Aile İçi İletişim Sorunları Nasıl Çözülür?

Aile içi iletişim sorunları çoğu zaman konuşulacak konunun değil, konuşma
biçiminin tıkanmasıdır. Aynı cümlenin defalarca tekrar edilmesi, tartışmanın
kısa sürede kişiselleşmesi ve bir süre sonra herkesin susmayı seçmesi bu tıkanmanın en
sık görülen hâlidir. İyi haber şu: konuşma biçimi üzerinde çalışılabilir.

Bu yazıda iletişimin nerede tıkandığını fark etmenizi sağlayacak ayrımları, evde
denenebilecek somut adımları ve ne zaman aile görüşmesi istemenin yerinde olacağını
bulacaksınız.

Aile içi iletişim neden tıkanır?

Birkaç neden birlikte rol oynar:

• Zamanın azalması. Çalışma saatleri, okul ve ekranlar nedeniyle
  konuşmalar işlerin devrine indirgenir.
• Tartışmanın sonuçsuz bitmesi. Aynı konu her açıldığında aynı yerde
  tıkanıyorsa, bir süre sonra konuyu açmamak tercih edilir.
• Rol beklentileri. Kimin neye karar vereceği konuşulmadığında,
  küçük konular yetki tartışmasına dönüşür.
• Kuşak farkı. Ergenlerin mahremiyet ihtiyacı ile ebeveynin
  koruma isteği doğal olarak çatışır.
• Geniş aile ve sınırlar. Kararların eşler arasında bitmeden
  büyüklere açılması, evde güven duygusunu zedeler.

Evde iletişimi zorlaştıran alışkanlıklar

Bazı konuşma alışkanlıkları tartışmayı büyütür: geçmişe dönerek eski olayları liste
hâlinde sıralamak, “hep” ve “hiç” gibi kesin sözcükler kullanmak, karşıdakinin niyetini
tahmin edip ona göre yanıt vermek, konuyu üçüncü kişiler üzerinden konuşmak.

Bunların yerine konabilecek şey karmaşık değildir: tek bir olay üzerinden konuşmak,
isteği açıkça söylemek ve karşıdakinin ne anladığını sormak. Bu üç adım, çoğu
tartışmanın hızını düşürür.

Evde denenebilecek somut adımlar

• Konuşma saatini seçmek. Gece yarısına ve kapıdan yeni girilen ana
  bırakılan konular büyümeye açıktır.
• Tek konuyla sınırlamak. Bir konuşmada bir konu; diğerleri için
  başka bir zaman belirlenir.
• Aktif dinleme. Karşıdakinin söylediğini kendi cümlelerinizle
  özetleyip doğru anlayıp anlamadığınızı sormak.
• İstek dili. “Sen hiç ilgilenmiyorsun” yerine “akşam yarım saat
  birlikte oturmak istiyorum” demek.
• Kısa aile toplantıları. Haftada bir, on beş dakikayı geçmeyen,
  gündemi önceden belli bir konuşma çoğu ev için uygulanabilir.
• Mola kuralı. Ses yükseldiğinde konuşmayı belirli bir süre için
  durdurmak ve ne zaman devam edileceğini kararlaştırmak.

Denenen adımın işe yaramadığı zamanlar da olur; bu bir başarısızlık değil, neyin
zorlaştırdığını gösteren bir bilgidir.

Çocuklar ve ergenlerle iletişimde neler değişir?

Çocuklarla konuşurken soru sormak kadar birlikte bir şey yapmak da işe yarar; konuşma
çoğu zaman oyunun ya da yolculuğun içinde açılır. Ergenlerde ise mahremiyet ihtiyacı
belirginleşir: kapıyı çalmak, her yanıtı sorgulamamak ve konuşmayı kısa tutmak kapıyı
açık bırakır.

Ergenlik dönemine özgü başlıklar için
ergenlik döneminde aile ilişkileri yazısına
bakabilirsiniz. Ekran ve telefon tartışmaları evde en sık tekrarlanan konulardan biriyse
ailede ekran süresi yazısı somut bir yol sunuyor.

Ne zaman aile görüşmesi istemek yerinde olur?

Tartışmalar sıklaşıyor ve aynı yerde tıkanıyorsa, ev içinde uzun süren sessizlikler
başladıysa, çocukların davranışlarında ya da okul durumunda belirgin değişiklik varsa
veya bir kayıp, hastalık ya da ayrılık süreci aileyi zorluyorsa görüşme istemek
yerinde olur.

Evde şiddet, tehdit ya da korku varsa bu başlık iletişim çalışmasından önce ele
alınır. Can güvenliği söz konusuysa randevu beklenmez; 112 aranır, gerekiyorsa en yakın
kolluk birimine başvurulur.

Aile görüşmesi nasıl yürür?

Görüşmeye kimlerin katılacağı ilk temasta konuşulur. Bazı ailelerde eşlerle, bazı
ailelerde ebeveyn ve çocukla başlanır; herkesin her oturuma katılması gerekmez.
Görüşmede taraf tutulmaz ve kimin haklı olduğuna karar verilmez.

Süreç aile danışmanlığı randevusu kapsamında planlanır. Eşler
arasındaki konular ağırlıktaysa çift görüşmesi, çocuk ya da ergenle ilgili konular
öndeyse çocuk danışmanlığı veya
ergen danışmanlığı uygun olabilir. Şehir dışındaysanız
online görüşme yapılabilir.

İlgili yazı: Ergen Çocuğum Danışmanlığa Gitmek İstemiyor: Nasıl Yaklaşmalıyım?

Sık Sorulan Sorular

Ailenin tamamı görüşmeye katılmak zorunda mı?

Hayır. Kimin katılacağı duruma göre belirlenir ve süreç içinde değişebilir.

Eşim ya da çocuğum gelmek istemiyor, ne yapabilirim?

Tek başınıza başlayabilirsiniz. Kendi tutumunuzda yapacağınız değişiklikler evdeki
konuşmanın seyrini de etkiler; diğerleri sonradan katılmak isteyebilir.

Görüşmede anlattıklarımız aile içinde paylaşılır mı?

Ayrı görüşmelerde konuşulanların nasıl ele alınacağı sürecin başında açıkça
konuşulur. Gizlilik sınırlarını ilk görüşmede sormanız hakkınızdır.

Kaç görüşme gerekir?

Baştan bir sayı verilmez; süre konuya ve katılıma göre değişir.

Büyüklerimiz de sürece dâhil olabilir mi?

Konu geniş aile ilişkileri üzerinden yürüyorsa bu, görüşmenin gündemine alınır.
Katılım kararı aileyle birlikte verilir.

Bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bu yazı tanı ve tedavinin yerini tutmaz.