Susmak mı, Konuşmak mı? İlişkilerde İletişim Hataları

İlişkide susmak mı daha iyidir, konuşmak mı? Çoğu zaman doğru cevap ikisinin arasında bir yerdedir: Sorunu hiç dile getirmeden içinize atmak da, öfkenin en yüksek olduğu anda her şeyi söylemek de ilişkiyi yıpratır. En sık iletişim hataları bu iki uçta toplanır. Sağlıklı olan; duyguyu bastırmadan, ama karşı tarafı suçlamadan, uygun bir zamanda ve “ben dili” ile konuşmaktır. Kısa bir sessizlik, sakinleşmek için verilen ve geri dönüşü belli olan bir mola olduğunda işe yarar; partneri cezalandırmak için kullanıldığında ise mesafe yaratır.

İlişkilerde sağlıklı iletişim kurmak, güçlü bir bağın temel taşlarından biridir. Ancak çoğu zaman çiftler, konuşmak ya da susmak arasında kararsız kalabilir. Kimi zaman fazla konuşmak sorunu büyütürken, kimi zaman susmak ilişkide soğukluğa yol açar. Bu yazıda susmanın ve konuşmanın hangi durumlarda işe yaradığını, ilişkilerde en sık yapılan iletişim hataları ile bunların yerine neler yapılabileceğini somut örneklerle anlatıyoruz.

İlişkinizdeki iletişim sorunlarını konuşmak isterseniz WhatsApp’tan yazabilirsiniz.

Bir ilişkide susmak ne zaman işe yarar, ne zaman zarar verir?

Susmanın her türü aynı değildir. Bazen sessizlik bir nefes alma alanıdır; bazen de sözle söylenemeyen bir öfkenin taşıyıcısıdır. Farkı anlamak için sessizliğin amacına ve süresine bakmak yol gösterir.

Sağlıklı sessizlik

Tartışma büyümeye başladığında “Şu an sakin değilim, yarım saat sonra konuşalım” diyerek verilen mola, iki tarafın da sinir sistemini yatıştırır. Burada sessizliğin bir sınırı ve geri dönüş zamanı vardır; partner terk edilmiş ya da cezalandırılmış hissetmez.

Zarar veren sessizlik

Günlerce konuşmamak, soruları cevapsız bırakmak, aynı evde birbirini görmezden gelmek ise iletişimi koparır. Bu tür küslükler çoğu zaman konuşulmayan sorunun üzerini örter ama ortadan kaldırmaz; bir sonraki tartışmada birikmiş hâliyle geri döner. Evlilikte sessizliğin nasıl bir döngüye dönüşebileceğini eşler neden susar yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Konuşmak ne zaman sorunu büyütür?

Konuşmak, ilişkinin en güçlü onarım aracıdır; ama zamanlaması ve biçimi yanlış olduğunda, yani iletişim hataları devreye girdiğinde yarayı derinleştirebilir. Şu durumlarda konuşmayı ertelemek daha yapıcı olur:

• Taraflardan biri çok öfkeli, çok yorgun ya da alkollüyse,
• Çocukların, misafirlerin ya da başkalarının yanındaysanız,
• Amaç anlaşmak değil, “haklı çıkmak” ya da karşı tarafı susturmaksa,
• Bir konu açılmışken geçmişteki tüm kırgınlıklar arka arkaya sıralanmaya başladıysa.

Ertelemek, konuyu yok saymak demek değildir. “Bunu konuşmak istiyorum, akşam yemekten sonra uygun musun?” gibi bir cümle hem konunun önemli olduğunu gösterir hem de iki tarafa hazırlanma fırsatı verir.

İlişkilerde en sık yapılan iletişim hataları nelerdir?

Aşağıdaki iletişim hataları pek çok çiftte tanıdık gelir. Çoğu kötü niyetten değil, öğrenilmiş alışkanlıklardan ve korkudan kaynaklanır; bu yüzden fark edildiğinde değiştirilebilir.

1. Sorunları içinize atmak

Birçok kişi, tartışmalardan kaçınmak için duygularını bastırmayı tercih eder. Ancak uzun süre içinde tutulan duygular zamanla öfkeye ve beklenmedik patlamalara dönüşebilir. Partnerinizin sizi anlayabilmesi için hislerinizi uygun bir dille paylaşmanız gerekir. “Beni üzen bir şey var, bunu seninle konuşmak istiyorum” gibi yapıcı bir başlangıç, konuşmanın daha sağlıklı ilerlemesini kolaylaştırır.

2. Gereksiz yere tartışma çıkarmak

Özellikle stresli dönemlerde ufak tefek meseleler büyük kavgalara dönüşebilir. Konuşmadan önce “Bu gerçekten önemli mi, yoksa bugün çok mu yoruldum?” diye kendinize sormak işe yarar. Her konuyu büyütmek yerine bazı durumlarda esnek olmak ve karşılıklı anlayış göstermek ilişkiyi rahatlatır. Sürekli tartışma döngüsünün arkasındaki nedenleri evlilikte sık tartışma neden olur yazımızda ele aldık.

3. Suçlayıcı dil kullanmak

“Sen hep böylesin” ya da “Hiç beni düşünmüyorsun” gibi genelleyici ifadeler partnerinizin savunmaya geçmesine neden olur. Bunun yerine “Bu davranışın beni şu şekilde hissettirdi” gibi ben dili kullanmak, konuşmayı suçlamadan ihtiyaca taşır. “Hep” ve “hiç” kelimelerini fark edip bırakmak bile tartışmanın tonunu değiştirebilir.

4. Sessizlikle cezalandırmak

Tartışmalardan sonra uzun süre konuşmamak ya da partnerinizi görmezden gelmek, iletişim hataları arasında en yıpratıcı olanlardan biridir ve iletişim kopukluğuna yol açar. Bir konu hakkında o an konuşmak istemiyorsanız bunu nazikçe ifade edebilirsiniz: “Şu an biraz zamana ihtiyacım var, sonra konuşabilir miyiz?” Bu tür bir cümle partnerinize onu dışlamadığınızı gösterir. Sessizliğin dolaylı bir öfke ifadesine dönüştüğü durumlar için pasif agresif davranışlarla başa çıkma yazımıza bakabilirsiniz.

5. Dinlememek ve yalnızca karşılık vermeye odaklanmak

İletişim hataları arasında en sık görülenlerden biri, dinlemek yerine cevap vermek için sıra beklemektir. Partnerinizi gerçekten anlamaya çalışın. Sözünü kesmeden dinlemek, duyduğunuzu kendi cümlelerinizle geri yansıtmak (“Yani en çok yalnız bırakıldığını hissettiğinde kırılıyorsun, öyle mi?”) ve “Seni anladım, ne hissettiğini görebiliyorum” demek, kendini anlaşılmış hissetmesini sağlar.

6. Duyguları ifade etmekten kaçınmak

Duygularınızı açıkça ifade etmek ilişkide samimiyet oluşturur. Partnerinizin ne hissettiğinizi bilmesi yanlış anlaşılmaların önüne geçer. Örneğin “Bugün biraz üzgün hissediyorum, bana destek olmanı isterim” demek, partnerinizin sizi tahmin etmeye çalışmasından çok daha sağlıklıdır. Duygu söylenmediğinde karşı taraf çoğu zaman onu davranıştan okumaya çalışır ve yanılabilir.

7. Akıl okumayı beklemek

“Beni sevseydi ne istediğimi bilirdi” düşüncesi pek çok kırgınlığın kaynağıdır. İhtiyaçları açıkça söylemek romantizmi azaltmaz; tersine partnerin size gerçekten ulaşabilmesini sağlar.

İletişim hataları büyürken tartışma sırasında mola nasıl verilir?

Sağlıklı bir mola, susmanın en yapıcı biçimidir. Birkaç basit adım molayı bir kaçışa değil, onarım fırsatına dönüştürür:

1. Molayı adlandırın: “Çok gerildim, biraz ara vermem gerekiyor” deyin; sessizce odayı terk etmeyin.
2. Dönüş zamanını belirtin: Yarım saat, bir saat ya da “bu akşam” gibi net bir zaman verin.
3. Molada kendinizi sakinleştirin: Yürüyüş yapmak, nefesinizi yavaşlatmak ya da bir süre başka bir işle ilgilenmek; zihninizde tartışmayı tekrar tekrar canlandırmamak.
4. Sözünüzde durun: Belirlediğiniz zamanda konuya geri dönün. Söz verilip dönülmeyen molalar, karşı tarafta güvensizlik yaratır.

Büyük bir tartışmanın ardından nasıl yeniden bağ kurulacağına dair önerileri büyük bir kavga sonrası eşle iletişim yazımızda bulabilirsiniz.

İletişim hataları yapmadan zor bir konuyu açmak için nasıl bir cümle kurulabilir?

Konuşmanın ilk birkaç cümlesi çoğu zaman gidişatı belirler. Yumuşak bir başlangıç, partnerin savunmaya geçmeden dinleyebilmesini kolaylaştırır. Şu kalıp işinize yarayabilir: durum + duygu + ihtiyaç.

• Suçlayıcı: “Yine geç kaldın, umursamıyorsun.” Yapıcı: “Haber vermeden geç kaldığında endişeleniyorum; bir mesaj atmanı isterim.”
• Suçlayıcı: “Telefondan başını kaldırmıyorsun.” Yapıcı: “Akşamları birlikte otururken kendimi biraz yalnız hissediyorum; yarım saat telefonsuz vakit geçirebilir miyiz?”
• Suçlayıcı: “Annenin tarafını tutuyorsun.” Yapıcı: “Annenle yaşadığımız konuda arada kalmış hissediyorum; nasıl davranacağımızı birlikte konuşmak istiyorum.”

Bu cümleler iletişim hataları için sihirli formüller değildir; ama konuşmayı “kim haklı” sorusundan “ikimiz neye ihtiyaç duyuyoruz” sorusuna taşır.

İletişim hataları ne zaman çift terapisi gerektirir?

Her çift zaman zaman yanlış anlaşılır, tartışır ve iletişim hataları yapar. Ancak aşağıdaki durumlar bir destek ihtiyacına işaret edebilir:

• Aynı tartışmanın aylardır, farklı konular üzerinden tekrar tekrar yaşanması,
• Küslüklerin uzaması ve konuşmanın neredeyse tamamen kesilmesi,
• Tartışmalarda aşağılama, küçümseme ya da hakaretin artması,
• Taraflardan birinin artık “konuşmanın bir anlamı yok” diye düşünmesi,
• Duygusal uzaklığın ve yalnızlık hissinin belirginleşmesi.

Psikoterapist ve Psikolojik Danışman Mehmet Ulubey ile yürütülen çift danışmanlığı sürecinde, çiftin kendine özgü iletişim döngüsü fark edilir ve iki tarafın da kendini güvende hissederek konuşabileceği yeni yollar denenir. Ne zaman destek almanın uygun olduğunu düşünüyorsanız çift terapisine ne zaman gidilmeli yazımız da yol gösterebilir.

Danışmanlık hizmetini online görüşme olarak da alabilirsiniz. Yüz yüze görüşmeler Adana/Çukurova’da yapılır; farklı şehirlerde yaşayan ya da yoğun çalışan çiftler için online terapi seçeneği, evinizin rahatlığında ve randevu için yol kaybı yaşamadan destek almanızı sağlar. Görüşme planlamak için randevu sayfasını kullanabilir ya da 0543 108 25 76 numarasını arayabilirsiniz. Ücret bilgisi için psikoterapi ücretleri sayfasına bakabilirsiniz.

Sonuç: Susmak ile konuşmak arasında denge nasıl kurulur?

İlişkilerde ne zaman susmak, ne zaman konuşmak gerektiğini bilmek önemlidir. Duyguları bastırmadan, ama çatışmaları büyütmeden iletişim kurmak sağlıklı bir ilişkinin anahtarıdır. Açık, dürüst ve empatik bir iletişimle iletişim hatalarınızı fark edip değiştirebilir, partnerinizle aranızdaki bağı güçlendirerek daha mutlu bir ilişkiye doğru adım atabilirsiniz.

İlgili yazı: Eşler Arasındaki İletişimsizlik Nasıl Aşılır? Adana Aile Danışmanı Önerileri

İlgili yazı: Evlilikte “Mahşerin Dört Atlısı” Nedir? Eleştiri, Savunma, Aşağılama ve Duvar Örme ile Başa Çıkma

Sık Sorulan Sorular

Tartışmadan sonra susmak yanlış mı?

Kısa süreli ve amacı sakinleşmek olan bir sessizlik yanlış değildir; çoğu zaman tartışmanın daha da büyümesini önler. Önemli olan sessizliği partnerinize açıkça söylemek ve konuşmaya ne zaman döneceğinizi belirtmektir. Günlerce süren ve karşı tarafı cezalandırmaya dönük küslükler ise ilişkiye zarar verir.

İletişim hataları fark edildiğinde değişebilir mi?

Evet. İletişim hataları çoğu zaman kötü niyetten değil, öğrenilmiş alışkanlıklardan ve korkudan kaynaklandığı için fark edildiğinde değiştirilebilir. Mola vermek, ben dilini kullanmak ve gerçekten dinlemek gibi küçük adımlarla başlamak çoğu çift için iyi bir yoldur.

Partnerim hiç konuşmak istemiyorsa ne yapabilirim?

Önce baskıyı azaltmayı deneyin; konuşmayı zorlamak çoğu zaman daha fazla geri çekilmeye yol açar. Uygun bir zamanda, suçlamadan “Seninle şu konuyu konuşmak benim için önemli, ne zaman uygun olursun?” diye sorabilirsiniz. Bu durum uzun süredir devam ediyorsa çift danışmanlığı, iki tarafın da kendini güvende hissettiği bir konuşma ortamı sağlayabilir.

Ben dili nedir, nasıl kullanılır?

Ben dili, karşı tarafın davranışını yargılamak yerine o davranışın sizde yarattığı duyguyu ve ihtiyacınızı anlatmaktır. “Sen beni hiç dinlemiyorsun” yerine “Konuşurken telefona baktığında dinlenmediğimi hissediyorum, bana birkaç dakika ayırmanı isterim” demek buna örnektir. Bu dil, partnerin savunmaya geçmeden sizi duymasını kolaylaştırır.

İletişim sorunları yalnızca bir tarafın çabasıyla düzelir mi?

Bir tarafın iletişim biçimini değiştirmesi bile döngüyü etkileyebilir; çünkü bir kişi farklı tepki verdiğinde diğerinin tepkisi de çoğu zaman değişir. Yine de kalıcı bir değişim için iki tarafın da sürece katılması daha sağlıklıdır. Partneriniz hazır değilse, bireysel görüşmelerle kendi payınıza düşeni çalışarak başlayabilirsiniz.

Çift terapisi online yapılabilir mi?

Evet, çift danışmanlığı online görüntülü görüşmelerle de yürütülebilir. Farklı şehirlerde yaşayan ya da yoğun programı olan çiftler için pratik bir seçenektir. Görüşme sırasında iki tarafın da sessiz ve rahat konuşabileceği bir ortamda bulunması yeterlidir.

Bu yazı tanı ve tedavinin yerini tutmaz. İlişkinizde yaşadığınız zorluklar için bir ruh sağlığı uzmanından destek alabilirsiniz.