Yurt Dışında Tek Başına Yaşayan Kadınlar İçin İlişkilerde Güven ve Bağlanma Örüntüleri

Yurt dışında tek başına yaşayan kadınlar için yeni biriyle yakınlaşırken güveni tartmak daha zor olabilir; çünkü sizi tanıyan, o kişiyi tanıyan ya da duyduklarınızı doğrulayacak biri yanınızda olmayabilir. Bu zorluk sizin eksiğiniz değildir; destek ağınız henüz oluşmadıysa bu değerlendirmeleri tek başınıza yapmak yorucu gelebilir. Psikoterapist ve Psikolojik Danışman Mehmet Ulubey ile Türkçe online görüşebilirsiniz.

Önce bir şey sormak isterseniz WhatsApp’tan yazabilirsiniz. Bulunduğunuz ülkeyi belirterek görüşme uygunluğu ve saatler hakkında bilgi alabilirsiniz; görüşme online yapılır. Yüz yüze seans yalnızca Adana’da, Çukurova Yüzüncüyıl Mahallesi’ndeki ofiste mümkündür; yurt dışında ofis yoktur. Aşağıda yakınlaşmanın neden daha çok şey yüklediği, yakınlaşırken tanıdık gelebilecek üç örüntü, tempoyu kendi elinizde tutmak için sorular, kısa bir not ve ilk görüşmenin nasıl işlediği var. Bu yazı sizin hakkınızda hüküm vermez; ilişkilerinizde bir sorun olduğunu da varsaymaz.

Yurt dışında tek başına yaşayan bir kadın için yeni bir ülkede güven kurmak neden zorlaşabilir?

Bir buluşmadan sonra kime yazacağınızı, “Bu kişiyi tanıyan var mı?” sorusunu kimin yanıtlayacağını düşünün. Memleketinizde bu soru çoğu zaman kendiliğinden yanıtlanır: ortak tanıdıklar, aynı mahalle, aynı okul. Yeni bir ülkede bu ağ henüz kurulmamış ya da çok ince olabilir. Destek ağınız henüz oluşmadıysa güveni tartma işini büyük ölçüde kendi başınıza yapıyor olabilirsiniz; gördüğünüz, duyduğunuz ve hissettiğiniz dışında doğrulayacak başka kaynak bulunmayabilir. Bu, hem özgür hem yorucu olabilir. Ağınız varsa bile onlara bu konuyu açmak kolay gelmeyebilir.

Bir de yalnızlığın kendisi var. Eve dönüp kapıyı açtığınızda konuşacak kimsenin olmaması, bir kişinin mesajını günün en canlı anı hâline getirebilir. Büyüyen yakınlık ihtiyacı bazen tempoyu hızlandırır; bazen de tersine korku üretir: “Bu kadar ihtiyaç duyuyorsam, yine yalnız kalırsam ne olur?” İkisi de anlaşılır tepkilerdir ve aynı kişide aynı ay içinde görülebilir. Yakınlık ihtiyacıyla yalnızlığın ilişkideki yerini ilişkilerde duygusal yalnızlık yazısı ayrıca ele alıyor; burada fark, yalnızlığın aynı zamanda yaşadığınız ülkenin sonucu olabilmesi.

Üçüncü katman, çevreden gelen seslerdir. Türkiye’deki yakınlarınızdan “Hâlâ yalnız mısın?” ya da tersine “Yabancı biriyle dikkatli ol” gibi cümleler gelmiş olabilir. Bunlar sizin kararınızın yanına başka sesler ekler. Hiçbir ailenin ya da çevrenin tek tip olmadığını unutmadan, bu seslerin sizde ne bıraktığına bakabilirsiniz. Bulunduğunuz yerdeki yakınlaşma alışkanlıkları da sizin alıştığınızdan farklı olabilir: kaç mesajdan sonra bir ilişkinin “ciddi” sayıldığı, ilk buluşmada hesabın nasıl ödendiği, ne zaman “sevgili” denildiği. Bu ölçüleri kimse size öğretmediyse tahminle ilerliyor olabilirsiniz. Bu tahmin yükünün kimlik ve aidiyetle nasıl birleştiğini iki kültür arasında kimlik ve aidiyet yazısında okuyabilirsiniz.

Hızlanmak, geri çekilmek, emin olmaya çalışmak: yakınlaşırken tanıdık gelebilecek üç örüntü

Psikolojide ilişkilerdeki bağlanma, bir kişinin yakınlık ve ayrılık karşısında nasıl davrandığına bakar. Bu yazıda size bir “bağlanma stili” atamıyoruz. Aynı kişi farklı ilişkilerde ve farklı dönemlerde farklı davranabilir; bir yazıdan çıkan etiket tanı yerine geçmez ve değişmez bir özellik olarak da okunmamalıdır. Aşağıdaki üç örüntü, “Bu bana tanıdık geliyor mu?” sorusunu sormak için var:

• Hızlanmak. İlk haftalarda her gün uzun mesajlaşmak, birkaç görüşmede hayatın tamamını anlatmak, boş akşamları o kişiyle doldurmak. Sorun hızlanmanın kendisi değil; şu soruya bakmak yararlı olabilir: “Bu tempoyu gerçekten istiyor muyum, yoksa yalnızlık hissini azaltmak için mi hızlanıyorum?”
• Geri çekilmek. Yakınlık arttıkça mesajlara geç yanıt vermek, planı son anda iptal etmek, “Zaten tek yaşamaya alıştım” demek. Kendi ayaklarınız üzerinde durmak yurt dışında yaşamak için geliştirdiğiniz bir beceri olabilir; yakınlık gelince aynı beceri kapıyı kapatmak için de kullanılabilir.
• Sürekli emin olmaya çalışmak. Mesajın okunup okunmadığına bakmak, yanıt süresini tartmak, bir cümleyi saatlerce yeniden okumak. Doğrulayacak başka biri olmayınca kontrol, tek ölçü hâline gelebilir.

Bu üçü birbirini dışlamaz. Bir hafta içinde ikisi, hatta üçü birden görülebilir. Hangisinin “doğru” olduğunu aramak yerine hangisinin sizi yorduğuna bakmak daha yararlı olabilir. Yakınlığın başka birine yaslanmaya dönüştüğü noktayı merak ediyorsanız ilişkide duygusal bağımlılık yazısı, bağlılıkla bağımlılık arasındaki farkı ayrı bir açıdan anlatıyor.

İlk buluşmalarda tempo kimde ve güveni neye bakarak tartarsınız?

İlk buluşmada bir kahve masasında bile küçük kararlar vardır: nerede buluşulacak, ne kadar kalınacak, telefon numarası mı verilecek yoksa uygulamadan mı yazışılacak. Bu kararların her birinin sizde kalıp kalmadığına bakabilirsiniz. Karşınızdaki kişi hakkında hüküm vermek yerine, kendi temponuz hakkında gözlem toplamak daha uygulanabilir olabilir. Kendinize sorabileceğiniz sorular şunlar:

• Buluşmanın yerini ve saatini birlikte mi seçtik, yoksa bana mı bildirildi?
• “Şimdi değil” ya da “hayır” dediğimde ne oldu: anlayış, sessizlik, ısrar, kırgınlık?
• Kendimden anlattıklarım, benim istediğim hızda mı çıktı, yoksa sorular beni sıkıştırdı mı?
• Söyledikleri zaman içinde birbiriyle uyumlu mu, yoksa her görüşmede yeni bir hâl mi görüyorum?
• “Sadece bana güven” ya da “Arkadaşların seni anlamıyor” gibi bir cümle duydum mu?

Bu liste bir test değildir; puanlanmaz ve tek bir sorunun yanıtı bir kişi hakkında karar vermeye yetmez. Bir yanıt sizi tedirgin ediyorsa bunu bir işaret olarak not alıp biraz yavaşlamak seçeneğiniz olabilir. Çevrenizde sizi tanıyan kimse yoksa buluşma yerini ve saatini güvendiğiniz bir arkadaşınıza, Türkiye’de olsa bile, önceden haber vermek de düşünebileceğiniz pratik bir adımdır.

Bir kişiden sonra kendi algınıza güvenmez hâle geldiyseniz, yani gördüğünüz şeyin gerçek olup olmadığını sorgulamaya başladıysanız, bunu ilişkide manipülasyon ve duygusal istismarı fark etmek yazısındaki işaretlerle karşılaştırabilirsiniz.

Bir de kendi tercihiniz var. İlişkiye girmeyi ertelemek, hiç girmemek ya da kısa süreli yakınlık yaşamak da bir tercih olabilir. Çevrenizin beklentisi sizin istediğinizden farklıysa, kimin sesinin kimin olduğunu ayırmak bazen ilk adımdır: “Bunu ben mi istiyorum, yoksa bana bunu istemem söylendi mi?”

Yakınlaşma ritmi notu: son bir yakınlaşmayı dört satırda yazmak

Son haftalarda yaşadığınız bir yakınlaşma anını seçin. Yeni biriyle bir buluşma, eski bir ilişkiden kalan bir konuşma ya da yakın bir arkadaşlıkta yaşadığınız bir an olabilir. Ardından dört satır doldurun:

1. Ne oldu? Yorum katmadan, bir cümleyle.
2. İçimden geçen ilk cümle neydi, bedenimde nerede hissettim? “Beni bırakır”, “Fazla mı hızlı gidiyoruz?”, “Ona yük olurum” gibi. Mantıklı olup olmadığına bakmayın; göğüste sıkışma ya da karında düğüm gibi bedensel bir iz varsa onu da yazın.
3. Ben ne yaptım? Yaklaştım, geri çekildim, kontrol ettim ya da bekledim; bunun ardından ne oldu?
4. Bir dahaki sefere denemek ya da görüşmede sormak istediğim. Bu satır boş kalabilir.

Notu tek bir an için doldurabilirsiniz; ancak iki ya da üç farklı anı yan yana koyduğunuzda tekrar eden bir şey görünür olabilir: örneğin her seferinde üçüncü satırda geri çekilmek ya da ikinci satırda aynı cümlenin çıkması. Bu tekrarı bir hüküm olarak değil, görüşmede birlikte bakılabilecek bir ipucu olarak düşünebilirsiniz. Bu bir test değildir, puanlanmaz; bir sonuca götürmek zorunda değil. Not almak sizi yoruyorsa bunu yapmadan da başvurabilirsiniz. İlk görüşmede notunuzu okuyarak başlayabilir ya da yalnızca “Nereden başlayacağımı bilmiyorum” diyebilirsiniz.

Akşam sofrası ve mesafe: yakınlık ihtiyacıyla yalnızlığı ayırmak

Akşam eve dönüp mutfakta tek kişilik bir sofra kurduğunuzda doğan boşluk, belirli bir kişiye değil, genel bir eksikliğe ait olabilir. Bu ayrımı yapmak, hızı ve beklentiyi anlamak için işe yarar: “Bu kişiyi mi istiyorum, yoksa birinin olmasını mı?” İkisi de meşrudur; yalnızca farklı kararlar gerektirebilir. Bir kişiye yüklenen ihtiyaç büyüdükçe o kişinin her gecikmesi daha ağır gelir. Yakınlık ihtiyacını tek bir ilişkiye bağlamamak için ortamınızdaki başka bağları da hesaba katabilirsiniz: bir komşu, bir meslektaş, Türkçe ya da başka bir dilde bir arkadaşlık, telefonla düzenli aradığınız biri.

Mesafeli ilişkilerde de benzer bir tablo oluşabilir. Türkiye’de ya da başka bir ülkede yaşayan biriyle yazışırken saat farkı, yanıt beklemek ve bir sonraki buluşmanın belirsizliği, güven konusundaki sorulara başka bir ağırlık ekler. Burada kendinize sorabileceğiniz soru şu: “Bu belirsizlik karşıdaki kişiden mi geliyor, yoksa benim emin olma ihtiyacımdan mı?” İkisini ayırmak her zaman mümkün olmayabilir; görüşmede birlikte bakmak mümkündür. Birlikte yurt dışında yaşayan çiftlerin gerginlikleri için gurbette ilişki yürütmek yazısı çift görüşmesi çerçevesinde bakıyor; bu yazı ise tek başına yaşayan kadının deneyimine odaklanıyor.

Aşağıdakilerden biri ya da birkaçı sizin için geçerliyse bir görüşme planlamayı düşünebilirsiniz; hepsinin bir arada olması gerekmez:

• Yalnızlıktan kurtulmak için hızlı yakınlaştığınız ve sonra pişmanlık ya da bunaltı yaşadığınız bir döngü var.
• Bir yakınlaşmanın ardından, günlük işlerinizi aksatacak kadar uzun süre toparlanamıyorsunuz.
• Kimseye güvenmekte zorlanıyor ve bu yüzden yeni bir kişiyle tanışmaktan kaçınıyorsunuz.
• Kontrol etmeden duramıyor, bu sizi yoruyor.

Güven yerini korkuya bıraktığında: kontrol, izolasyon, tehdit ya da takip varsa önce güvenlik

Bu yazıdaki sorular ve not, ilişkide korkmadığınız, istediğinizi söyleyebildiğiniz bir durum için düşünülmüştür. Karşınızdaki kişi nereye gittiğinizi ve kiminle konuştuğunuzu sürekli denetliyorsa, telefonunuzu ya da hesaplarınızı izliyorsa, sizi arkadaşlarınızdan uzaklaştırmaya çalışıyorsa, paranızı, belgelerinizi ya da oturumla ilgili işlemlerinizi elinde tutarak size baskı yapıyorsa, tehdit ediyorsa veya ilişkiyi bitirmek istediğinizde peşinizden geliyorsa, önce güvenliğiniz gelir. Bunların sorumluluğu sizde değildir ve yaşadığınıza ad koymak ya da kanıtlamak zorunda değilsiniz.

Böyle bir durumda “yakınlaşma ritmi notu” yazmak ya da ilişkiyi yorumlamak öncelik değildir. Bulunduğunuz ülkenin acil yardım numarasını arayabilir ya da en yakın acil servise gidebilirsiniz; Türkiye’deki 112 numarası yurt dışında geçerli olmayabilir.

Güvenli destek aramak için: Bulunduğunuz yerde kadına yönelik şiddet konusunda destek veren yerel kuruluşların varlığını araştırabilirsiniz. Genel bir güvenlik çerçevesi olarak güvendiğiniz bir kişiye durumu haber vermek, kimlik ve oturum belgelerinizin kopyalarını ulaşabileceğiniz güvenli bir yerde tutmak ve acil durumda nereye gidebileceğinizi önceden düşünmek sayılabilir. Telefonunuzun ya da hesaplarınızın izlendiğinden şüpheleniyorsanız bu sayfaya bakmanız da fark edilebilir; mümkünse destek aramak için karşı tarafın erişemediği başka bir cihaz kullanın. Güvendiğiniz birinden güvenli bir iletişim yolu bulmanıza yardım etmesini isteyebilirsiniz; yalnızca yanınızda bulunması cihazın izlenmesini engellemez. Güvenli bir yol göremiyorsanız şimdilik hiçbir şey yazmamak da bir seçenektir.

Kendinize zarar vermeyi düşünüyorsanız, bir planınız varsa ya da hemen müdahale gerektiren bir durum söz konusuysa planlı bir görüşmeyi veya bir mesajın yanıtını beklemeyin; bulunduğunuz ülkenin acil yardım numarasını arayın. Online görüşme acil yardımın yerini tutmaz. Umutsuzluk ağırsa ya da günlük işleri yürütemez hâle geldiyseniz gerekli durumlarda psikiyatri hekimleri ile koordineli çalışılmaktadır.

Psikoterapi bu örüntülerde ne yapar, ne yapmaz?

Bireysel görüşmeler bir bağlanma stili bulmak için değil, yakınlaşma anlarında ne olduğunu birlikte izlemek için yapılır. Süreç kişiye göre değişse de şu başlıklarda çalışılabilir:

Yakınlaşma anını yavaşlatmak. Bilişsel davranışçı bakış, “Yine bırakacak” gibi düşüncenin geri çekilme ya da kontrol davranışını nasıl yönlendirdiğini görünür kılmak için kullanılabilir. Amaç düşünceyi susturmak değil, davranışı seçebileceğiniz bir aralık açmaktır.

İstisnalara bakmak. Çözüm odaklı sorular “Hangi yakınlaşmalarda daha rahattınız ve orada ne farklıydı?” gibi, kendi deneyiminizde zaten çalışan şeyleri bulmaya yarar.

Tempo cümlelerini denemek. “Bunu biraz daha yavaş yapmak istiyorum” ya da “Bu konuda henüz konuşmaya hazır değilim” gibi cümleleri, görüşmede söyleyip nasıl hissettirdiğine bakarak çalışabilirsiniz.

Yalnız akşamlar için başa çıkma becerileri. Yakınlık ihtiyacını tek bir ilişkiye bağlamadan taşıyabilmek için küçük, uygulanabilir adımlar birlikte aranır.

Görüşme kiminle birlikte olmanız gerektiğine karar vermez, bir kişiyi “güvenli” ya da “güvensiz” diye etiketlemez ve ilişkinizin sürmesi ya da bitmesi yönünde yönlendirme yapmaz. Sonuç sizin isteğinize ve süreç içinde yaşadıklarınıza göre değişir.

Online görüşme: Türkçe, saat farkı ve özel ortam

Görüşmeler görüntülü bağlantıyla yapılır ve yaklaşık 60 dakika sürer. İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti’nin (NHS) konuşma terapileri sayfası, terapinin yüz yüze, görüntülü ya da telefon görüşmesi ve çevrim içi kurs gibi yollarla yapılabildiğini belirtiyor. Hizmetin kapsamı Türkçe online danışmanlık sayfasında tanıtılıyor.

Saat farkı randevu sırasında birlikte planlanır. Evde başka biri varsa görüşme sırasında kimlerin bulunacağını önceden düşünmeniz, kulaklık kullanmanız ve kapısı kapanan bir oda seçmeniz işinizi kolaylaştırabilir.

Seansın adım adım nasıl işlediğini merak ediyorsanız online psikoterapi seansı yazısına, online görüşmenin sizin durumunuza uyup uymadığını düşünüyorsanız online terapi kimler için uygun yazısına bakabilirsiniz.

İlk mesaj ve ilk görüşmede ne olur?

İlk mesaj kısa olabilir. “Yurt dışında tek başıma yaşıyorum; yakınlaşma ve güven konusunda konuşmak istiyorum, görüşme biçimi ve uygun saatler hakkında bilgi almak istiyorum” yazmanız yeterlidir. Ayrıntıyı ilk mesajda vermeniz gerekmez. Duygularınızı Türkçe anlatmak sizi rahatlatıyorsa bunu da yazabilirsiniz; ana dilde anlatımın neden farklı hissettirebildiğini anadilde psikoterapi yazısı açıklıyor.

İlk görüşmede sizi neyin getirdiği, hangi konuların ağır bastığı ve hangi tempoda ilerlemek istediğiniz konuşulur; süreç ve ödeme hakkında bilgi alırsınız. Baskı yoktur, devam kararı sizindir. Yakınlaşma ritmi notunu hazırladıysanız okuyabilirsiniz, hazırlamadıysanız son haftalarda sizi en çok düşündüren tek bir anı anlatmanız da yeterlidir. Hazır olduğunuzda randevu talebi bırakabilir ya da WhatsApp’tan yazabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Şu an bir ilişkim yok, yakınlaşmaktan kaçınıyorum; yine de görüşebilir miyim?

Evet. Görüşmeye gelmek için bir ilişkinin içinde olmanız gerekmez. Yakınlaşmak istememek bir tercih de olabilir, bir korunma biçimi de; hangisi olduğunu ve neyi değiştirmek isteyip istemediğinizi birlikte konuşabilirsiniz. Hedefi siz belirlersiniz.

Çevremden “artık evlen” baskısı geliyor; bunu görüşmede konuşabilir miyim?

Evet. Görüşmede çevrenizdeki kişileri değil, bu seslerin sizde bıraktığı etkiyi ve kendi isteğinizi ele alırsınız. Ailenize ne anlatacağınıza ya da hiç anlatmayacağınıza siz karar verirsiniz.

Geçmişteki bir ilişki yüzünden güvenmekte zorlanıyorum; her şeyi anlatmak zorunda mıyım?

Hayır. Ne kadarını, hangi hızla anlatacağınız sizin elinizde. İlk görüşmelerde yalnızca bugün sizi en çok zorlayan durumdan başlayabilirsiniz; geçmişe ihtiyaç duyarsanız o da sizin temponuzda konuşulur.

Partnerimle birlikte katılabilir miyiz?

Bu yazı tek başına yaşayan kadının deneyimini anlatır. Bir partnerle birlikte katılmak isterseniz çift görüşmesi ayrı bir çerçevedir; ilk mesajda bunu belirtmeniz yeterlidir.

Kaç görüşme gerekir, ne sıklıkla yapılır?

Kesin bir sayı verilemez; konuya, ihtiyacınıza ve süreç içinde yaşananlara göre değişir. Sıklık ve çerçeve ilk görüşmelerden sonra birlikte belirlenir.

Ödeme, fatura belgesi ve sigorta konusunda ne yapmalıyım?

Randevuda bilgi verilir; ayrıntılı bilgi için arayınız (0543 108 25 76). Ücret bilgisi için psikoterapi ücretleri sayfasına bakabilirsiniz.

Bu yazı tanı ve tedavinin yerini tutmaz.