Narsist erkek Kimdir? Narsist nasıl anlaşılır?

Kısa cevap: Bir erkeğin “narsist” olup olmadığını birkaç davranışa bakarak anlamak mümkün değildir; narsistik kişilik bozukluğu tanısı ancak bir uzmanın ayrıntılı değerlendirmesiyle konabilir. Yine de ilişkide sürekli küçümsenmek, duygularınızın görmezden gelinmesi, her tartışmanın sonunda kendinizi suçlu hissetmeniz gibi tekrarlayan örüntüler dikkat edilmesi gereken işaretlerdir. Bu yazı partnerinize tanı koymanız için değil; ilişkide neler yaşadığınızı adlandırmanız, kendinizi korumanız ve gerektiğinde destek almanız için hazırlandı.

“Narsist” kelimesi neden dikkatli kullanılmalı?

Son yıllarda “narsist” kelimesi sosyal medyada çok sık kullanılır oldu. Bencil davranan, özür dilemeyen ya da ayrılık sonrası soğuk görünen hemen herkes için bu etiket kullanılabiliyor. Oysa narsistik kişilik bozukluğu klinik bir tanıdır ve belirli ölçütlere göre, yalnızca yetkin bir ruh sağlığı uzmanının değerlendirmesiyle konur.

Uzaktan tanı koymanın iki sakıncası vardır. Birincisi, yanlış olabilir: Benzer davranışlar depresyon, bağımlılık, yoğun stres ya da başka kişilik özellikleriyle de görülebilir. İkincisi, dikkati sizden uzaklaştırır: “O narsist” cümlesi, “Ben bu ilişkide nasıl hissediyorum ve neye ihtiyacım var?” sorusunun yerini alabilir. Oysa sizin elinizde olan asıl şey, kendi deneyiminizi fark etmek ve buna göre karar vermektir.

İlişkide hangi davranış örüntüleri dikkat çekebilir?

Aşağıdaki davranışlar tek başına bir tanı anlamına gelmez; önemli olan bunların ara sıra değil, süreklilik gösteren bir örüntü hâline gelmesi ve sizi yıpratmasıdır.

Başlangıçta yoğun ilgi, sonra ani soğukluk

İlişkinin ilk döneminde yoğun iltifat, hızlı yakınlaşma ve “hayatımda senin gibisi olmadı” söylemleri; ardından beklenmedik bir mesafe, eleştiri ya da ilgisizlik. Bu iniş çıkış, kişinin sizi ne zaman takdir edeceğini bilemediğiniz için sürekli onayını kazanmaya çalışmanıza yol açabilir.

Duygularınızın görmezden gelinmesi

Üzüldüğünüzü söylediğinizde konunun hemen onun yaşadıklarına dönmesi, “abartıyorsun” ya da “çok hassassın” gibi yanıtlar alması, dinliyor görünüp aslında ilgilenmemesi. Zamanla kendi duygularınızı paylaşmaktan vazgeçtiğinizi fark edebilirsiniz.

Eleştiriye aşırı tepki

En küçük bir geri bildirimin bile öfke, küçümseme ya da günlerce süren küsmeyle karşılanması. Tartışmaların sonunda konunun asıl meselesi kaybolur ve özür dileyen hep siz olursunuz.

Sizin gerçekliğinizin sorgulanması

Yaşanan bir olayın “öyle olmadı”, “sen yanlış hatırlıyorsun” diye sürekli inkâr edilmesi. Bu durum kendi algınıza ve hafızanıza güvenmenizi zorlaştırabilir.

Başkalarını küçümseme ve karşılaştırma

Eski partnerlerin, arkadaşların ya da sizin sürekli kusurlarıyla anlatılması; sizin başka biriyle karşılaştırılarak değersiz hissettirilmesi.

Sınırlara saygı göstermeme

“Hayır” dediğiniz konularda ısrar, telefonunuzu ya da sosyal çevrenizi denetleme, kararlarınızın onun onayına bağlanması. Kıskançlığın sağlıklı ile yıpratıcı arasındaki çizgisi için ilişkilerde kıskançlık yazısına göz atabilirsiniz.

Bu işaretler yalnızca erkeklere mi özgü?

Hayır. Bu yazının başlığı erkekleri anıyor, çünkü bu soru en çok bir eş ya da sevgili için soruluyor. Ancak narsistik özellikler her cinsiyette görülebilir ve yukarıdaki örüntüler kadın partnerlerde de ortaya çıkabilir. Cinsiyetten çok, davranışın ilişkinizde yarattığı etkiye bakmak daha yol göstericidir. Genel bir çerçeve için narsist kişi nasıl anlaşılır yazısı da okunabilir.

Sıradan bencillik ile yıpratıcı bir örüntü nasıl ayırt edilir?

Herkes zaman zaman bencil davranabilir, yorgunken ilgisiz kalabilir ya da tartışmada haksızlık yapabilir. Ayırt edici olan bazı sorular şunlardır:

• Hatasını fark ettiğinde özür dileyebiliyor ve davranışını değiştirmeye çalışıyor mu?
• Sizin üzüntünüzü duyduğunda merak ediyor mu, yoksa konu hep ona mı dönüyor?
• Bu davranışlar belirli stresli dönemlerle mi sınırlı, yoksa ilişkinin genel havası mı?
• İlişkide kendinizi zamanla daha küçük, daha suçlu, daha tedirgin mi hissediyorsunuz?

Son soruya “evet” diyorsanız, partnerinizin tanısından bağımsız olarak ilişkinin sizi yıprattığı açıktır ve bu, destek almak için yeterli bir nedendir.

Bu ilişkide kendinizi nasıl koruyabilirsiniz?

1. Yaşadıklarınızı not edin: Gerçekliğiniz sorgulandığında ne olduğunu, ne hissettiğinizi yazmak kendi algınıza güveninizi korur.
2. Net ve kısa sınırlar koyun: Uzun savunmalar yerine “Bu şekilde konuşulduğunda konuşmaya devam etmeyeceğim” gibi açık cümleler kurun ve söylediğinizi uygulayın.
3. Sosyal çevrenizi canlı tutun: Arkadaş ve aile ilişkilerinizden uzaklaşmamanız, ilişkiye dışarıdan bakabilmenizi sağlar.
4. Onu değiştirme görevini üstlenmeyin: Değişim ancak kişinin kendi isteğiyle mümkündür; sizin sorumluluğunuz kendi iyiliğinizdir.
5. Güvenliği öncelikli tutun: Tehdit, fiziksel şiddet ya da ağır sözlü şiddet varsa öncelik ilişkiyi onarmak değil, güvende olmaktır; bu durumda yetkili kurumlardan yardım isteyin.

Ne zaman profesyonel destek almak gerekir?

İlişkide sürekli tedirgin hissediyor, kendinizi suçluyor, uykunuz ve iştahınız bozuluyor ya da ayrılmak ile kalmak arasında sıkışıp kalıyorsanız destek almak için tanı beklemenize gerek yoktur. İki yol düşünülebilir:

• Bireysel görüşme: Kendi duygularınızı toparlamak, sınırlarınızı netleştirmek ve karar sürecinizi sağlıklı yürütmek için bireysel danışmanlık randevusu alabilirsiniz.
• Çift görüşmesi: Partneriniz de ilişkideki sorunları konuşmaya istekliyse çift danışmanlığı iletişim döngülerini birlikte ele almanın bir yolu olabilir. Şiddet ya da ciddi bir güvenlik riski varsa çift görüşmesi yerine önce bireysel destek önerilir.

Sık Sorulan Sorular

Eşime “narsist” demem doğru mu?

Tanı koymak uzmanın işidir ve bu etiket çoğu zaman tartışmayı büyütür. Bunun yerine davranışın size etkisini anlatmak (“Sözüm kesildiğinde değersiz hissediyorum”) daha yapıcıdır. Sizi yıpratan bir örüntü varsa bunu bir uzmanla konuşmak en sağlıklı adımdır.

Narsistik özellikleri olan biri değişebilir mi?

Kişi yaşadığı zorluğu görür ve düzenli bir terapi sürecine girerse bazı davranışlarında değişim mümkündür. Ancak bu değişim kişinin kendi isteğine bağlıdır ve zaman alır. Bu konuyu narsistik kişilik bozukluğu tedavi edilebilir mi yazısında ayrıntılı ele aldık.

Çift terapisi narsistik davranışlar varken işe yarar mı?

İki taraf da sürece istekliyse ve ilişkide şiddet yoksa çift görüşmeleri iletişim döngülerini görünür kılabilir. Bir taraf sürekli suçlanıyor ya da güvende hissetmiyorsa önce bireysel görüşme daha uygun olabilir.

Ayrılmak mı, kalmak mı; nasıl karar vermeliyim?

Bu karar kişisel ve zor bir karardır. Kendi güvenliğiniz, ruhsal durumunuz ve ilişkide değişim için gerçek bir istek olup olmadığı belirleyici sorulardır. Bu süreci bir uzmanla birlikte düşünmek, aceleyle ya da korkuyla karar vermenizi önleyebilir.

Sadece ben destek alsam yeterli olur mu?

Partneriniz görüşmelere katılmasa bile sizin destek almanız anlamlıdır. Kendi sınırlarınızı, duygularınızı ve seçeneklerinizi netleştirmek ilişkinin nereye gideceğini de etkiler.

İlk görüşmeyi nasıl planlayabilirsiniz?

Bu konuda uzman desteği almak isterseniz Psikoterapist Mehmet Ulubey ile iletişime geçebilir, randevu sayfası üzerinden görüşme talebinizi iletebilir ya da 0543 108 25 76 numarasını arayabilirsiniz. Görüşmeler Adana’da yüz yüze ya da online yapılabilir.

Bu yazı tanı ve tedavinin yerini tutmaz.