Sürekli Kötü Bir Şey Olacakmış Gibi Hissediyorsanız: Neden Olabilir?

Sürekli kötü bir şey olacakmış gibi hissetmek, çoğu zaman kaygının beklenti biçimidir: zihin henüz yaşanmamış bir tehlikeye karşı hazırlık yapar, beden de buna eşlik eder. Stres, uykusuzluk, yas ya da bazı bedensel durumlar da aynı hissi doğurabilir; neden kişiye göre değişir. His günlük yaşamı daraltıyorsa psikoterapi destek olabilir.

Psikoterapist ve Psikolojik Danışman Mehmet Ulubey, Adana Çukurova Yüzüncüyıl Mahallesi’ndeki ofisinde yüz yüze, Türkiye’nin her yerinden ve yurt dışından online görüşür. İlk görüşmeden önce aklınıza takılan bir şey varsa WhatsApp’tan yazabilirsiniz.

Kendinize zarar verme düşünceniz varsa ya da göğsünüzde şiddetli baskı, ciddi nefes darlığı, bayılma yaşıyorsanız okumayı bırakıp Türkiye’de 112’yi, başka bir ülkedeyseniz bulunduğunuz ülkenin acil yardım numarasını arayın.

Kötü bir şey olacakmış gibi hissetmek tam olarak nedir?

Bu his, ortada somut bir tehlike yokken “bir şey olacak” duygusunun zihinde ve bedende belirmesidir. Bir düşünceden çok bir ağırlığa benzer: neyin olacağını söyleyemezsiniz ama his oradadır. Dünya Sağlık Örgütü’nün kaygı bozuklukları bilgi notu, “yaklaşan tehlike, panik ya da felaket hissini” kaygıya eşlik edebilen belirtiler arasında sayar. Bu, hissin tek başına bir tanı anlamına geldiği demek değildir; ayrımı bir uzman yapar.

Endişe düşüncesi ile bu hissin farkını şöyle düşünebilirsiniz:

İkisi iç içe de yaşanabilir ve tablo bir tanı aracı değildir. Cümleyle gelen, “ya olursa” diye dönen düşünceler için en kötüsünü düşünme döngüsü yazısına bakabilirsiniz.

Bu his günlük hayatta nasıl ortaya çıkar?

Bu his genellikle sıradan anlarda, hiçbir şey olmamışken gelir. Sabah gözünüzü açar açmaz içinizde bir ağırlık vardır ama dünden kalan bir sorun yoktur. Akşam eve girerken anahtarı kilide takıp bir an durursunuz; içeride sizi bekleyen bir şey olmadığını bilirsiniz, yine de içiniz sıkışır.

Bazen telefon çaldığında ekrana bakmadan önce içiniz çekilir. Bazen her şey yolunda giderken “bu kadar iyi gidiyorsa bir terslik olacak” diye düşünürsünüz. İyi bir haber bile rahatlama yerine tetikte kalma getirebilir.

Beden de eşlik edebilir: göğüste sıkışma, midede düğüm, boğazda yumru, çarpıntı, avuç içlerinde terleme. Kaygının bedene nasıl yansıdığını kaygı bedeninizi nasıl etkiliyor yazısında okuyabilirsiniz.

Kötü bir şey olacakmış gibi hissetmenin nedenleri neler olabilir?

Tek bir neden yoktur; aynı his farklı kişilerde farklı kaynaklardan beslenebilir. Aşağıdakiler olası nedenlerdir, kesin açıklamalar değildir:

• Süregiden stres: uzun süre yük altında kalan bedenin alarm sistemi sürekli açık kalabilir. Ayrıntısı için kronik stresin bedensel sinyalleri yazısına bakabilirsiniz.
• Yetersiz uyku: yorgun bir zihin belirsizliği daha tehditkâr okuyabilir.
• Kafein ve bedensel uyarılma: çok kahve, çay ya da enerji içeceği çarpıntı ve huzursuzluğu artırabilir; zihin bu bedensel sinyali “kötü bir şey olacak” diye yorumlayabilir.
• Yas ve kayıp: bir yakınınızı kaybettikten sonra “bir kayıp daha yaşanacak” beklentisi gelebilir. Yas sürecinde ne zaman destek alınabileceğini yas süreci yazısı anlatıyor.
• Tıbbi nedenler: tiroid gibi bazı hormonal durumlar ya da kalp ritmiyle ilgili sorunlar benzer belirtiler verebilir. Bunu yalnızca hekim değerlendirebilir.
• Kaygı döngüsü: his gelir, “bana ne oluyor?” diye tetikte kalınır, bedensel sinyaller artar ve his güçlenir.

Birleşik Krallık’ın resmî sağlık hizmeti NHS de kaygı sırasında adrenalin ve kortizol gibi stres hormonlarının arttığını, bunun kalp atışında hızlanma ve terleme gibi bedensel belirtilere yol açabildiğini belirtir. Bu his uzun süredir ve pek çok alanda sürüyorsa bir uzman bunu daha geniş bir kaygı tablosu açısından değerlendirebilir; sürekli endişe ve kaygı bozukluğu yazısı bu tabloyu anlatıyor.

Bu his geldiğinde o anda ne yapılabilir?

Hissi anında yok etmek yerine adlandırıp küçültmek çoğu zaman ilk adımdır. Aşağıdaki üç adım hissi silmeyi vaat etmez; yalnızca onunla aranıza küçük bir mesafe koymaya yardım edebilir:

1. Adlandırın: “Şu an bende kötü bir şey olacak hissi var; bu bir his, bir olay değil.” Hisle olayı ayırmak, hissin ne kadar gerçek olduğunu tartışmaktan daha kolaydır.
2. Bedeninizi yerleştirin: ayaklarınızın yere bastığını, sırtınızın bir yere yaslandığını fark edin. Yavaş nefes bazı insanlara iyi gelir; sizi rahatsız ediyorsa bırakabilirsiniz.
3. Üç satır not alın: Ne zaman geldi? Neredeydim? Bedenimin neresinde hissettim? Tek satırlık cevaplar yeterlidir.

Bu not bir test değildir; ondan sonuç çıkarılmaz. Amacı, hissin hangi anlarda ve hangi koşullarda geldiğini görünür kılmaktır. İlk görüşmeye bu üç satırla gelmek, “nereden başlayacağım?” kaygısını azaltabilir. His panik ataklarla birlikte ve “ya yine olursa?” korkusuyla geliyorsa panik atak tekrarlar mı yazısı daha yakın bir çerçeve sunabilir.

Hekime ne zaman, psikoterapiye ne zaman başvurulur?

His yeni başladıysa, ani ve ağır geldiyse ya da çarpıntı, aşırı terleme, titreme, kilo değişimi gibi belirtiler eşlik ediyorsa önce aile hekiminize ya da ilgili hekime başvurun.

Göğsünüzde şiddetli baskı, ciddi nefes darlığı ya da bayılma varsa rutin randevuyu beklemeyin; hemen 112’yi arayın.

Acil bir durum yoksa ve göğüs sıkışması hekime anlatacağınız bir şikâyetse, panik atak mı kalp krizi mi yazısı görüşmeye hazırlanmanıza yardım edebilir; ayrım yapmak hekimin işidir.

Hekim kontrolünden sonra bedensel bir neden bulunmadıysa ya da his sürüp uykunuzu, işinizi ve ilişkilerinizi daraltıyorsa psikoterapi desteği alabilirsiniz; gerektiğinde tıbbi değerlendirme ve psikoterapi birlikte yürütülebilir. Bilişsel davranışçı yaklaşımda hissin ne zaman geldiği, hangi düşünce ve davranışlarla büyüdüğü birlikte incelenir; bedensel duyumlarla ve belirsizlikle baş etme yolları üzerinde çalışılır. Süreç kişiye göre değişir ve sonuç vaat edilmez.

Psikoterapist Mehmet Ulubey hekim değildir; tıbbi tanı koymaz. İlk görüşmede sizi ayrıntılı olarak dinler, yaşadıklarınızı birlikte netleştirir ve gerekirse sizi ilgili uzmana yönlendirir; gerekli durumlarda hekimle koordineli çalışılır. İki rolün farkı için hangi uzmana gidilir yazısına bakabilirsiniz.

İlk görüşmede ne olur?

İlk görüşme yaklaşık 60 dakika sürer ve bir sınav değildir. Hissin ne zaman başladığını, hangi anlarda yoğunlaştığını, uykunuzu, günlük düzeninizi ve varsa hekim kontrollerinizi anlatırsınız. Üç satırlık notunuzdan okuyabilir ya da hissi kendi sözlerinizle anlatabilirsiniz.

Nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız, ilk görüşme tam olarak bunun içindir. Hangi desteğin size uygun olduğuna birlikte karar verilir; karar sizdedir. Hizmetin kapsamı için bireysel danışmanlık randevusu sayfasına bakabilirsiniz. Ödeme ayrıntıları randevuda anlatılır.

İlk adım olarak ne yapabilirsiniz?

İlk görüşmenin biçimi ve uygun saatler hakkında bilgi almak için WhatsApp’tan yazabilirsiniz. Sağlık ayrıntılarınızı göndermeniz gerekmez. Telefonla 0543 108 25 76 numarasından ya da randevu sayfasından da ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Sürekli kötü bir şey olacakmış gibi hissetmek normal mi?

Zaman zaman böyle hissetmek pek çok insanın tanıdığı bir deneyimdir. Ancak his sürekliyse, uykunuzu ya da günlük işlerinizi zorlaştırıyorsa konuşulmaya değer. Bunun için belirli bir belirti sayısını ya da tanıyı beklemeniz gerekmez.

Bu his gelecekte olacak bir şeyin habercisi olabilir mi?

Hissin gelecekten haber verdiğini söylemek mümkün değildir. Çoğu zaman bedenin ve zihnin tetikte olma hâlini yansıtır. Yine de “gerçekten bir şey mi var?” sorusu sizi yoruyorsa, bu soruyu görüşmede konuşabilirsiniz.

Bu his tek başına anksiyete bozukluğu demek mi?

Hayır. Aynı his stresten uykusuzluğa, yastan bedensel nedenlere kadar farklı kaynaklardan gelebilir. Tanıyı ancak ilgili bir uzman koyabilir; bu yazı ve notunuz bunun yerine geçmez.

Neden sabah uyanırken ya da gece yatarken daha yoğun hissediyorum?

Gün içinde dikkatinizi çeken işler azaldığında zihin, içindeki ağırlığa daha kolay yönelebilir. Uyku kalitesi de rol oynuyor olabilir. Bunu üç satırlık notunuza ekleyin; hissin hangi saatlerde yoğunlaştığı görüşmede işe yarayan bir ipucudur. Gece uyanmalarınız sürüyorsa kaygı ve uykusuzluk döngüsü yazısı da bu bağlantıyı anlatıyor.

Sadece bir his için görüşme istemek abartı mı olur?

Hayır. Hissin bir adı ya da net bir nedeni olmasa da günlük yaşamınızı etkiliyorsa görüşme istemek için yeterli bir nedendir. Genel bir çerçeve için anksiyete nedir yazısına bakabilirsiniz.

Yurt dışında yaşıyorum; Türkçe online görüşebilir miyim?

Evet, online görüşme Türkiye dışından da yapılabilir; saat farkı ve bulunduğunuz ülkenin düzenlemeleri konuşulur. Acil bir durumda bulunduğunuz ülkenin acil yardım numarasını arayın; numara ülkeye göre değişir.

Bu yazı tanı ve tedavinin yerini tutmaz.