Her Şey Yolunda Görünürken İçeride Boşluk: Konforlu Bir Hayatta Gurbet Yalnızlığı

Her şey yolundayken içeride boşluk hissi, gurbette maddi ve pratik açıdan düzenli bir hayatta bile yaşanabilir; gurbet yalnızlığı ve bağ eksikliğiyle ilişkili olabilir, ancak tanı değildir. Bu hissi taşımak için haklı bir gerekçeniz olması gerekmez. Sürüyor ve günlerinizi yoruyorsa Psikoterapist ve Psikolojik Danışman Mehmet Ulubey ile Türkçe online görüşebilirsiniz.

Yüz yüze görüşme yalnızca Adana Çukurova Yüzüncüyıl Mahallesi’ndeki ofiste yapılır; yurt dışında ofis yoktur. Önce bir şey sormak isterseniz WhatsApp’tan yazabilirsiniz. Aşağıda bu hissin neden “şikâyet edemeyen” bir yalnızlığa dönüşebildiğini, konforun neyi karşılayıp neyi karşılamadığını ve kendi cümlenizi bulmanıza yarayacak kısa bir notu bulacaksınız.

Gurbet yalnızlığı konforlu bir hayatta nasıl görünür?

Maaş hesaba zamanında yatıyor, ev düzenli, işte kimse sizden şikâyetçi değil. Cumartesi öğleden sonra çamaşırlar katlanmış, alışveriş bitmiş ve önünüzde hiçbir şey yapmanız gerekmeyen birkaç saat var. Tam o saatte içinizde adı konmamış bir boşluk kıpırdıyor.

Bu boşluk çoğu zaman büyük bir kriz olarak gelmez; küçük anlarda belirir:

• Güzel bir haberi ilk söyleyeceğiniz kişi yok. Terfi, yeni bir ev, bir sınav sonucu… Mesaj atacak biri var, ama o an yanınızda Türkçe ve uzun uzun sevinecek kimse yok.
• Pazar akşamı sessiz geçiyor. Hafta boyu dolu olan takvim, pazar akşamı kimsenin aramadığı bir boşluğa dönüşüyor.
• “İyiyiz, her şey yolunda” cümlesi. Türkiye’yi aradığınızda bunu söylersiniz ve yalan söylemiş de olmazsınız; yalnızca cümle eksik kalır.

Bu boşluğun tam şimdi belirginleşmesinin bir nedeni de olabilir. Taşınmanın ilk dönemlerinde ev, iş, evrak gibi görevler dikkatinizi dolduruyordur. Hepsi yoluna girince önünüze çıkan sessizlik, artık erteleyecek bir görev kalmadığı için daha net duyulabilir. Bu hissin ortaya çıkması kararınızın yanlış olduğunu göstermez; düzen kurulduktan sonra bağ veya anlam ihtiyacınız daha belirgin hâle gelmiş olabilir.

Buradaki yalnızlık, çevrenizde insan bulunmamasından çok, yaşadığınızı anlatabileceğiniz birinin yokluğuyla ilgili olabilir. Kalabalık bir iş yerinde ya da dolu bir evde de yalnız hissedilebilir. Dışarıdan güçlü görünüp içeride tükenmeyi anlatan gülümseyen maskeli depresyon yazısı hissin başka bir yüzünü ele alıyor; burada konu güçlü görünme çabası değil, her şey yerindeyken eksik kalan bağdır.

“Şikâyet etmeye hakkım yok” düşüncesi neden yalnız bırakır?

Bu hissi anlatmak zordur, çünkü dinleyenin ilk tepkisini tahmin edersiniz. Türkiye’deki bir yakınınız “keşke bizim de derdimiz bu olsa” diyebilir; bulunduğunuz yerde bir iş arkadaşına anlatsanız konunun yarısı çevrilmeden kalabilir. Böyle tepkilerle karşılaşmaktan çekinmek, anlatmayı zorlaştırabilir.

Sessizlik zamanla bir iç sese dönüşür: “Bu kadar iyi bir hayatta mutsuz olmak nankörlük.” Düşünce, hissin üstüne ikinci bir yük ekler. Hem boşluğu hem de boşluğu hissettiğiniz için kendinize duyduğunuz kızgınlığı taşırsınız.

Kıyas da çoğu zaman susturmak için kullanılır. “Daha zor koşullarda yaşayan insanlar var” cümlesi doğru olabilir, ama sizin sorunuza cevap vermez; çünkü sorunuz “ben ne kadar şanslıyım?” değil, “içim neden boş?” sorusudur. Bir hayatın dışarıdan iyi görünmesi ile içeriden iyi hissettirmesi aynı ölçüyle ölçülmez.

Eve girmeden önce arabada beş dakika oturup telefon ekranına bakmak ya da kapıyı açmadan önce yüzünüzü toparlamak bu sessizliğin küçük işaretleri olabilir. Bu davranışlar tek başına bir tanıyı göstermez; hissin yaşamınızda yer tuttuğunu gösteren gündelik izler olabilir.

İki şey aynı anda doğru olabilir: bulunduğunuz hayat için minnet duyabilir ve yine de içiniz boş olabilir. Minnet, hüzünlenme hakkınızı ortadan kaldırmaz; hüzün de minnetinizi geçersiz kılmaz. Bu iki cümleyi “ama” ile değil “ve” ile bağlamak bazı kişilere nefes aldırır.

Konfor hangi ihtiyacı karşılar, hangisini karşılamaz?

Tezgâhta hazır duran yarının yemek kapları, anahtar kasesi, katlanmış bez peçeteler: evin düzeni burada tamam. Konfor bazı ihtiyaçları gerçekten karşılar; karşılayamadıkları ise ayrı bir çekmecede durur. Üç ayrı ihtiyaç başlığı, “her şey yolunda ama” cümlesindeki “ama”yı doldurmanıza yardımcı olabilir:

• Düzen ve güvence. Kira, faturalar, iş, günlük işleyiş. Konfor bunu büyük ölçüde karşılar; bu yüzden hayatın bu tarafı sorun çıkarmaz.
• Bağ. Sizi “eski halinizle” tanıyan biri, aynı şakaya aynı yerden gülen biri, haber vermeden kapısını çalabileceğiniz bir komşu. Bu ihtiyaç para ya da düzenle karşılanmaz.
• Anlam ve rol. Yaptığınız işte ya da evde “bana gerçekten ihtiyaç var” hissi. Türkiye’de taşıdığınız rol (ailenin çözümcüsü, işyerinin deneyimli kişisi) yeni yerde küçülmüş olabilir.

Bu üçlü bilimsel bir model değil, kendi durumunuzu ayırmak için kullanabileceğiniz pratik bir ayrımdır. Bazen boşluğun adı tek bir ihtiyaçtır, bazen ikisinin birleşimidir. Eksik olan daha çok “buraya ait değilim” hissiyse “Ne oraya aidim ne buraya” yazısındaki ayrımlar size yakın gelebilir.

Bu his hüzün mü, depresif belirti mi? Hekim değerlendirmesi ne zaman düşünülür?

Boşluk hissi tek başına bir tanı değildir ve bu yazı size “depresyonunuz var” ya da “yok” demez. Yine de bazı işaretler bir hekim değerlendirmesini düşünmek için neden olabilir: hissin günün büyük bölümünde ve hemen her gün haftalarca sürmesi, uyku ve iştahta belirgin değişiklik, eskiden keyif aldığınız şeylere ilginin kaybolması, umutsuzluk.

Dünya Sağlık Örgütü’nün depresyon bilgi notunda depresif dönemin sıradan duygudurum dalgalanmalarından farklı olduğu, günün çoğunda ve hemen her gün en az iki hafta sürdüğü ve ilgi kaybıyla birlikte görülebildiği belirtiliyor. Bu genel bir çerçevedir; kendinizi bu ölçülere göre değerlendirmeniz beklenmez.

Uyku, enerji ve iştah değişiklikleri bedensel nedenlerle de ilgili olabilir; bu yüzden bir hekim muayenesi yararlı olabilir. Psikoterapi bu değerlendirmenin yerini tutmaz, ikisi birlikte de yürüyebilir. Gerekli durumlarda psikiyatri hekimleri ile koordineli çalışılmaktadır. Ayrıntılı belirti listesi için depresyonun sessiz belirtileri yazısına bakabilirsiniz.

Minnet ve hüzün aynı cümlede: dört satırlık not

Bu notun amacı bir sonuç çıkarmak değil, kafanızdaki karışık cümleyi kâğıda dökmektir. Bir kâğıda ya da telefonun not defterine şu dört satırı yazın:

• Gerçekten değerli bulduğum şey: bu hayatta işe yarayan, kaybetmek istemediğiniz bir şey.
• Yine de eksik olan şey: adını koyabildiğiniz en küçük parça; bir kişi, bir sohbet, bir alışkanlık ya da bir rol.
• Bunu söylesem ne duyacağımı tahmin ediyorum: bu cümleyi kime söylerseniz hangi yanıtı beklersiniz? (“Şükret”, “abartıyorsun”, “bizim derdimiz sizinki mi?”)
• Görüşmede konuşmak istediğim bir an: son iki haftada boşluğun belirginleştiği tek bir an.

İlk iki satırı tek cümlede birleştirmeyi deneyin: “… değerli buluyorum ve yine de … özlüyorum.” Cümleyi kurmak zor gelirse zorlandığınız kısmı işaretleyip görüşmede konuşabilirsiniz. Üçüncü satır, kimlerle bu konuyu konuşamadığınızın haritasıdır; suçlama değildir.

Bu bir test değil; puanlanmaz, sonuç çıkarılmaz. Bazı satırları boş bırakabilir, yalnızca dördüncü satırla başlayabilirsiniz. Not hazır olmasa da başvurabilirsiniz; hazırlık destek almanın koşulu değildir.

Bu hissi sevdiğiniz birine anlatmak: söylenebilecek üç cümle

Notun üçüncü satırı, kimden ne tepki beklediğinizi gösterir. İhtiyacınızı daha açık anlatan cümleler kurabilirsiniz. Üç örnek:

• “Şikâyet etmiyorum, tarif ediyorum.” Bu cümle dinleyenin “ne var ki” savunmasına geçmesini azaltabilir; ona dert değil, bir durum anlattığınızı söyler.
• “Senden bir çözüm beklemiyorum, sadece dinlemeni istiyorum.” “Eve dön”, “işini değiştir” gibi hızlı önerileri azaltabilir.
• “Buradaki düzenimden memnunum ve seni özlüyorum; bunu seninle paylaşmak istedim.” Memnuniyeti ve özlemi aynı cümlede söyler; Türkiye’deki bir yakınınız bunu “burada rahat değilsin” diye değil, “benimle paylaşmak istiyor” diye duyabilir.

Bu cümleler her ortamda işe yaramayabilir. Yakınınız yine de “şükret” derse bu tepkinin nedenini bilemeyebilirsiniz; tepki, hissinizi geçersiz kılmaz. Anlatmak istemediğiniz biri varsa buna da saygı duymak mümkündür. Ne kadarını kime anlatacağınıza siz karar verirsiniz.

Psikoterapide bu konu nasıl konuşulur?

Görüşmenin ilk işi, “her şey yolunda ama” cümlesinin “ama” kısmını netleştirmektir. Genel bir hüzünden somut bir ana inilir: son hafta ne oldu, kiminle, aklınızdan ne geçti, bedeninizde ne hissettiniz? Düşünce ile davranış arasındaki bağı inceleyen bilişsel davranışçı yaklaşım ve “bu his hafifleyince ne farklı oluyor?” diye soran çözüm odaklı yaklaşım bu aşamada kullanılabilir; hangisinin size uyduğu ilk görüşmelerden sonra konuşulur.

“Nankörlük” düşüncesi ayrı bir başlıktır. Bu hissi yaşamayı yanlış bulduğunuzda üzüntünüzün üstüne suçluluk biner. Görüşmede bu düşüncenin kimin sesine benzediğine, size ne yaptırdığına bakılır. Amaç, sizi hissin “haklı” olduğuna ikna etmek değil; hissi yargılanmadan konuşabileceğiniz bir alan açmaktır.

Eksik olanın adı netleşince küçük bir plan yapılabilir. Bağ eksikse haftada bir tanıdık sohbeti sürdürmek, rutin eksikse hafta sonuna size ait bir saat koymak, anlam eksikse iş ve ev dışında nerede bulabileceğinizi sormak gibi adımlar konuşulabilir. Bu plan boşluğun kapanacağına dair bir söz değildir; süreç kişiye göre değişir.

Duyguyu kendi dilinizde söylemek de sürece katkı sağlayabilir. Yabancı dilde yetkin olsanız bile hüznün tonunu Türkçe anlatmak bazı kişiler için daha kolaydır; bunu anadilde psikoterapi yazısında daha geniş bulabilirsiniz.

Online görüşme nasıl yürür?

Görüşmeler görüntülü bağlantıyla yapılır ve yaklaşık 60 dakika sürer. Bulunduğunuz yerle Türkiye arasındaki saat farkı randevu sırasında birlikte planlanır; iş çıkışı mı, hafta sonu mu uygun olduğunu ilk mesajda yazabilirsiniz. Körfez ülkelerinden bağlanacaksanız gün ve saat düzeni için Körfez rehberine de bakabilirsiniz.

Evde kimlerin olacağını ve sesinizin duyulup duyulmayacağını önceden düşünmek rahat konuşmanızı kolaylaştırır. Kapısı kapanan bir oda ya da kulaklık bazı kişiler için yeterli olabilir. Kulaklık karşı tarafın sesini başkalarından ayırır ama sizin sesinizin duyulmasını engellemez; evde başka biri varsa görüşmeyi onların olmadığı bir saate almak da bir seçenektir. Bağlantı kesilirse yeniden bağlanmayı denersiniz; böyle durumlarda ne yapılacağını ilk görüşmede sorabilirsiniz.

Görüşmenin işleyişini online psikoterapide seans süreci, bu biçimin size uyup uymadığını online terapinin kimlere uygun olduğu yazısı anlatıyor.

İlk mesajı nasıl yazarsınız, ilk görüşmede ne olur?

İlk mesajın birkaç cümle olması yeterlidir; ayrıntıları görüşmede anlatırsınız. Şuna benzer bir mesaj işinizi görür:

Merhaba, yurt dışında yaşıyorum. Dışarıdan bakınca eksik bir şey yok ama içimde bir boşluk var ve bunu konuşabileceğim biri arıyorum. Türkçe online görüşme hakkında bilgi almak istiyorum. Hafta sonu öğleden sonra bana uygun.

İlk görüşmede tanışırsınız: bu hissin ne zamandır sürdüğü, hangi anlarda arttığı ve nasıl bir destek istediğiniz konuşulur. Hazırladıysanız notunuzu okuyabilir, hazırlamadıysanız tek bir anı anlatabilirsiniz. Sürecin nasıl ilerleyebileceği ve pratik konularda bilgi verilir. Devam kararı sizindir; yanıt almak görüşmeye başlamak anlamına gelmez.

Acil bir durumda ne yapmalısınız?

Kendinize zarar vermeyi düşünüyorsanız, bir planınız varsa ya da hemen müdahale gerektiren bir tehlike söz konusuysa planlı görüşmeyi ya da bir mesajın yanıtını beklemeyin. Bulunduğunuz ülkede geçerli olan acil yardım numarasını arayın veya en yakın acil servise gidin. Hayatınızın dışarıdan iyi görünmesi, bu düşünceleri birine söylemenize engel değildir. Mümkünse yalnız kalmamaya çalışın ve güvendiğiniz birine haber verin. Planlı bir online görüşme acil yardımın yerini tutmaz.

Görüşme hakkında bilgi almak için

En kolay başlangıç, WhatsApp’tan görüşme biçimi ve uygun saatler hakkında kısa bir mesaj bırakmaktır. Konuşmayı tercih ederseniz 0543 108 25 76 numarasını arayabilir ya da randevu talebi bırakabilirsiniz. Online görüşme seçeneklerini online görüşme hakkında bilgi sayfasında da görebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Maddi bir sıkıntım yok; bu kadar iyi bir hayatta psikoterapiye başvurmak abartı olur mu?

Başvurmak için ağır bir koşul ya da açık bir kayıp yaşamış olmak gerekmez. Asıl ölçü, hissin ne kadar sürdüğü ve günlük hayatınızı, ilişkilerinizi ya da uykunuzu ne kadar etkilediğidir. Başvuru zamanını anlamak için terapiye ne zaman başvurulur yazısı bir çerçeve sunuyor.

Türkiye’deki ailem endişelenir diye hiçbir şey söylemiyorum; bu doğru mu?

“Doğru” ya da “yanlış” bir cevap yoktur; ne kadarını kime anlatacağınız size aittir. Yalnız hiçbir şey söylememek, yakınlarınızla aranızdaki mesafeyi büyütebilir. Eşinizle aranızdaki yakınlık da bu hissin içindeyse ilişkilerde duygusal yalnızlık yazısı bir başlangıç olabilir.

Çevremde herkes memnun görünüyor; bu hissi yalnızca ben mi yaşıyorum?

Başkalarının içinden geçenleri bilemeyiz; insanlar çoğu zaman bu konuyu yüksek sesle söylemez. Görünüşte memnun olan bir çevrede bu hissi saklamak daha da kolaylaşır ve yalnızlık duygusunu büyütebilir. Görüşmede bu hissin sizde nasıl göründüğüne bakılır, başkalarıyla kıyaslanmaz.

Çocuklarım için bu hayatı kurdum; boşluk hissetmek suçluluk veriyor, bu konuşulabilir mi?

Evet. Suçluluk bu konuda sık eşlik eden bir duygudur ve görüşmede ayrı bir başlık olarak ele alınır. Çocuğunuzun ruhsal durumuyla ilgili bir endişeniz varsa okulun rehberlik servisi ve çocuğun hekimi ilk başvuru yerleri olabilir; bu görüşmeler yetişkin bireyin kendi duygularına odaklanır.

Sosyal çevre edinirsem bu boşluk geçer mi?

Bazı kişiler için yeni bir çevre eksik olanı doldurur; bazıları için kalabalık içinde de boşluk sürebilir. Bunu önceden söylemek mümkün değildir. Görüşmede hissin daha çok çevre eksikliğinden mi, anlatılamamaktan mı yoksa başka bir ihtiyaçtan mı geldiği ayrıştırılır.

Kaç seans gerekir, ne sıklıkla görüşülür?

Bu kişiye ve konuya göre değişir; baştan sayı verilmez. Hedefi küçük tutmak planı kolaylaştırır: örneğin tek bir ilişkiyi ya da haftanın tek bir zor anını ele almak. Sıklık ve süre ilk görüşmelerden sonra birlikte belirlenir ve süreç içinde gözden geçirilebilir.

Ödeme, fatura belgesi ve sigorta konusunda ne yapmalıyım?

Randevuda bilgi verilir; ayrıntılı bilgi için arayınız (0543 108 25 76). Genel ücret bilgisi için psikoterapi ücretleri sayfasına bakabilirsiniz. Sigorta ya da kurum desteği düşünüyorsanız önce ilgili kurumunuzdan teyit edin.

Görüşmeyi yürüten kişinin unvanı nedir, ilaç yazabilir mi?

Mehmet Ulubey Psikoterapist ve Psikolojik Danışman olarak çalışır; ilaç yazmaz. İlaç ya da tıbbi değerlendirme bir hekimin işidir. Mesleklerin farkını psikolojik danışman ile psikolog arasındaki fark yazısında bulabilirsiniz.

Bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bu yazı tanı ve tedavinin yerini tutmaz.