; örneğin tartışmanın büyümeden ara verilmesi ya da haftada bir kısa konuşma saati. Bilişsel davranışçı bakışta, düşünce ve davranış arasındaki bağ ele alınır: “O beni hiç anlamıyor” düşüncesi karşı tarafa nasıl bir tutum doğuruyor? Başa çıkma becerileri somut olur: sesin yükseldiğini fark etmek, konuyu sonraya bırakıp geri dönmek.

Bu bir tartışma hakemliği değildir; evliliğin sürmesini ya da bitmesini önceden belirleyen bir süreç de değildir. Bazı çiftler birlikte nasıl devam edeceklerini, bazıları ayrılığı nasıl daha az yıpratıcı yürüteceklerini konuşur. Kararı terapist değil, ikiniz verirsiniz. Süre ya da sonuç garantisi verilemez; ilerleyişi birlikte gözden geçirirsiniz.

Eşlerden birinde ağır depresyon, kendine zarar düşünceleri ya da başka bir psikiyatrik tablo varsa, gerekli durumlarda psikiyatri hekimleri ile koordineli çalışılmaktadır. İlaçla ilgili kararlar hekime aittir.

Online çift görüşmesi nasıl yürür: tek ekran mı, iki ekran mı, ayrı ayrı mı?

Çift görüşmesi görüntülü yapılır. En sık düzen, aynı odada tek bir cihazın karşısında yan yana oturmaktır; cihazın göz hizasında durması ve ikinizin de kadrajda görünmesi görüşmeyi rahatlatır. Ses cihazın hoparlöründen geliyorsa kapının kapalı olması ve çocukların duymayacağı bir saat seçilmesi önem kazanır.

İkinizin farklı yerlerde olduğu durumlar da vardır: biri iş seyahatindedir, biri başka bir şehirde yaşıyordur ya da bir süredir ayrı evdesinizdir. Bu durumda her biri kendi cihazından bağlanabilir. Aynı odada iki cihaz açık kalırsa ses yankılanır; bu yüzden aynı yerdeyken tek cihaz kullanmak daha sorunsuzdur. Bağlantı kesilirse nasıl devam edileceğini seans başında konuşabilirsiniz.

“Birlikte mi, ayrı ayrı mı?” sorusunun tek doğru cevabı yoktur. Bazı çiftler ilk görüşmeyi birlikte yapar; bazen ilk adım iki taraftan birinin tek başına yazmasıdır. Bir tarafın henüz hazır olmaması başvuru için engel değildir.

Gurbette bir ayrıntı daha önemlidir: seans bittiğinde ikiniz de aynı evdesiniz. Ofiste görüşmenin ardından dönüş yolunda bir boşluk olur; online görüşmede bu boşluk yoktur. Seansın hemen ardına çocuk uyutma, yemek ya da iş toplantısı koymamak, zor bir konu konuşulduysa on beş yirmi dakika ayrı kalabilmek için yer bırakmak iyi gelebilir.

İki iş programını bir araya getirmek de planın parçasıdır: vardiyalar, çocukların uyku saati, iki ayrı çalışma haftası. Saat farkı varsa randevu mesajında hangi ülkenin saatinin kastedildiği yazılarak teyit edilir; saat farkı ve seans düzeni yazısı bunu daha ayrıntılı anlatıyor. Teknik işleyiş için online psikoterapide seans nasıl işler yazısına, online görüşme hizmetine de bakabilirsiniz.

Özel ortam bu çalışmanın temel koşuludur. Hoparlör yerine kulaklık kullanmak ya da evde kimlerin bulunacağını konuşmak karşı tarafın sesinin duyulmasını azaltabilir; kapalı kapı gizlilik sağladığını garanti etmez. Odayı paylaştığınız kişiler varsa bunu ilk mesajda yazın, uygun saat birlikte seçilir.

Terapinin yüz yüze, görüntülü ya da telefon görüşmesiyle yapılabildiği ve çift terapisinde partnerlerin ilişkideki sorunlar üzerine bir terapistle konuştuğu, NHS’in konuşma terapileri sayfasında anlatılıyor. Bu sayfa İngiltere’deki sağlık hizmetini tanıtır; her ülke ya da her çift için online görüşmenin uygun olduğunu göstermez. Online görüşmenin kimler için uygun olduğunu online terapi kimler için uygun, kimler için değil yazısında bulabilirsiniz.

Türkiye’ye izne geldiğinizde aynı çalışmayı Adana’daki ofiste yüz yüze sürdürmek de mümkündür; zorunlu değil, yalnızca bir seçenektir.

Korku, tehdit ya da şiddet varsa: önce güvenlik

Bir taraf diğerinden korkuyorsa, ilişkide tehdit, aşağılama ya da kontrol varsa (telefonun izlenmesi, para ya da belgelerin elinde tutulması, dışarı çıkmanın engellenmesi, fiziksel şiddet), çift görüşmesi ilk adım olmayabilir. İkinizin aynı ekranda birlikte anlatması korkan tarafı daha da risk altına sokabilir. Bu durumda önce ayrı bir görüşme ve güvenlik çerçevesi konuşulur.

Şu anda tehlikedeyseniz ya da bir başkası için hemen bir tehlike varsa, randevuyu beklemeyin: bulunduğunuz ülkenin acil yardım numarasını arayın ya da en yakın acil servise gidin. Türkiye’deki 112 yurt dışında sizi yerel acil hizmetlere bağlamayabilir; bulunduğunuz yerdeki numarayı şimdiden telefonunuza kaydetmeyi düşünebilirsiniz. Online seans acil yardımın yerini tutmaz.

Bulunduğunuz ülkedeki şiddet destek hatları ve yerel kuruluşlar da bir seçenektir; bunlara ulaşmanın yolunu yaşadığınız yerdeki resmî kaynaklardan öğrenebilirsiniz. Bilgisayar ve telefonun eşiniz tarafından görülebildiğinden endişeleniyorsanız, bu yazıyı ve yazışmaları güvenli bir cihazdan okumayı tercih edebilirsiniz. Yazılı bir iletişimde “yalnız konuşabilir miyim?” diye sormanız yeterlidir; ayrıntıyı yazmanız gerekmez.

Bu bölüm bir tanı ya da değerlendirme değildir. Korku ya da kontrol dışında yalnızca sık tartışıyor olmak şiddet anlamına gelmez; ama emin değilseniz bunu bir görüşmede konuşmak için yeterli bir nedendir.

İlk mesajı nasıl yazarsınız, ilk görüşmede ne olur?

İlk mesajın kusursuz olması gerekmez. “Yurt dışında, [ülke]’de yaşıyoruz; eşimle birlikte Türkçe online görüşme hakkında bilgi almak istiyoruz, hafta içi akşamları uygunuz” bir başlangıç olarak yeterlidir. Hangi ülkede olduğunuzu yazmanız, görüşmenin bulunduğunuz yerden uygunluğunun ilk iletişimde birlikte netleşmesine yardımcı olur. Yalnız yazıyorsanız “eşimle birlikte mi başlamalıyız bilmiyorum” diyebilirsiniz.

İlk görüşmede tanışırsınız; sizi buraya getiren konu, günlük hayata etkisi ve beklentileriniz konuşulur, çalışmanın nasıl ilerleyebileceği hakkında bilgi alırsınız. Karar vermeniz için baskı yapılmaz.

Mesleki gizliliğin sınırlarını, bu sınırların hangi yasal ve güvenlik durumlarında gündeme gelebileceğini ve ayrı görüşmelerde anlatılanların nasıl ele alınacağını ilk görüşmede sorabilirsiniz. İsterseniz şunları da sorabilirsiniz: anlattığımız tablo için nasıl bir çalışma düşünüyorsunuz, görüşmeler hangi sıklıkla yapılır, birimiz bir şeyi anlatmak istemezse nasıl ilerlenir?

Çift terapisinde ilk görüşmenin iki tarafın merak ettiği yönlerini çift terapisinde ilk görüşme yazısında okuyabilirsiniz. Hizmetin kapsamı için çift danışmanlığı sayfasına bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Eşim “aile sırları dışarıya anlatılmaz” diyor; bunu nasıl açabilirim?

Bunu bir ilişki ihaneti gibi değil, “ikimizin de yoruluyor olabileceği bir konuda destek almak” olarak sunmak kimi çiftlerde işe yarar. “Seni suçlamak için değil, yalnız kalmamak için” gibi bir cümle kullanabilirsiniz. Eşiniz hazır değilse siz tek başınıza bilgi almak için yazabilirsiniz; kararı eşinize bırakmak da ilk görüşmenin konularından biri olabilir.

Yurt dışında yerel bir çift terapistiyle Türkçe görüşme arasında nasıl karar verebilirim?

İkisi de makul seçeneklerdir. Kendi dilinizde ve kültürel bağlamınızda anlatabilmek sizin için ağır basıyorsa Türkçe görüşme, bulunduğunuz yerdeki hizmete fiziksel erişim ya da sizi tanıyan bir sağlık sistemi içinde kalmak önemliyse yerel seçenek öne çıkabilir. İlk görüşme sizi sürece bağlamaz; görüşmeyi nasıl sürdüreceğinizi sonradan da yeniden düşünebilirsiniz.

Eşimle Türkçe konuşuyoruz ama ikimizin ilk dili farklı; seans yine uygun olur mu?

Seanslar Türkçe yürür. Eşlerden biri Türkçeyi sınırlı konuşuyorsa, bu görüşmenin ona uygun olup olmayacağı ilk iletişimde birlikte değerlendirilir. Ayrıca iki tarafın duygularını hangi dilde daha rahat ifade ettiğini görüşmede konuşabilirsiniz.

Boşanmayı düşünüyoruz; yine de çift görüşmesine gelebilir miyiz?

Evet. Kararsızlık da bir görüşme konusudur. “İlişkiye devam etmek mi, ayrılmak mı” sorusunu birlikte konuşmak için başvurabilir, bu soruyu açık söyleyebilirsiniz. Görüşme sonucunun önceden belirlenmesi amaçlanmaz.

Kaç seans gerekir, haftada bir mi görüşülür?

Bu, konuya ve iki tarafın günlük programına göre değişir; ilk görüşmede birlikte planlanır. Uzun süren konular için paket programları bulunur; paket ayrıntıları için ofisten bilgi alabilirsiniz. Ücret sayfasına psikoterapi ücretleri bağlantısından ulaşabilirsiniz.

Ödeme, fatura belgesi ve sigorta konusunda ne yapmalıyım?

Randevuda bilgi verilir; ayrıntılı bilgi için arayınız (0543 108 25 76). Sigorta ya da kurumunuzun geri ödemesi konusunu ise sigorta şirketinizden veya kurumunuzdan teyit edebilirsiniz.

Seanslar arasında tartışma çıkarsa ne yapabiliriz?

Seans arasında ağırlaşan bir konu olduğunda, ikinizin de kabul ettiği bir ara verme cümlesi belirlemek işe yarayabilir; örneğin “bunu bir sonraki seansa saklayalım.” Bu, konudan kaçınmak anlamına gelmez; tartışmanın gece yarısı çözülmeye çalışılmaması içindir. Bu cümlenin ikiniz için nasıl bir anlam taşıdığını görüşmede birlikte belirlersiniz.

Çocuklarımız yanımızda; seansa nasıl katılırlar?

Çift seansı yetişkinlerin görüşmesidir; çocukların duyabileceği bir ortamda yapılması önerilmez. Çocuklar uyuduktan sonra ya da bakım desteği olduğunda saat planlamak mümkündür. Çocuğunuzla ilgili ayrı bir endişeniz varsa bunu ilk görüşmede belirtmeniz yeterlidir.

Gurbette tartışmanın kimsesizliğini tek başınıza taşımak zorunda değilsiniz; hazır olduğunuz hızda, WhatsApp’tan ya da telefonla bir görüşme hakkında bilgi alabilirsiniz.

Bu yazı tanı ve tedavinin yerini tutmaz.