Çocuk Psikoloğu Hizmeti

Çocuk psikoloğu hizmeti denildiğinde çoğu aile, çocuğunun davranışlarını, duygularını ya da okul hayatındaki zorlanmasını anlayacak ve aileye yol gösterecek bir uzmandan destek almayı kasteder. Kısa cevap şudur: Bu destek; çocuğun gelişim dönemine uygun bir değerlendirme, çocukla oyun ve konuşma temelli görüşmeler ve en önemlisi anne babayla düzenli iş birliğinden oluşur. Destek veren kişinin mesleği (psikolog, psikolojik danışman, çocuk psikiyatristi) farklı olabilir; aile için önemli olan, kimin hangi konuda yetkin olduğunu bilerek doğru kapıyı çalmaktır.

Bu yazıda çocuklar için psikolojik desteğin hangi durumlarda gerekebileceğini, meslekler arasındaki farkı, ilk görüşmede neler olduğunu ve çocuğunuzu bu sürece nasıl hazırlayabileceğinizi sade bir dille anlatıyoruz.

Çocuk Psikoloğu Hizmeti Arayan Bir Aile Aslında Neye İhtiyaç Duyar?

Aileler arama motoruna çoğu zaman “çocuk psikoloğu” yazar; çünkü bu, gündelik dilde çocuklarla çalışan ruh sağlığı uzmanının genel adı gibi kullanılır. Oysa arka plandaki ihtiyaç genellikle şu sorulardan biridir:

• Çocuğumun yaşadığı şey yaşına uygun bir dönem mi, yoksa destek gerektiren bir zorlanma mı?
• Evde ne yaparsam çocuğuma iyi gelir, neyi yapmamam gerekir?
• Okuldan gelen geri bildirimleri nasıl anlamalıyım?
• Bir tanı ya da ilaç değerlendirmesi gerekiyor mu, yoksa önce görüşmelerle mi başlamalıyız?

Bu soruların bir kısmı psikolojik danışma ve psikoterapiyle, bir kısmı ise tıbbi değerlendirmeyle yanıtlanır. Doğru başlangıç noktası, sorunun türüne göre değişir.

Psikolog mu, Psikolojik Danışman mı, Çocuk Psikiyatristi mi?

Bu ayrımı dürüstçe bilmek, ailenin zamanını ve emeğini korur. Üç meslek de çocuklarla çalışabilir; ancak eğitimleri ve yetki alanları farklıdır:

• Psikolog: Üniversitelerin psikoloji bölümünden mezun olan kişidir. “Psikolog” ve “uzman psikolog” unvanları yalnızca bu eğitimi alanlar tarafından kullanılabilir.
• Psikolojik danışman: Psikolojik danışmanlık ve rehberlik (PDR) bölümünden mezun olan kişidir. Gelişim dönemleri, okul uyumu, aile içi iletişim ve danışma becerileri bu eğitimin merkezindedir. Ek eğitimlerle psikoterapi alanında da çalışabilir.
• Çocuk ve ergen psikiyatristi: Tıp eğitiminin ardından uzmanlık yapmış hekimdir. Tanı koyar, gerektiğinde ilaç tedavisini başlatır ve izler.

Pedagog ise gündelik dilde sık kullanılsa da çocuk ruh sağlığı alanında ayrı bir klinik unvan değildir; eğitim bilimiyle ilgili bir kavramdır. Meslekler arasındaki farkı daha ayrıntılı merak ediyorsanız psikolojik danışman ile psikolog arasındaki fark ve psikolog ile psikiyatrist arasındaki farklar yazılarına göz atabilirsiniz.

Bu sayfadaki çocuk danışmanlığı hizmetini Psikoterapist ve Psikolojik Danışman Mehmet Ulubey yürütür. Unvanını açıkça belirtmesinin nedeni, ailelerin kiminle çalıştığını bilerek karar verebilmesidir. İlaç ya da tıbbi tanı gerektiren durumlarda aileler bir çocuk ve ergen psikiyatristine yönlendirilir; iki destek birbirinin yerine değil, gerektiğinde birlikte yürür.

Hangi Durumlarda Çocuk Psikoloğu Hizmeti Almayı Düşünebilirsiniz?

Her öfke nöbeti ya da her korku bir sorun işareti değildir. Değerlendirmede asıl bakılan, zorlanmanın ne kadar sürdüğü, ne sıklıkta tekrarladığı ve çocuğun günlük hayatını ne ölçüde etkilediğidir. Aşağıdaki durumlar birkaç hafta sürüyor ve evde, okulda ya da arkadaş ilişkilerinde belirgin sıkıntı yaratıyorsa bir uzmanla görüşmek yerinde olur:

Duygusal işaretler

• Sık ve yoğun ağlama, sürekli huzursuzluk ya da içe kapanma
• Anne babadan ayrılırken aşırı zorlanma, yalnız uyuyamama
• Yaşına göre beklenenden yoğun korkular, sürekli “ya kötü bir şey olursa” kaygısı
• Kayıp, boşanma, taşınma ya da kardeş doğumu sonrası uzun süren üzüntü

Davranışsal işaretler

• Sık öfke patlamaları, vurma, eşyalara zarar verme
• Kurallara uymakta sürekli zorlanma, evde sürekli çatışma
• Daha önce kazanılmış becerilerde gerileme (altını ıslatma, bebeksi konuşma gibi)
• Ekran başında geçen sürenin kontrol edilemez hâle gelmesi

Okul ve arkadaşlık işaretleri

• Okula gitmek istememe, sabahları karın ağrısı ya da bulantı şikâyeti
• Arkadaş edinememe, dışlanma ya da zorbalık yaşama
• Derslere odaklanamama, ödev saatlerinin kavgaya dönüşmesi

Çocuğunuz kendine zarar veriyorsa, ölümden ya da kendine zarar vermekten söz ediyorsa veya ağır bir travmatik olay yaşadıysa beklemeyin; aynı gün bir hekime, çocuk ve ergen psikiyatrisi birimine ya da acil servise başvurun.

Belirli konularda daha ayrıntılı bilgi için çocuklarda ayrılık kaygısı, okula gitmek istemeyen çocuk ve çocukların kaygılarını anlamak yazılarını okuyabilirsiniz.

Çocuk Psikoloğu Hizmeti: İlk Görüşmede Neler Olur?

Çocuklarla çalışmada ilk adım çoğu zaman yalnızca anne babayla yapılır. Bu görüşmede çocuğun gelişim öyküsü, sorunun ne zaman ve nasıl başladığı, evdeki düzen, okul bilgileri ve ailenin şimdiye kadar denedikleri konuşulur. Böylece çocuk, henüz ne olduğunu bilmediği bir durumda uzun uzun sorgulanmamış olur.

Sonraki görüşmelerde çocukla tanışılır. Küçük yaştaki çocuklarla konuşmanın yanında oyun, resim ve hikâye gibi araçlar kullanılır; çünkü çocuklar duygularını çoğu zaman kelimelerden önce oyunla anlatır. Okul çağındaki çocuklarla ise daha fazla sohbet edilebilir. Gerekli görülürse, aile izniyle öğretmenden bilgi alınabilir.

Değerlendirmenin ardından aileyle birlikte bir yol haritası çıkarılır: çocukla düzenli görüşmeler mi, ağırlıklı olarak ebeveyn danışmanlığı mı, yoksa önce bir hekim değerlendirmesi mi gerektiği konuşulur.

Çocuk Psikoloğu Hizmetinde Ailenin Rolü Neden Bu Kadar Önemli?

Çocuk haftada kısa bir süre görüşme odasındadır; günün geri kalanını ailesiyle ve okulda geçirir. Bu nedenle kalıcı değişimin büyük kısmı evde gerçekleşir. Ebeveyn görüşmelerinde genellikle şu konular üzerinde durulur:

• Çocuğun davranışının arkasındaki duyguyu okumak
• Tutarlı, anlaşılır ve yaşa uygun sınırlar koymak
• Anne ve babanın aynı dili konuşabilmesi
• Günlük rutinleri (uyku, ekran, ödev) çocukla birlikte düzenlemek

Bu, ailenin “suçlu” olduğu anlamına gelmez. Aksine ebeveyn, çocuğun en güçlü destek kaynağıdır ve süreç ona bu desteği nasıl vereceğini göstermeyi amaçlar. Ebeveynliği zorlaştıran eş sorunları ya da aile içi gerilim varsa aile danışmanlığı da sürece eklenebilir.

Çocuğunuzu İlk Görüşmeye Nasıl Hazırlarsınız?

• Doğruyu, yaşına uygun biçimde söyleyin: “Duygular ve zorlandığın şeyler hakkında konuşan, oyun oynayan biriyle tanışacağız” gibi basit bir açıklama yeterlidir.
• Ceza gibi sunmayın: “Uslu durmazsan seni oraya götürürüm” demek, çocuğun görüşmeye kaygıyla gelmesine yol açabilir.
• Doktor ya da iğne çağrışımını önleyin: Küçük çocuklar sağlık kurumlarını acıyla ilişkilendirebilir; burada iğne ya da muayene olmadığını söyleyebilirsiniz.
• Sorularına açık olun: Çocuğunuz ne soruyorsa kısa ve dürüst cevaplar verin.

Çocuk Psikoloğu Hizmeti Yüz Yüze mi, Online mı Alınmalı?

Küçük yaştaki çocuklarla oyun temelli çalışma için yüz yüze görüşme çoğu zaman daha uygundur. Yüz yüze görüşmeler Adana ve Çukurova bölgesinde yapılır; Hatay, Mersin, Osmaniye, Kahramanmaraş ve Gaziantep’ten gelen aileler de bu görüşmelere katılabilir. Başka şehirlerde yaşayan aileler için ebeveyn danışmanlığı ve okul çağındaki çocuklarla görüşmeler online terapi ile Türkiye’nin her yerinden sürdürülebilir. Online sürecin çocuklarda nasıl işlediğini online çocuk terapisi yazısında bulabilirsiniz.

Randevu Nasıl Alınır?

Çocuğunuzla ilgili bir endişeniz varsa önce çocuk danışmanlığı sayfasından hizmet hakkında bilgi alabilir, ardından randevu sayfası üzerinden görüşme talep edebilirsiniz. Ücretler hakkında bilgi için psikoterapi ücretleri sayfasına bakabilirsiniz. Telefonla ulaşmak isterseniz: 0543 108 25 76.

Hizmetlerin tamamına ana sayfadan ulaşabilirsiniz. Ergenlik çağındaki çocuklar için ayrıca ergen danışmanlığı sayfası hazırlanmıştır.

Sık Sorulan Sorular

Çocuk psikoloğu hizmeti ne zaman alınmalı?

Çocuğun zorlanması birkaç haftadan uzun sürüyor, sık tekrarlıyor ve evdeki, okuldaki ya da arkadaşlıklardaki günlük yaşamını etkiliyorsa çocuk psikoloğu hizmeti için görüşme planlamak yerindedir. Emin olamıyorsanız ilk görüşmede durumu birlikte değerlendirebiliriz.

Çocuğumla ilk görüşmeye birlikte mi gitmeliyiz?

Genellikle ilk görüşme yalnızca anne babayla yapılır. Bu sayede çocuğun öyküsü, onun yanında konuşulması uygun olmayan konular da dahil, rahatça paylaşılabilir. Çocukla tanışma sonraki görüşmelerde planlanır.

Kaç seans sürer?

Bunun için önceden kesin bir sayı vermek doğru olmaz. Süre; çocuğun yaşına, zorlanmanın ne kadar süredir devam ettiğine, ailenin sürece katılımına ve okulun iş birliğine göre değişir. İlerleme düzenli aralıklarla aileyle birlikte değerlendirilir.

Görüşmede konuşulanlar bana anlatılır mı?

Çocuğun güveni için görüşmelerin ayrıntıları birebir aktarılmaz; ancak anne babaya çocuğun ihtiyaçları ve evde yapılabilecekler düzenli olarak anlatılır. Çocuğun ya da başkasının güvenliğini ilgilendiren bir durum varsa aile mutlaka bilgilendirilir.

Çocuğum görüşmeye gitmek istemezse ne yapmalıyım?

Bu oldukça sık karşılaşılan bir durumdur. Zorlamak yerine görüşmenin ne olduğunu sakin bir dille anlatmak ve ilk görüşmeleri ebeveyn olarak başlatmak işe yarayabilir. Çoğu çocuk, ortamın oyun ve sohbet üzerine kurulu olduğunu görünce daha rahat katılır.

Çocuğuma ilaç verilecek mi?

Psikolojik danışmanlık ve psikoterapi görüşmelerinde ilaç yazılmaz. İlaç ya da tıbbi tanı gerektirebilecek bir tablo görülürse aile bir çocuk ve ergen psikiyatristine yönlendirilir; karar hekime aittir.

Bu yazı tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Çocuğunuzla ilgili acil bir güvenlik endişesi varsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun.