Bulgaristan’da Yaşayanlar İçin Türkçe Online Psikoterapi: Kimler Başvurabilir, Seans Nasıl Yapılır?

Bulgaristan’da yaşıyorsanız Psikoterapist ve Psikolojik Danışman Mehmet Ulubey ile Türkçe online görüşme yapabilirsiniz. Görüşmeler görüntülü yürür ve bir seans yaklaşık 60 dakika sürer; uygunluk ilk görüşmede birlikte değerlendirilir. Yüz yüze görüşme yalnızca Adana Çukurova Yüzüncüyıl Mahallesi’ndeki ofiste yapılır; Bulgaristan’da ofis yoktur.

Önce bir şey sormak isterseniz WhatsApp’tan yazabilir ya da 0543 108 25 76 numarasını arayabilirsiniz. Bu yazıda Türkçenin konuşulduğu bir çevrede bile anlatmanın neden zor olabildiğini, seansın Bulgaristan’dan nasıl işlediğini ve ilk mesajı nasıl yazabileceğinizi bulacaksınız.

Aynı dili konuşuyoruz ama anlatmak neden zor olabiliyor?

Türkçeyi evde, çarşıda, düğünde konuşmak bir şeydir; içinizdeki ağırlığı Türkçe anlatmak başka bir şey. “İyiyim”, “idare ediyoruz”, “boş ver” gibi kalıplar günü kurtarır, ama bir gece uykusuz kalmanızın nedenini taşımaz. Kimi zaman sözcük vardır ama söylemek şikâyet, yük ya da ayıp gibi gelir.

Türkçenin çevrede gündelik dil olduğu bir yerde yaşıyorsanız gündelik iletişim kolaylaşabilir; buna karşılık herkesin sizi ve ailenizi tanıdığı küçük bir çevrede açılmak zorlaşabilir. Anlattığınız şeyin bir akrabadan komşuya geçebileceği düşüncesi insanı sessizleştirir. Kırcaali’den Türkçe destek sayfasında Türkçenin konuşulduğu bir yerde bile neden Türkiye’den bir uzmana başvurulduğu ayrıca anlatılıyor.

Dilin bir de öbür yüzü var. Evde Türkçe, işte ve okulda Bulgarca konuşan birinde bazı cümleler bir dilde, bazıları öbüründe akla gelir; çocukken duyulan bir azar Türkçe, toplantıdaki bir zorlanma Bulgarca hatırlanabilir. Görüşmede “bu cümleyi hangi dilde duydum?” sorusu işe yarar bir ipucudur. Aklınıza önce Bulgarca bir sözcük geliyorsa onu söyleyin; Türkçe karşılığını ya da tarifini birlikte ararız.

Kuşaklar arasında da fark olabilir. Anne babanın Türkçesi ile çocukların Türkçesi her zaman aynı sözcükleri taşımaz; bir ebeveynin “sıkıntı” dediği şeye genç “stres” ya da Bulgarca bir sözcükle karşılık verebilir. Aynı evdeki iki kişi aynı duyguyu iki ayrı sözcükle anlatıp birbirini yanlış anlayabilir; evde Türkçe, okulda Bulgarca büyüyen çocuklar için bunun nasıl göründüğü Filibe’den Türkçe destek sayfasında ayrıca anlatılıyor. Görüşmeler bazen bu çeviri işine de yer açar: kimin ne demek istediğini, kimin neyi duyduğunu yavaşça ayırmak.

Sizi ve ailenizi tanımayan biriyle Türkçe konuşmak, bazı kişiler için “ne diyecekler” kaygısını hafifletir; bu bir garanti değil, sorabileceğiniz bir sorudur: “Aynı dilde, ama kimseye hesap vermeden anlatabileceğim bir yer var mı?”

Hangi durumlarda destek düşünülebilir?

Kalabalık bir sofrada herkes konuşurken siz bardağınızı çevirip susuyor, konuşulmayan şey eve kadar sizinle geliyorsa, bu sessizlik sizi yoruyor olabilir. Aşağıdaki anlar tanı koymaz; yalnızca “bunu bir görüşmede konuşabilir miyim?” sorusuna ışık tutar.

Konuşmakta zorlanmaya bazen uyku sorunları, gerginlik ya da kısa öfke patlamaları eşlik edebilir; bunların sizin durumunuzda birbiriyle nasıl ilişkili olduğu görüşmede birlikte değerlendirilir. Kimi zaman da kişi “abartıyorum” diyerek kendini yargılar ve bir sonraki konuşma daha da zorlaşır. Görüşmeler bu zincirin hangi halkasından tutulabileceğini bulmaya yöneliktir.

• Evde “sorun yok” denen bir konu giderek büyüyor ve kimseyle konuşamıyorsanız.
• Uyku, iştah ya da keyif alma bir süredir değişmişse; bedensel belirtiler sürüyorsa önce bir hekime görünmek yerindedir. Kaygının geceyi nasıl uzattığını kaygı ve uykusuzluk döngüsü yazısında okuyabilirsiniz.
• İş ya da okul için büyük bir şehre taşınıp aileden uzak kaldıysanız; Sofya’dan Türkçe destek sayfası yeni bir şehirde yalnız hissetmenin nasıl konuşulabileceğini anlatıyor.
• Türkiye’deki yakınlarınıza uzaktan duyduğunuz kaygı, yaşlanan bir ebeveyn ya da hasta bir akraba yüzünden günlük işlerinizi zorlaştırıyorsa.
• Eşinizle konuşuyor, ama anlaşılmadığınızı düşünüyorsanız; eşler neden susar yazısı bu sessizliğin nasıl pekiştiğini anlatır.

Dışarıdan her şey yerinde görünebilir: işe gidiyorsunuz, çocuklarınıza bakıyorsunuz, sofrayı kuruyorsunuz. Günü sürdürebilmek ile günü zorlanmadan sürdürebilmek ise farklı şeylerdir. Eskiden bir saatte biten işin şimdi bütün gününüzü almasını ya da insanlardan çekilme isteğinizi fark ediyorsanız, bunu görüşmede “önceden / şimdi / günlük etkisi” diye üç parçada anlatabilirsiniz.

Bu maddelerden birini yaşamak bir tanınız olduğu anlamına gelmez. Yük bir süredir sürüyor ve günlük işlerinizi eskisi gibi sürdürmek zorlaşıyorsa, görüşme istemek için bu bir gerekçe olabilir.

Psikoterapi sürecinde neler yapılır?

Süreç, ne yaşadığınızı anlatmanızla ve birlikte anlamaya çalışmakla başlar: sorun ne zaman başladı, günlük hayatınıza nasıl yansıyor, daha önce neleri denediniz? Psikoterapi bu yönüyle bir sohbetten ayrılır.

Çalışma biçimi konunuza göre şekillenir. Çözüm odaklı yaklaşımda “Bugünkü hâlinize göre neyin biraz daha iyi gitmesini isterdiniz?” gibi sorularla küçük ve gözlenebilir bir değişikliğe bakılır. Bilişsel davranışçı yöntemlerde düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağ ele alınır; kaygı ya da gerginlikle başa çıkma becerileri ve belirtileri yönetmeye yönelik çalışmalar buna eşlik edebilir. Zorlayıcı yaşantılar söz konusuysa EMDR gündeme gelebilir. Hangi yöntemin size uyduğuna ilk görüşmede birlikte karar verilir.

Başa çıkma becerileri somut olabilir: gerginliğin yükseldiği bir akşamda ne yapacağınıza dair küçük bir plan, bedeninizdeki gerginliği fark etmek için kısa bir dikkat çalışması ya da bir düşünceyi “gerçek mi, yoksa korku mu?” diye yeniden tartmak gibi. Bu çalışmalar kişiye göre seçilir ve herkese aynı şekilde uygulanmaz.

Bir seans çoğunlukla son günlerin kısa bir değerlendirmesiyle açılır; ardından o gün üzerinde çalışılacak konu belirlenir ve seans sonunda neyin konuşulduğu birlikte özetlenir. Bu akış, konuya ve sizin ihtiyacınıza göre değişebilir; bazen tek bir cümle üzerinde uzun uzun durulur, bazen birkaç farklı konu ele alınır.

Bir süre ya da sonuç garantisi verilemez. Ağır depresyon, bipolar belirtiler, psikoz ya da kendine zarar düşünceleri gibi tablolarda gerekli durumlarda psikiyatri hekimleri ile koordineli çalışılmaktadır. İlaç kullanıyorsanız dozla ilgili kararlar hekiminizle birlikte alınır.

Bulgaristan’dan online seans nasıl işler?

Türkçe online görüşme telefon, tablet ya da bilgisayardan görüntülü bağlantıyla yapılır; bir seans yaklaşık 60 dakika sürer. Görüşmeden önce kamerayı, mikrofonu ve internet bağlantısını kısa bir denemeyle kontrol etmek, ilk dakikaları rahat geçirmenize yardımcı olur. Kulaklık, karşı tarafın sesinin odadaki diğer kişilerce duyulmasını azaltır; sizin konuşmanızın duyulmasını engellemez, bu yüzden kapalı bir oda ya da uygun bir saat de işe yarar. Seansın teknik ayrıntıları için online psikoterapide seans nasıl işler yazısı daha ayrıntılı bilgi verir.

Özel bir ortam, bu çalışmanın en önemli koşulu. Kapısı kapanan bir oda ya da evdekilerin dışarıda olduğu bir saat, görüşmeyi rahatlatır. Böyle bir saat bulmak zorsa bunu ilk mesajda yazın; uygun zaman birlikte aranır. Gizlilik ilkesinin yasal yükümlülük ve yaşamsal tehlike gibi sınırları olabilir; bunları, görüşmenin kayıt altına alınıp alınmadığını ve alınacaksa onay sürecini ilk görüşmenin başında açıklamasını isteyin.

Saat farkı birlikte planlanır. Randevu mesajında hangi ülkenin saatinin kastedildiğini yazılı olarak teyit etmek, karışıklığı önler. Bağlantı kesilirse nasıl devam edileceğini de baştan konuşabilirsiniz.

Birleşik Krallık sağlık hizmetinin (NHS) konuşma terapileri sayfasında konuşma terapilerinin yüz yüze, görüntülü ya da telefon görüşmesi gibi farklı yollarla yapılabildiği belirtilir. Bu, her konunun ve herkesin online görüşmeye uygun olduğu anlamına gelmez; hangi durumların uygun olduğunu online terapi kimler için uygun, kimler için değil yazısında bulabilirsiniz. Hizmetin bulunduğunuz yer ve konunuz için uygun olup olmadığı randevu öncesindeki ilk iletişimde ve ilk görüşmede birlikte netleştirilir; ülkenize ilişkin özel bir kural düşünüyorsanız bunu da bu aşamada sorabilirsiniz.

Türkiye ile Bulgaristan arasında gidip gelirken seanslar nasıl sürer?

Yaz tatilini, bayramı ya da bir akraba ziyaretini Türkiye’de geçiriyorsanız, seansları bırakmak yerine aynı görüşme düzenini yolculuk takviminize göre kurmayı konuşabilirsiniz. Bağlantı kurabileceğiniz ve özel bir ortam bulabileceğiniz bir yerden seans planlanabilir; bulunduğunuz yerde bunun uygun olup olmadığını önceden birlikte değerlendirmek yerindedir. Önemli olan gideceğiniz tarihleri önceden yazmanızdır.

Yolculuk haftasında iki şey değişebilir: internetin kalitesi ve mahremiyet. Akraba evinde kalıyorsanız kapısı kapanan bir oda ayarlayıp ayarlayamayacağınızı önceden düşünün. İki ülke arasında bölünmüş aile düzenlerinin neler biriktirdiğini Bulgaristan’da aile düzeni ve Türkçe destek sayfasında okuyabilirsiniz. Gelip gitme düzeni süreklilik açısından bir avantajdır; her gittiğinizde ya da döndüğünüzde terapistinizi değiştirmek zorunda kalmazsınız.

Yolculuğunuz Adana’ya uğramayı da içeriyorsa bir görüşmeyi ofiste yüz yüze yapmak mümkün olur; ofis Çukurova ilçesi Yüzüncüyıl Mahallesi’ndedir, tam adres için iletişim sayfasına bakabilirsiniz. Yüz yüze görüşme zorunlu değildir, yalnızca bir seçenektir. Eve dönüşün ardından gelen boşluk ya da özlem de görüşmede konuşabileceğiniz bir konudur.

Türkiye’ye yakın ya da uzak olmak: aidiyet duygusu da konuşulabilir mi?

Bulgaristan’da yaşayıp Türkiye ile akrabalık, ziyaret ya da kültürel bağlarını sürdüren bazı insanlar iki yerde birden evde hisseder; bazıları ikisinde de tam evde değilmiş gibi hisseder; bazıları ise bu soruyu hiç sormaz. Hangisini yaşıyorsanız, bunun bir kusur olmadığını bilmek yeterli bir başlangıçtır.

Görüşmede bu duygu bir kimlik tartışmasına çevrilmez; hangi anlarda ağırlaştığına bakılır. Bir bayram ziyaretinden sonraki sessizlik, bir tartışmada hangi dilde öfkelendiğiniz, evde hangi dilin konuşulacağı konusundaki aile içi gerginlik ya da Türkiye’de bir yakınınızın “artık bize benzemiyorsun” demesi gibi somut anlar konuşulur. Kimse sizden bir tarafı seçmenizi beklemez.

Türkiye’ye taşınıp taşınmamayı düşünüyorsanız görüşme bu karara yön vermez; “gitmeli misiniz, kalmalı mısınız?” sorusuna tek bir yanıt önerilmez. Yapılabilecek şey, kararın etrafındaki duyguları, ailenin beklentilerini ve sizin gerçekten neyi önemsediğinizi sıralayıp kararı daha az baskı altında düşünebilmenizdir. Taşınma planı kesinleşirse seansların nasıl süreceği de ayrıca konuşulur.

Kimler başvurabilir?

Kendiniz için. Başvuru için seçilmiş bir konu ya da net bir şikâyet listesi gerekmez; “nereden başlayacağımı bilmiyorum” diye de yazabilirsiniz.

Eşinizle birlikte. Çift danışmanlığında iki kişinin de görüşmeye katılması beklenir; ortak bir saat bulmak ilk adımdır. Eşlerden biri Türkiye’de ya da başka bir ülkedeyse ilk iletişimde bunu yazın.

Çocuğunuz ya da ergeniniz için. İlk adım çoğu zaman ebeveyn görüşmesidir; çocuğun nasıl katılacağı bu görüşmede netleşir. Ağır bir tablo söz konusuysa okul ya da hekim değerlendirmesi de gündeme gelebilir. Çocuk danışmanlığı sayfasında bu süreç anlatılıyor.

Üniversite çağındaki bir yetişkin olarak. Yetişkinseniz kendi adınıza başvurabilirsiniz; ailenizin bilip bilmemesi sizin kararınızdır ve ilk görüşmede bu konuyu birlikte düşünebilirsiniz. Okul ya da yurt ortamında özel bir oda bulmak zorsa saati buna göre seçmek gerekir.

Türkiye’deki yakınınız için endişeleniyorsanız. Yakınınızın yerine görüşme yapılamaz; ama kendi endişenizi, ona nasıl yaklaşacağınızı ve uzaktan ne yapabileceğinizi konuşmak için siz başvurabilirsiniz. Yakınınız isterse kendisi de başvurabilir.

Online görüşme ne zaman yetmeyebilir?

Evde sizi dinleyen, denetleyen ya da görüşmeye engel olan biri varsa online seans güvenli bir ortam sağlamayabilir; bu durumda başka bir saat ya da farklı bir düzen birlikte aranır. Bağlantınız sık sık kopuyorsa, sürekli kesintiyle çalışmak hem yorucu hem verimsizdir; sorun giderilene kadar yalnızca sesli görüşme gibi bir geçici çözüm mümkün olup olmadığını sorabilirsiniz.

Yoğun bir kriz, kendine zarar düşünceleri ya da günlerdir süren uykusuzluk gibi durumlar, planlı bir seansın ötesinde hekim ya da acil yardım gerektirebilir. Küçük çocuklar için görüşmeler çoğunlukla ebeveyn üzerinden yürür; çocuğun kendisinin ekran başında uzun süre konuşması beklenmez. Hangi biçimin uygun olduğuna ilk görüşmede birlikte karar verilir ve süreç içinde yeniden değerlendirilir.

İlk mesaj ve ilk görüşme: nasıl hazırlanabilirsiniz?

İlk mesajın kusursuz olması gerekmez. “Bulgaristan’dan yazıyorum, Türkçe online görüşme hakkında bilgi almak istiyorum” bir başlangıç olarak işe yarar. Hikâyenizin tamamını mesajla anlatmanız gerekmez; ayrıntılar görüşmede konuşulur. İsterseniz hangi günlerde ve saatlerde uygun olduğunuzu ekleyin. Yazmak yerine konuşmayı tercih ediyorsanız 0543 108 25 76 numarasını arayabilirsiniz.

Anlatmakta zorlanıyorsanız ilk görüşmeye bir not götürebilirsiniz. Doldurmanız zorunlu değil; tanı testi de değil, yalnızca bir başlangıç noktası:

1. Aklıma önce gelen söz (hangi dilde olursa): …
2. Bu sözü en son kime, hangi durumda söyleyemedim: …
3. Görüşmede en çok sormak istediğim şey: …

Bu notu ilk görüşmede okuyarak başlayabilirsiniz. Üç satırdan birini boş bırakmak da olur. Sözcüğü bulamadığınız yerde “burada takıldım” diyebilirsiniz.

İlk görüşmede tanışırsınız; sizi buraya getiren konu, günlük hayata etkisi ve beklentileriniz konuşulur, süreç hakkında bilgi alırsınız. Ödeme ve fatura konusundaki sorularınızı da sorabilirsiniz; ücret için psikoterapi ücretleri sayfasına bakabilirsiniz. Hazır olduğunuzda randevu talebi bırakabilirsiniz.

İlk görüşmeden sonra ilk haftalar nasıl geçer?

İlk seanslarda ağırlık anlamaya verilir; her seansta büyük bir şey olmasını beklemek gerekmez. Bazı seanslar rahatlatıcı, bazıları yorucu geçebilir. İlk haftalarda “bir şey değişmedi” hissi de olabilir; bunu sonraki seansta söylemek sürecin parçasıdır, kusuru değildir.

Yönteme ve konuya bağlı olarak seanslar arasında kısa çalışmalar önerilebilir: bir durumda neler hissettiğinizi birkaç cümleyle not etmek ya da bir gerginlik anında neyi denediğinizi gözlemlemek gibi. Bunlar zorunlu ödevler değildir; günlük yaşamınıza sığacak biçimde birlikte ayarlanır. Evde sakin bir yer yoksa bunu da söyleyebilirsiniz.

Seansın hemen öncesi ve sonrası da planlanabilir. Birkaç dakika erken bağlanıp odaya yerleşmek ilk anları kolaylaştırır. Görüşme bitince doğrudan sofraya, işe ya da kalabalığa girmek yerine bir bardak su içmek ve pencereyi açmak gibi kısa bir mola vermek, konuşmanın bıraktığı yorgunluğu hafifletir. Terapistinizle uyum kuramadığınızı hissederseniz bunu açıkça söylemek de mümkündür; terapistle uyum sağlayamadığınızda nasıl konuşabileceğinizi anlatan yazı bu konuda yol gösterir.

Acil bir durumda ne yapılır?

Kendinize zarar verme düşünceniz güçleniyorsa ya da bir başkası için hemen bir tehlike varsa randevuyu beklemeyin: bulunduğunuz ülkenin acil yardım hattını arayın ya da en yakın acil servise gidin, yanınızda kalabilecek birine haber verin. Bulgaristan Avrupa Birliği üyesidir ve Avrupa Komisyonu’nun 112 sayfasına göre 112, AB’nin her yerinde ücretsiz aranabilen Avrupa acil numarasıdır; bu numara Türkiye’deki hattı değil, bulunduğunuz yerdeki acil hizmetleri çağırır. Online seanslar acil müdahalenin yerini tutmaz. Seans sırasında bu tür düşünceler ortaya çıkarsa bunu hemen söyleyin; o anda ne yapılacağı konuşulur ve gerekirse bulunduğunuz yerdeki acil yardım hattına yönlendirilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Türkçem günlük konuşma düzeyinde; yine de başvurabilir miyim?

Görüşme Türkçe yürür; mükemmel Türkçe konuşmanız gerekmez. Bir duyguyu anlatacak sözcüğü bulamadığınızda bunu söyleyin. Aklınıza gelen Bulgarca sözcüğün Türkçe karşılığını veya tarifini birlikte arayabilirsiniz. Türkçe konuşma düzeyiniz çok sınırlıysa, görüşme dili sizin için uygun olmayabilir; bu ilk iletişimde netleşir.

Çevremizde herkes birbirini tanıyor; görüşmeyi kimse öğrenmesin istiyorum. Ne yapabilirim?

WhatsApp’ta bildirim önizlemesini kapatabilir, takvime yalnızca saat yazıp konu başlığı eklemeyebilirsiniz. Randevu saatini evdekilerin dışarıda olduğu bir zamana koymak da yardımcı olur.

Sadece konuşacak birine ihtiyacım var; bu psikoterapi sayılır mı?

Konuşmak iyi bir başlangıçtır. Psikoterapi ise sohbetten farklı olarak bir çerçevesi ve üzerinde çalışılan bir konusu olan bir süreçtir. İlk görüşmede ihtiyacınızın sohbetten öte bir çalışma olup olmadığı birlikte netleşir; “sadece anlatmak istiyorum” demek de geçerli bir başlangıçtır.

Kaç seans gerekir?

Bu kişiye, konuya ve düzenli devam edebilmenize göre değişir; garanti verilemez. Seansların haftalık mı, iki haftada bir mi yapılacağı ilk görüşmede konuşulur. Birkaç seanstan sonra ilerleyişi birlikte gözden geçirmek mümkündür.

İlaç kullanıyorum; psikoterapiye başlayabilir miyim?

İlaç kullanmanız başvurmanıza engel değildir. İlacın dozunu değiştirmek ya da bırakmak hekiminizin kararıdır. “İlaç kullanmadan psikoterapi yeterli olur mu?” sorusunun yanıtı kişiye ve tabloya göre değişir; bunu hekiminizle birlikte değerlendirmek gerekir.

Bulgaristan’daki aile hekimimi ya da yerel desteklerimi bırakmam gerekir mi?

Hayır. Aile hekiminiz ve yerel hizmetler yerinde kalır. Bedensel belirtiler, rapor, ilaç ve acil durumlar için onlara başvurmaya devam edersiniz; online görüşme bunların yerine geçmez, yanına eklenir.

Görüşmeyi hangi unvanla yürüten biri yapıyor; ilaç yazılır mı?

Görüşmeleri Psikoterapist ve Psikolojik Danışman Mehmet Ulubey yürütür; hakkımda sayfasında daha fazla bilgi var. Hekim olmadığı için ilaç yazılmaz; ilaç gerekirse bir psikiyatri hekimine başvurmanız önerilir.

Seans sırasında ağlarsam ya da konuşamayıp susarsam ne olur?

Bu görüşmeyi bozmaz. Susmak ve duygusal olmak da seansın bir parçasıdır; acele edilmez. “Bugün bunu anlatamıyorum” diyebilirsiniz; konu daha sonra, sizin hızınızda ele alınabilir.

Kameramı açmak zorunda mıyım?

Görüşme görüntülü yürür; yine de kamerayla ilgili bir rahatsızlığınız varsa bunu ilk iletişimde yazın. Görüntü penceresini küçültmek ya da bağlantı sorunlarında geçici olarak sesli devam etmek gibi seçenekler konuşulabilir.

Hazır olup olmadığımdan emin değilim; mesaj atarsam randevu almak zorunda kalır mıyım?

Hayır. İlk mesaj bilgi almak içindir; kararı vermeniz için bir süre isteyebilirsiniz. Randevu talebini hazır olduğunuzda iletebilirsiniz.

Aynı dilde anlatmak, anlaşılmak için tek başına yetmeyebilir; ama uygun bir ortamda ve baskısız bir tempoda, dilin yükü azalır.

Bu yazı tanı ve tedavinin yerini tutmaz.