Aile Terapisi Nedir?

Aile terapisi nedir? Aile terapisi, evde yaşanan bir zorlanmayı tek kişinin sorunu gibi değil, ailenin ortak işleyişinin parçası olarak ele alan görüşme sürecidir. Amaç suçlu bulmak değil, kimin neye nasıl tepki verdiğini görünür kılmak ve yerine daha rahat bir konuşma düzeni kurmaktır. Kimlerin katılacağı konuya göre belirlenir.

Aile terapisi nedir sorusunu anlatan bu yazı, “bizim durumumuz buna uyar mı?” sorusuna yardımcı olmak için hazırlandı. Okurken aklınıza takılan bir yer olursa, bunu ilk görüşmede sormak için hazırlanmış olmanız gerekmez.

Bir kişinin sıkıntısı neden bütün evi sarar?

Bir ailede davranışlar birbirine bağlıdır. Çocuk ders çalışmayı reddeder, anne daha çok üstüne gider, baba tartışmadan kaçmak için geç gelir, anne iyice yalnız kalır, çocuk bu gerilimden daha da kaçar. Burada tek bir başlangıç noktası aramak çoğu zaman sonuçsuz kalır.

Aile terapisi nedir sorusunun yanıtındaki temel bakış buradan doğar. Bir üyenin davranışı diğerlerinin tepkisini, o tepki de ilk davranışı besler. O yüzden “sorunlu” diye işaret edilen kişi, evdeki gerilimi en görünür taşıyan kişi de olabilir. Bakış değişince konuşma da değişir: “Sen neden böylesin?” yerine “Bu evde bu an nasıl oluşuyor?” sorulur.

Ailelerde zamanla görünmez roller de oluşur. Biri arabulucu olur, biri sessiz kalır, biri her şeyi üstlenir, biri de hep “sorun çıkaran” diye anılır. Bu roller kimsenin seçimi değildir, yıllar içinde yerleşir. Adları konduğunda herkes kendine biraz daha geniş bir yer açabilir.

Aile terapisi nedir, neler ele alınır?

Çalışma tek bir kalıba göre yürümez; aşağıdaki başlıklar ailenin getirdiği konuya göre iç içe geçer:

• Kimin davranışının kimi nasıl etkilediği
• Konuşma biçimi: genelleme yerine gözlem, suçlama yerine ihtiyaç
• Gerilim yükselince ara verme ve konuşmaya dönme düzeni
• Roller ve sınırlar: kim neyden sorumlu, kararlar nasıl alınıyor
• Geçmiş kuşaklardan bugüne taşınan alışkanlıklar

Hizmetin genel çerçevesini psikoterapi ve psikolojik danışmanlık sayfasında görebilirsiniz.

Hangi durumlarda aile terapisi düşünülür?

Sık getirilen konular arasında ebeveynle çocuk arasında kopan iletişim, ergenlikte sınır ve güven çatışmaları, ev içi görev dağılımı, geniş ailenin evliliğe karışması ve ayrılık sürecinde ebeveynlik iş birliği vardır.

Büyük değişimler de aileyi zorlayabilir. Bir hastalık, bir kayıp ya da bir taşınma sonrasında herkes kendi yasını veya uyumunu ayrı yaşar, bu yüzden birbirine ulaşmakta güçlük çeker. Aynı evde olup farklı dünyalarda yaşıyor gibi hissetmek bu dönemlerde tanıdıktır.

Çocuk ve ergenlerin dâhil olduğu çalışmalar için çocuk danışmanlığı ve ergen danışmanlığı sayfalarına göz atabilirsiniz.

Evde fiziksel şiddet, tehdit ya da korkutma varsa önce güvenlik gelir; bu durum iletişim çalışmasıyla çözülecek bir konu sayılmaz. Güvenli bir yere ulaşmak ilk adımdır. Acil tehlikede 112’yi arayın, ALO 183 sosyal destek hattından da bilgi alabilirsiniz.

Çift terapisinden farkı nedir?

Çift terapisinde odak iki eşin ilişkisidir. Aile terapisinde ise çocuklar, ebeveynler ve kimi zaman geniş aile de tabloya girer. İkisi bazen iç içe geçer: eşler arasındaki gerilim çocuğun davranışına yansıyorsa oturumlar hem çift hem aile düzeyinde planlanabilir.

Yalnızca eşlerin ilişkisi konuşulacaksa çift danışmanlığı, evlenmeye hazırlananlar için evlilik öncesi danışmanlık ayrı başlıklar olarak yürütülür.

Aile terapisinde nasıl bir yol izlenir?

Yol gözlemlenebilir küçük adımlardan oluşur. Önce gerilimin yükseldiği andaki işaretler tanınır. Ardından dönüş zamanı belli bir mola düzeni kurulur; böyle bir mola, kapıyı çarpıp günlerce konuşmamaktan çok farklı işler.

Sonra dil üzerinde durulur: “Sen hep böylesin” yerine belirli bir ana ait gözlem, o andaki duygu, açık bir rica. Kırıcı bir konuşmanın ardından birbirine dönmenin somut yolu da birlikte kararlaştırılır. Bu adımların gündelik karşılığını kavga sonrası iletişim yazısında bulabilirsiniz.

Oturum aralarında evde denenecek şeyler de küçük tutulur: bir hafta boyunca akşam yemeğinde ders konuşmamak ya da moladan sonra mutlaka dönmek gibi. Denenemediyse bu bir kusur sayılmaz; neyin engellediği bir sonraki görüşmenin konusu olur.

Ailede ağır bir ruhsal tablo varsa hekim değerlendirmesi de konuşulur. Gerekli durumlarda psikiyatri hekimleri ile koordineli çalışılmaktadır.

İlk seansta sizi ne bekler?

Görüşmeleri Psikoterapist ve Psikolojik Danışman Mehmet Ulubey yürütür. İlk seans yaklaşık 60 dakika sürer ve büyük ölçüde ayrıntılı dinlemeye ayrılır. Her üye durumu kendi gördüğü yerden anlatır: ne zaman başladı, ne zaman ağırlaştı, ne denendi. Anlatılar arasındaki farklar, çoğu zaman sorunun kendisi kadar çok şey söyler.

Gerekirse üyelerle ayrı görüşmeler de yapılır. Bunun amacı taraf tutmak değil, ortak oturumda söylemesi zor olan şeyin önce güvenli bir yerde dile gelmesidir.

Görüşmeye götürmek için küçük bir aile haritası çizebilirsiniz. Kâğıda evdeki herkesin adını yazın. Kimin kiminle en rahat konuştuğunu düz çizgiyle, kimin kiminle tıkandığını kesik çizgiyle birleştirin. Doğru ya da yanlış bir çizim yoktur; yalnızca konuşmayı başlatan bir kâğıttır.

Kimler, nereden katılabilir?

Ofis Adana Çukurova’da, Yüzüncüyıl Mahallesi’ndedir. Hatay, Mersin, Osmaniye, Kahramanmaraş ve Gaziantep’ten aileler Adana’ya gelerek ya da online görüşebilir; diğer illerden görüşmeler online terapi ile yürütülür. Üyeler farklı şehirlerdeyse iki ayrı yerden aynı oturuma katılmak da mümkündür.

Ücret konusunda randevuda bilgi verilir; ayrıntılı bilgi için arayınız (0543 108 25 76). Genel bilgi psikoterapi ücretleri sayfasındadır.

Bugünden başlayabileceğiniz küçük bir adım var mı?

Var. Bu akşam sofrada on dakika telefonları kenara koyup tek bir soru sorun: “Bugün seni en çok ne yordu?” Herkes sırayla cevaplasın, kimse düzeltmesin ya da akıl vermesin. Hiç kimse konuşmak istemezse sorun değil; soruyu yarın yeniden sormak da bir adımdır. Önemli olan cevabın kendisinden çok, evde birinin bu soruyu sormuş olmasıdır. Küçük bir alışkanlık, zamanla konuşmanın kapısını aralayabilir.

Sık Sorulan Sorular

Aile terapisi nedir, kimler katılır?

Aile terapisi nedir sorusunun pratik yanıtı şudur: evdeki zorlanmayı birlikte konuşmak için ailenin ilgili üyeleriyle yapılan görüşmelerdir. Kimlerin katılacağı konuya göre belirlenir; bazen yalnızca ebeveynlerle, bazen çocuklarla birlikte ilerlenir.

Aile terapisine herkesin katılması şart mı?

Hayır. Bir üyenin katılmaması çalışmanın başlamasına engel değildir. Katılan üyelerle yapılan çalışma da evdeki düzeni etkileyebilir; kimin ne zaman dâhil olacağı zaman içinde değişebilir.

Çocuğum için başvuruyorum, neden benimle de görüşülüyor?

Çünkü çocuk gününün büyük kısmını sizinle aynı düzende geçirir. Ebeveyn görüşmeleri sizi suçlamak için yapılmaz; evde hangi küçük değişikliğin çocuğa en çok alan açacağını bulmak için yapılır.

Ergen çocuğum görüşmeye gelmek istemiyorsa ne olur?

Bu oldukça tanıdık bir durumdur ve zorlamak genellikle işi güçleştirir. Çalışma ebeveynlerle başlayabilir; ergenin katılıp katılmayacağı zamanla, onun da sözü alınarak konuşulur.

Aile terapisi ne kadar sürer?

Sabit bir sayı yoktur. Zorlanmanın ne kadar süredir devam ettiği ve ailenin katılımı süreyi belirler. İlk birkaç oturumun ardından yaklaşık bir çerçeve birlikte konuşulur.

Anlattıklarım diğer aile üyelerine aktarılır mı?

Görüşmelerin içeriği mesleki gizlilik kapsamındadır ve üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Ayrı oturumda anlatılanların ortak oturuma taşınıp taşınmayacağı önceden birlikte kararlaştırılır.

Ailenizin hikâyesini bir kez konuşup nereden başlanabileceğini görmek isterseniz en kolay yol WhatsApp’tan kısa bir mesaj yazmaktır. Dilerseniz 0543 108 25 76 numarasını arayabilir, randevu ya da aile danışmanlığı randevusu sayfasını kullanabilirsiniz.

Bu yazı tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Süregelen bir zorlanma yaşıyorsanız bir ruh sağlığı uzmanına başvurun.