Yerel Randevu veya Sevk Beklerken Yurt Dışında Ruhsal Destek: Ara Dönemde Neler Yapılabilir?

Yurt dışında ruhsal destek arayıp terapi randevusu ya da sevk sürecini bekliyorsanız, o haftalarda da küçük adımlar atabilirsiniz: gözlem notu tutmak, gündelik düzeni sadeleştirmek, bir kişiyle konuşmak ve kısa bir kriz planı hazırlamak. Psikoterapist ve Psikolojik Danışman Mehmet Ulubey ile Türkçe online görüşebilirsiniz; yüz yüze görüşme yalnızca Adana Çukurova Yüzüncüyıl Mahallesi’ndeki ofistedir.

Önce bir şey sormak isterseniz WhatsApp’tan bulunduğunuz ülkeyi ve uygun olabileceğiniz günleri yazabilirsiniz; ayrıntılı bir öykü anlatmanız ya da belge göndermeniz gerekmez. Aşağıdakiler yerel randevu veya sevk sürecinin yerine değil, yanı sıra düşünülebilecek şeyler.

Terapi randevusu beklerken geçen haftalar neden bu kadar ağır gelir?

Konuşmak istediğiniz an ile randevu tarihi arasındaki boşluk, günleri olduğundan uzun hissettirebilir. Bu dönemde çoğu zaman üç ayrı belirsizlik üst üste biner: ne zaman görüşeceğim, kiminle görüşeceğim, orada neyi nasıl anlatacağım? Gün içinde telefona bakıp haber beklemek, “bir şey olsun” ile “keşke hiç aramasalar” arasında gidip gelmek de bu dönemin tanıdık hâlleri arasında.

Bazı kişilerde ağırlık yalnızca beklemekten gelmez. “Zaten randevu var, orada konuşurum” diyerek yaşadıklarını içeride tutmak, haftaları daha da yüklü kılabilir.

Bekleme süresinin ne kadar olduğunu ya da sürecin nasıl işlediğini bilemem; bu, ülkeye ve kuruma göre değişir. Sevkin gerekip gerekmediğini ve sigortanın bu konudaki rolünü bulunduğunuz yerde aile hekiminizden ya da sigortanızdan teyit edin. Aşağıdakiler, bekleme kaç hafta sürerse sürsün işe yarayabilecek küçük tutumlar.

Bu dönemde sık yapılan bir şey, geceleri internette belirti aratmak ve çıkan her listeyi kendinize uyarlamaktır. Randevuya kadar bir ad bulmak rahatlatıcı gelebilir, ama kendi kendine konan adlar çoğu zaman belirsizliği azaltmak yerine çoğaltır; değerlendirmeyi görüşmede birlikte yapmak daha sağlıklı bir zemin sağlar. Aklınızdaki isimleri atmak yerine not defterinize “merak ettiğim şey” başlığıyla yazabilir ve görüşmeye götürebilirsiniz.

Beklerken günlük işlerinizi yapmakta belirgin bir zorlanma, uykuda uzun süren bozulma ya da iştahta belirgin değişiklik başlamışsa, bunu randevuyu aldığınız kuruma ya da aile hekiminize haber vermeyi düşünebilirsiniz. Destek ihtiyacının hangi işaretlerle belirginleştiğine terapiye ne zaman başvurmalı yazısından da bakabilirsiniz.

İlk görüşmeye hazırlık: üç satırlık bir gözlem notu

Randevu günü anlatmak istediklerinizin birkaçını unutmak ya da hepsini aynı anda söylemeye çalışmak olağandır. Bekleme dönemini bu yüzden küçük bir gözlem alışkanlığına çevirebilirsiniz. Her akşam aynı saatte, beş dakikayı geçmeyecek biçimde üç satır:

• Bugün en çok zorlandığım an: saati ve yeri ile birlikte.
• O anda aklımdan geçen cümle ve bedenimde fark ettiğim şey: sıkışma, çarpıntı, uyuşma, yorgunluk gibi.
• Biraz hafifleten ya da en azından ağırlaştırmayan küçük bir şey: bir telefon, yürüyüş, sıcak bir içecek.

Bu not bir test değildir; puanı ve doğru yanıtı yoktur, tanı da koymaz. Bir hafta sonra satırlara baktığınızda bir örüntü seçilebilir: aynı saat, aynı yer, aynı kişi ya da aynı tür haber. Bu örüntü size bir şey söylemese de ilk görüşmede “şu saatlerde ağırlaşıyor” demek konuşmayı somut bir yerden başlatır.

İlk görüşmeye götürebileceğiniz tek sayfalık bir hazırlık da bu notlardan çıkabilir:

• Zorlanmanın yaklaşık ne zaman başladığı ve o günlerde hayatınızda neyin değiştiği.
• Uyku, iştah, iş, ilişkiler ve konsantrasyondan hangilerinin etkilendiği.
• Daha önce neyi denediğiniz ve nelerin işe yaradığı ya da yaramadığı.
• Bir hekimle görüştüyseniz ya da ilaç kullanıyorsanız bunun adı ve zamanı.
• Görüşmede sormak istediğiniz iki üç soru.

Notları kimseye göstermek zorunda değilsiniz; yalnızca kendi hatırlatıcınız olarak da kalabilir. Yerel görüşmeye ya da başka bir uzmana götürmek isterseniz aynı sayfa orada da kullanılabilir.

Gündelik düzende hangi küçük çapaları koruyabilirsiniz?

Ara dönemde “kendimi toparlamam lazım” baskısı çoğu zaman ters tepebilir. Daha uygulanabilir olan, düzeni baştan kurmak yerine bir iki çapayı yerinde tutmaktır:

• Sabit bir kalkış saati. Uyku bozulduysa yatış saatini zorlamak yerine kalkış saatini sabitlemek daha kolay olabilir.
• Günde bir öğünü masada yemek. Ekrana bakmadan, ayakta değil, oturarak.
• Gündem için bir zaman penceresi. Hem bulunduğunuz yerin hem Türkiye’nin haberlerini gün boyu art arda izlemek yükü artırıyorsa günde bir ya da iki kez bakmak bir deneme olabilir.
• Günde bir kez kapıdan çıkmak. Mesafesi ya da süresi önemli değil; evin dışında kısa bir an yeter.

Hedef “yarın da aynısını yapmak” değil, “bugün bir tane”dir. Bir gün hiçbirini yapamadıysanız o gün de notunuza düşebilecek bir bilgidir. Bu çapalar psikoterapinin yerine geçmez; yalnızca bekleme haftalarının yükünü biraz hafifletebilir.

Bu dönemde geçici rahatlamak için alkole, uyku ya da sakinleştirici ilaçlara yönelmenizin arttığını fark ederseniz, bunu bir suçlama olarak değil bir bilgi olarak ele alın ve randevuyu beklemeden aile hekiminizle paylaşmayı düşünün; kullanım artışı güvenlik açısından hekimin bakması gereken bir konu olabilir. İlaç düzenlemesi de hekime aittir; ayrıntısı aşağıdaki sorular arasında.

Çevrenizle nasıl konuşabilirsiniz: “randevum var” demenin ötesinde bir cümle

Bekleme dönemi bazen yakınlara yalnızca “randevu aldım” denen, içeriğin hiç paylaşılmadığı bir dönemdir. Çözüm istemeden dinlenmek de bir ihtiyaç olabilir ve bunu cümleye dökmek karşınızdakinin işini kolaylaştırır. Birkaç örnek:

• “Bu aralar zorlanıyorum. Bir şey yapmanı istemiyorum, sadece bilmeni istedim.”
• “Akşam yarım saat yürüyebilir miyiz? Konuşmak zorunda değiliz.”
• “Randevuma kadar haftada bir beni arar mısın?”

Yürümek, yan yana olmak ve konuşmayı gerektirmemek, zor bir konuya yaklaşmanın yumuşak yollarından biri olabilir. Göz göze gelmeden konuşmak bazı kişiler için daha kolaydır.

İngiltere’nin ulusal sağlık hizmeti NHS’in ruh iyiliği için beş adım sayfası insanlarla bağ kurmayı ve düzenli hareket etmeyi ruh sağlığına katkı sağlayabilecek adımlar arasında sayıyor; uzakta yaşayan yakınlarla görüntülü konuşmayı da yararlı bulduğunu belirtiyor. Aynı sayfa, ilişkileri yalnızca mesajla sürdürmenin tek başına yeterli olmayabileceğini de ekliyor. Bu bir sonuç vaadi ya da bir tedavi önerisi değil, genel bir çerçeve.

Türkçe konuşabileceğiniz kimsenin yakında olmaması da bu dönemin bir parçası olabilir. Uzun süren yalnızlığın ne zaman destek ihtiyacına dönüştüğünü yurt dışında süregelen yalnızlık yazısında ayrıca ele aldım.

Bu hafta neye ihtiyacım var? Kendinize sorabileceğiniz dört soru

Ara dönemde herkesin ihtiyacı aynı değildir; kimi kişi dinlenmeye, kimi konuşmaya, kimi sonraki adımını planlamaya ihtiyaç duyar. Aşağıdaki sorular bir test değildir, puanı ve sonucu yoktur; yalnızca bu hafta eksik olanın ne olduğunu görmenize yardımcı olabilir:

• Bu hafta en zor saatim hangisi ve o saate küçük bir şey koyabilir miyim?
• Dinlenmeye mi, konuşmaya mı, yoksa bir plana mı daha çok ihtiyacım var?
• Randevuya kadar kimseye söylemediğim bir şey var mı ve onu ilk söyleyebileceğim kişi kim olabilir?
• Ağırlığın bir kısmı yaşadıklarımdan, bir kısmı beklemenin belirsizliğinden mi geliyor?

Dinlenme ihtiyacı ile konuşma ihtiyacı farklı adımlar ister: biri için akşam telefonu erkenden bırakmak yeterli olurken öbürü için bir arkadaşı aramak ya da kısa bir görüşme düşünülebilir. Soruları haftalık notunuzun altına yazıp bir sonraki hafta yeniden bakmak, neyin değiştiğini görmenin sade bir yoludur.

Yurt dışında ruhsal destek: yerel sıranın yanı sıra Türkçe online görüşme

Bulunduğunuz yerdeki randevu ya da sevk süreci sürerken Türkçe online görüşme, o sürecin alternatifi değil, yanında duran bir seçenek olabilir. İkisi birbirinin yerini almak zorunda değil: biri yaşadığınız ülkenin sistemi içindeki bir basamak, diğeri Türkçe ve online bir görüşme alanı.

Türkçe görüşme ara dönemde şu durumlarda akla gelebilir:

• Yaşadığınızı en rahat ana dilinizde anlatabiliyorsanız ve bekleme süresinde bunu bir yerde söylemek istiyorsanız.
• Haftalardır kimseyle ayrıntılı konuşmadıysanız.
• Yerel randevudan önce neyi nasıl anlatacağınızı birlikte düşünmek istiyorsanız.

Her ara dönem için ikinci bir görüşme gerekmiyor. Yerel randevunuz yakınsa ve bekleme dönemini notlarla, çevrenizle konuşarak geçirmek size yetiyorsa beklemek de makul bir tercih. Başka bir uzmanla düzenli çalışıyorsanız ya da çalışmaya başlayacaksanız, bunu ilk görüşmede söylemek iki sürecin birbirine karışmamasını kolaylaştırır.

Türkçe online görüşmenin sınırı da açık olmalı: bu görüşme, bulunduğunuz ülkede başlatılacak bir değerlendirmenin, yerel hekim kayıtlarının ya da kurumun sunduğu hizmetin yerini tutmaz. Yerel randevu geldiğinde bu aralıkta neler yaptığınızı, hangi notları tuttuğunuzu orada da anlatabilirsiniz; bunu söylemek sürece sizin açınızdan bir süreklilik kazandırabilir. Yerel uzmanın kendi yöntemi ve çerçevesi olabilir; ikisi arasında farklılık hissederseniz bunu açıkça sorabilirsiniz.

Online görüşmenin kimler için uygun olabileceğini online terapi kimler için uygun, kimler için değil yazısında ayrıntılı okuyabilirsiniz. “Yerel hizmetin yanı sıra Türkçe destek” bakışının İngiltere’de yaşayanlar açısından ele alınışı İngiltere’de yaşayanlar için Türkçe online psikoterapi rehberinde var.

Ara dönemde psikoterapi nasıl bir çalışmadır?

Bekleme haftalarında yapılan görüşme, bir değerlendirmenin ya da uzun bir sürecin yerine geçmez. Çerçeve psikoterapidekiyle aynıdır: sizi getiren zorluğun anlaşılması, hedeflerin konuşulması, başa çıkma becerilerinin geliştirilmesi, belirtilerin düzenlenmesi ve çözüm odaklı adımların aranması. Düşünce, duygu ve davranış bağlantısına bakan bilişsel davranışçı yöntemlerden de yararlanılabilir. Hangi yöntemin öne çıkacağı kişiye ve konuya göre değişir; belirli bir sonuç ya da görüşme sayısı öngörülmez.

Bekleme döneminde bu çalışma çoğunlukla somut küçük işlere yönelir: gözlem notlarına birlikte bakmak, bir sonraki randevuya neyi taşımak istediğinizi netleştirmek, hafta içi için bir iki deneme planlamak. Bireysel görüşmenin genel çerçevesi bireysel danışmanlık sayfasında anlatılıyor.

Ara dönemde görüşmede en sık ele alınabilecek konular da genellikle bellidir: beklemenin kendisinin yarattığı kaygı, uykunun bozulması, “ben abartıyor muyum?” düşüncesi ve yerel randevuda kendinizi nasıl ifade edeceğiniz. Bu başlıkların bir kısmı tek görüşmede bile hafifleyebilir, bir kısmı daha uzun bir çalışma gerektirebilir; hangisinin sizin için geçerli olduğu görüşme içinde birlikte anlaşılır.

Ağır depresyon, bipolar bozukluk, psikoz ya da yoğun kendine zarar düşünceleri gibi tablolarda yalnızca psikoterapi yeterli olmayabilir; hekim değerlendirmesini öne almak yerinde olur. Gerekli durumlarda psikiyatri hekimleri ile koordineli çalışılmaktadır.

Beklerken durum ağırlaşırsa: kısa bir kriz planı

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa, başkasına zarar verme riski ya da acil bir tehlike hissediyorsanız randevu tarihini ya da bu yazıdaki adımları beklemeyin. Yaşadığınız ülkenin acil yardım numarasını arayın ya da en yakın acil servise başvurun; yanınızda güvendiğiniz biri varsa durumu ona söyleyin. Acil durumda bu yazıdaki hiçbir adım, bir acil yardım çağrısından önce gelmez.

Sakin bir günde, durum ağırlaşmadan önce hazırlayabileceğiniz kısa bir plan:

• Bulunduğunuz ülkenin acil yardım numarası telefonunuzda kayıtlı olsun; en yakın acil servisin nerede olduğunu bilin.
• Gece yarısı bile arayabileceğiniz bir kişinin adını yazın.
• Kendinize zarar verme düşüncesi güçlendiğinde bulunabileceğiniz bir yer ve yanınızda bir kişi belirleyin.
• Telefonunuzda hazır bir cümle bulundurun: “Kendimi tehlikede hissediyorum, yardıma ihtiyacım var.”

Acil olmayan ama haftadan haftaya kötüleşen bir durum varsa, bunu randevuyu aldığınız kuruma ya da aile hekiminize haber vermeyi düşünebilirsiniz. Bunun sizin ülkenizde nasıl işlediğini kendi sağlık kurumunuzdan teyit edin.

Türkçe online ilk görüşmede ne olur?

Görüşme görüntülü yapılır ve yaklaşık 60 dakika sürer. İlk görüşmede tanışırsınız, sizi getiren durumu ve beklentinizi anlatırsınız; hazırladığınız notları ya da birkaç cümleyi kullanabilirsiniz. Süreç ve ödeme konusunda bilgi alırsınız; devam edip etmeyeceğinize karar vermek size kalır. Saat farkı, randevu planlanırken birlikte düşünülür. Özel bir ortam, kulaklık ve görüşmeye kimlerin katılacağı konusu da baştan konuşulabilir.

İlk seansa hazırlanmak isterseniz yurt dışından ilk online seans hazırlığı yazısı kamera ve ortam konularını ayrıntılı ele alıyor. Randevudan seansa adımlar online psikoterapi seansı nasıl işler yazısında anlatılıyor.

Ara dönem için bir mesaj bırakmak

En kolay başlangıç, WhatsApp’tan kısa bir mesaj yazmaktır: bulunduğunuz ülke ve uygun olabileceğiniz günler yeterli; isterseniz yerel randevunuzun yaklaşık zamanını da paylaşabilirsiniz. İlk mesajda ayrıntılı sağlık öyküsü ya da belge göndermeniz beklenmez.

İkincil yollar olarak randevu sayfasından randevu talebi bırakabilir ya da 0543 108 25 76 numarasını arayabilirsiniz. Görüşme biçimi hakkında Türkçe online görüşme hizmet sayfasında bilgi var.

Sık Sorulan Sorular

Sevk mektubu ya da sigorta onayı beklerken Türkçe online görüşme için de bir onay gerekir mi?

İki ayrı konu var. Mehmet Ulubey ile görüşmenin başvuru koşulları hakkında randevuda bilgi verilir; ayrıntı için randevu talebinden önce de arayabilirsiniz (0543 108 25 76). Bulunduğunuz yerdeki sevk, onay ve geri ödeme adımları ise ülkeye ve kuruma göre değişir; bunları görüşmeyi planlamadan önce aile hekiminizden ya da sigortanızdan öğrenin.

Beklerken ilaç kullanıyorsam ya da başlamayı düşünüyorsam ne olur?

İlaç başlamak, değiştirmek ya da bırakmak hekimin kararıdır; psikoterapist ilaç yazmaz ve ilaç düzenlemesi yapmaz. İlaçla ilgili bir sorunuz ya da yan etki şüpheniz varsa kendi hekiminizle konuşun ve not tutarken bunu da yazın.

Not tutmak beni daha çok düşündürüyorsa ne yapabilirim?

Süreyi iki üç dakikaya indirebilir, notu gün içinde erken bir saate alabilir ya da üç satır yerine yalnızca günün tek bir sözcüğünü yazabilirsiniz. Yazarken ağırlaşan bir konuyu o gün atlamak da mümkün. Yazmak size yük oluyorsa bunu da ilk görüşmede söyleyebilirsiniz.

Randevu günü kendimi iyi hissedersem gitmemeli miyim?

İyi bir gün, yaşadığınız zorluğun geçtiği anlamına gelmeyebilir; zorlandığınız günlerle iyi günlerin birlikte anlatılması da görüşme için değerli bir bilgidir. Görüşmeye “bu hafta daha iyiydim” diye başlamanızda bir sakınca yok.

Yerel süreç başlayınca Türkçe online görüşmeyi sürdürmem zorunlu mu?

Hayır. İkisini birlikte sürdürmek ya da yalnızca birine devam etmek sizin kararınızdır. Nasıl bir düzen kurmak istediğiniz ilk görüşmede konuşulabilir.

Vardiyalı çalışıyorum ya da saat farkı yüzünden akşamlar uygun değil; görüşme saati bulunabilir mi?

Mesajınızda bulunduğunuz ülkeyi, vardiya düzeninizi ve uygun olabilecek gün aralıklarını yazmanız planlamayı kolaylaştırır. Her saat dilimi için seçenek olup olmadığı randevu sırasında netleşir.

Ödeme, fatura belgesi ve sigorta ya da geri ödeme konusunda ne yapmalıyım?

Randevuda bilgi verilir; ayrıntılı bilgi için arayınız (0543 108 25 76). Genel bilgi için psikoterapi ücretleri sayfasına bakabilirsiniz. Bir sigorta ya da işveren desteği kullanmayı düşünüyorsanız önce ilgili kurumunuzdan teyit etmeniz yerinde olur.

Bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bu yazı tanı ve tedavinin yerini tutmaz.