MMPI Testi ile Evlilik ve İlişki Uyumunu Anlamak

Kısa cevap: MMPI (Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri) bir ilişki uyumu testi değildir ve iki kişinin “uyumlu” ya da “uyumsuz” olduğunu tek başına ölçmez. Kişinin kendi duygusal durumu, stres altındaki eğilimleri ve kişilik örüntüleri hakkında bilgi verir. Bu bilgi, yetkin bir meslek elemanı tarafından ve mutlaka bir görüşmeyle birlikte yorumlandığında, çiftin ilişkisini konuşmak için yararlı bir başlangıç noktası olabilir; ilişki hakkında son sözü söylemez.

İlişki uyumu çoğu zaman tek bir ölçüye indirgenmek istenir: “Bir test yapalım, ne kadar uyumlu olduğumuzu görelim.” Bu istek anlaşılırdır; belirsizlik insanı yorar. Ancak uyum, iki kişinin kişilik özelliklerinin üst üste konmasıyla ortaya çıkan bir puan değil, zaman içinde birlikte kurulan bir işleyiştir. Bu yazıda MMPI’nin bu tablonun neresinde durduğunu, neyi gösterip neyi gösteremeyeceğini ve ilişki uyumunu anlamanın daha sağlıklı yollarını ele alıyoruz.

MMPI ilişki uyumunu ölçer mi?

Hayır. MMPI ilk olarak yetişkinlerde psikolojik belirtileri ve kişilik örüntülerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir envanterdir. Maddeleri bir ilişkiyi, iki kişi arasındaki etkileşimi ya da ortak yaşamın nasıl yürüdüğünü sormaz; kişinin kendisini nasıl tanımladığını sorar. Bu yüzden iki eşin ayrı ayrı doldurduğu formlardan bir “uyum puanı” çıkarılamaz.

Testin verdiği bilgi bireyseldir: Kişinin şu dönemde ne kadar sıkıntı yaşadığı, kaygı, çökkünlük, öfke ya da kuşkuculuk gibi alanlarda kendini nasıl bildirdiği, sosyal ilişkilerde içe mi dışa mı yöneldiği gibi. Bu bilgilerin ilişkiye nasıl yansıdığı ise ancak çiftle konuşularak anlaşılabilir. Test hakkında temel bilgiyi Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri (MMPI) nedir? yazısında bulabilirsiniz.

MMPI aslında neyi değerlendirir?

MMPI, yüzlerce “doğru / yanlış” maddeden oluşan, standart koşullarda uygulanan bir öz bildirim envanteridir. Yanıtlar belirli ölçekler altında puanlanır ve bir profil oluşturulur.

Geçerlik ölçekleri

Testin önemli bir parçası, formun nasıl doldurulduğunu gösteren geçerlik ölçekleridir. Kişi kendini olduğundan daha iyi göstermeye çalışmış olabilir, maddeleri dikkatsizce yanıtlamış olabilir ya da sıkıntılarını abartarak anlatmış olabilir. İlişki bağlamında bu özellikle önemlidir: Eşini ya da ailesini etkilemek için “iyi görünme” isteği, profili okunamaz hâle getirebilir.

Klinik ölçekler ve kişilik örüntüleri

Klinik ölçekler; bedensel yakınmalara odaklanma, çökkün duygudurum, kaygı, öfke ve dürtü kontrolü, kuşkuculuk, sosyal içe dönüklük gibi alanlarda kişinin kendini nasıl tanımladığını özetler. Bu puanlar tek başına tanı koymaz; bir uzmanın görüşme, öykü ve gözlemle birlikte değerlendirdiği ipuçlarıdır. MMPI’nin genel kullanım alanlarını MMPI ne işe yarar? yazısında ayrıca anlattık.

İlişki uyumu dediğimiz şey hangi parçalardan oluşur?

İlişki uyumu, iki kişinin birbirine benzemesinden çok, farklılıklarıyla birlikte nasıl yaşayabildikleriyle ilgilidir. Pratikte şu başlıklar belirleyici olur:

• Değerler ve hayat hedefleri: Çocuk, kariyer, yaşanacak şehir, inanç ve para konusundaki temel tercihler.
• Beklentiler: Ev içi sorumluluklar, birlikte ve ayrı geçirilen zaman, ailelerle ilişkinin sınırı.
• İletişim: İhtiyaçların açıkça söylenip söylenemediği, dinlenip dinlenmediği.
• Çatışmayı çözme biçimi: Anlaşmazlığın konuşularak mı, susarak mı, yoksa büyüyerek mi ilerlediği.
• Duygusal ve fiziksel yakınlık: Şefkat, ilgi ve cinselliğin iki taraf için nasıl anlam taşıdığı.
• Onarım becerisi: Kırgınlıktan sonra yeniden yakınlaşabilme.

Bu başlıkların hiçbiri doğrudan MMPI ile ölçülmez. Konuyu daha geniş ele alan Çift Uyumu Nedir? yazısı, uyumun neden bir puan değil bir süreç olduğunu anlatıyor.

Kişilik bilgisi ilişkiye nasıl bir pencere açabilir?

MMPI’nin ilişkiye dair dolaylı bir katkısı olabilir. Örneğin bir eş uzun süredir yoğun kaygı ya da çökkünlük yaşıyorsa, bu durum ilişkide geri çekilme, sabırsızlık ya da ilgisizlik gibi görünebilir. Diğer eş bunu “beni artık sevmiyor” diye okuyabilir. Bireysel bir değerlendirme, sorunun bir kısmının kişinin kendi yükünden kaynaklandığını fark etmeye yardım edebilir.

Benzer şekilde, stres altında öfkesini kontrol etmekte zorlandığını ya da insanlara kolay güvenemediğini bildiren biri, bu eğilimlerin ilişkideki tartışmalara nasıl karıştığını bir uzmanla konuşarak daha iyi görebilir. Burada değerli olan test puanı değil, puanın açtığı konuşmadır. Bu konuşma çiftin farklılıklarını suçlama yerine anlamaya doğru taşıyabilir.

“Benzer profil, uyumlu çift” düşüncesi neden yanıltıcıdır?

İki kişinin profilleri birbirine benziyor diye uyumlu, farklı diye uyumsuz oldukları söylenemez. Biri daha sakin, diğeri daha hareketli olan pek çok çift bu farkı dengeleyici bir güç olarak yaşar; birbirine çok benzeyen iki kişi ise aynı zayıf noktada birlikte zorlanabilir. Ayrıca MMPI kişinin o dönemdeki durumunu yansıtır. Yoğun bir kayıp, iş stresi ya da sağlık sorunu yaşayan biri, daha sakin bir dönemde farklı bir profil verebilir.

Bu nedenle test sonuçlarını “Bizim profillerimiz uyuşmuyor” ya da “Testte o çıktı, demek ki sorun onda” gibi hükümlere dönüştürmek hem bilimsel açıdan hatalıdır hem de ilişkiye zarar verebilir.

Sonuçlar kim tarafından ve nasıl yorumlanmalı?

MMPI’nin uygulanması ve yorumlanması, bu envanter konusunda eğitim almış, ruh sağlığı alanında çalışan yetkin bir meslek elemanının işidir. İnternette kendi kendine puan hesaplamak ya da profil görsellerini tek başına okumaya çalışmak yanlış anlamalara açıktır. Sağlıklı bir yorum için şunlar gerekir:

1. Testten önce kişinin neden değerlendirme istediğinin konuşulması.
2. Geçerlik ölçeklerinin kontrol edilmesi; form güvenilir okunamıyorsa bunun açıkça söylenmesi.
3. Puanların kişinin öyküsü, yaşam koşulları ve görüşmede anlattıklarıyla birlikte ele alınması.
4. Sonucun kişiye anlaşılır bir dille, etiketlemeden aktarılması.

Raporun nasıl hazırlandığını merak ediyorsanız MMPI testi raporu nasıl yazılır? yazısına göz atabilirsiniz. Sitemizdeki MMPI kişilik testi sayfası üzerinden formu doldurmak mümkündür; ancak sonuçlar ilişkiniz hakkında bir karar belgesi olarak değil, bir değerlendirme görüşmesinin parçası olarak ele alınmalıdır.

MMPI dışında ilişki uyumunu anlamanın yolları nelerdir?

İlişki uyumunu anlamanın en doğrudan yolu, çiftin kendi ilişkisini güvenli bir ortamda konuşabilmesidir. Bunun için iki yaygın çerçeve vardır:

• Evlilik öncesi süreçteki çiftler için: Evlilik öncesi danışmanlık, beklentileri, aile ilişkilerini, para ve çocuk gibi konuları evlilikten önce açık bir dille konuşmaya alan açar. Evlilik öncesi bakış açısıyla MMPI’yi ele aldığımız Evlilik Öncesi MMPI Testi: Gerçekten Uyumlu Musunuz? yazısı bu süreci adım adım anlatıyor.
• Bir süredir birlikte olan ve zorlanan çiftler için: Çift danışmanlığı, tekrar eden tartışmaların nasıl bir döngüye dönüştüğünü birlikte görmeye odaklanır. Mevcut sorunlar açısından testin yerini MMPI Testi İle İlişkinizdeki Sorunları Anlamak yazısında tartıştık.

Bu süreçlerde gerekli görülürse MMPI gibi bir kişilik envanteri de kullanılabilir; ancak merkezde her zaman çiftin kendi anlatımı ve görüşmeler yer alır. Psikoterapist ve Psikolojik Danışman Mehmet Ulubey, yüz yüze görüşmeleri Adana’da yürütmekte, Türkiye’nin farklı şehirlerindeki çiftlerle online görüşme yapabilmektedir. Diğer hizmet alanlarına sitemizin ana sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

MMPI ile çift uyumu yüzdesi hesaplanabilir mi?

Hayır. MMPI iki kişiyi karşılaştırıp bir uyum oranı vermek için tasarlanmamıştır. Her kişinin profili kendi içinde değerlendirilir. Uyum yüzdesi veren testlere de temkinli yaklaşmak gerekir.

İki eşin de MMPI yaptırması gerekir mi?

Gerekmez. MMPI bireysel bir değerlendirmedir ve kişinin kendi isteğiyle yapılmalıdır. Bir eşin diğerini teste ikna etmeye ya da zorlamaya çalışması, değerlendirmenin amacına ters düşer.

Test sonucum ilişkimi bitirmem gerektiğini gösterebilir mi?

Hayır. Hiçbir kişilik testi bir ilişkinin devam edip etmemesi gerektiğine karar vermez. Sonuçlar sizin kendinizi daha iyi anlamanıza yardımcı olabilir; ilişkiyle ilgili kararlar ise iki kişinin kendi değerleri ve deneyimleriyle verilir.

MMPI sonucunu kim yorumlamalı?

Bu envanter konusunda eğitim almış, ruh sağlığı alanında çalışan yetkin bir meslek elemanı yorumlamalıdır. Yorum, mutlaka bir görüşmeyle ve kişinin yaşam öyküsüyle birlikte yapılmalıdır.

İlişki uyumunu anlamak için nereden başlamalıyız?

Çoğu çift için ilk adım, ilişkiyi birlikte konuşabilecekleri bir ön görüşmedir. Evlilik hazırlığındaysanız evlilik öncesi danışmanlık, birlikte yaşarken zorlanıyorsanız çift danışmanlığı uygun bir başlangıç olabilir.

Kendinizi tanımak için bir MMPI testi sürecine katılmak istiyorsanız, bunu bir değerlendirme görüşmesiyle birlikte planlamanız önerilir. İlişkinizi bir test sonucuna sığdırmak yerine birlikte anlamak isterseniz randevu sayfası üzerinden görüşme planlayabilir ya da 0543 108 25 76 numarasından bilgi alabilirsiniz. Ücretlerle ilgili bilgi için psikoterapi ücretleri sayfasına bakabilirsiniz. Unutmayın, sağlıklı ilişkiler kendini tanımakla başlar; kendini tanımak ise tek bir testten çok daha geniş bir yolculuktur.

Bu yazı tanı ve tedavinin yerini tutmaz.