Cinsel İsteksizlik ve Tedavisi

Kısaca cevap: Cinsel isteksizlik, yeterli uyarana rağmen cinselliğe ilginin belirgin biçimde azalması ya da kaybolması ve bu durumun kişide ya da ilişkide sıkıntı yaratmasıdır. Kadınlarda da erkeklerde de görülebilir. Nedenleri bedensel (hormonlar, kronik hastalıklar, ilaçlar) ya da psikolojik (stres, depresyon, ilişki sorunları, geçmiş deneyimler) olabilir; çoğu zaman birkaç etken bir aradadır. Tedavide önce hekim değerlendirmesiyle bedensel nedenlere bakılır, ardından gerekiyorsa bireysel ya da çift olarak cinsel terapi ile çalışılır.

Cinsel isteksizlik hakkında bu yazıda neler bulacaksınız?

Bu yazıda Psikoterapist ve Psikolojik Danışman Mehmet Ulubey ile Adana’da ve online yürütülen cinsel terapi çalışmalarında kadın ve erkek danışanların en sık sorduğu soruları ele alıyoruz: Cinsel isteksizlik nedir, neden olur, nasıl anlaşılır ve hangi adımlarla ele alınır? “Bende bir sorun mu var?” diye düşünüyorsanız, aşağıdaki bilgiler durumu daha net görmenize yardımcı olabilir.

Cinsel isteksizlik nedir?

Halk arasında “cinsel soğukluk” olarak da adlandırılan cinsel isteksizlik; kadın ya da erkekte yeterli cinsel uyarı olmasına rağmen cinselliğe dair düşünce, hayal ve etkinliklerden belirgin biçimde uzaklaşma durumudur.

Burada önemli bir ayrım var: Cinsel istek kişiden kişiye ve dönemden döneme doğal olarak değişir. Bir sorundan söz edebilmek için bu isteksizliğin kişinin kendi hayatında ya da partner ilişkisinde sıkıntı yaratıyor olması gerekir. Yani “az istek” tek başına hastalık değildir; önemli olan, bunun kişiyi ya da ilişkiyi zorlayıp zorlamadığıdır. Konuya genel bir giriş için cinsel isteksizlik nedir yazısına da bakabilirsiniz.

Cinsel isteksizlik ne kadar yaygın?

Cinsel isteksizlik, cinsel terapiye başvuru nedenleri arasında sık karşılaşılan konulardan biridir ve yalnızca ileri yaşlarda değil, genç yetişkinlerde de görülebilir. Pek çok kişi bu konuyu utanç ya da “geçer” düşüncesiyle uzun süre kimseyle konuşmaz. Oysa konuşulmayan isteksizlik zamanla ilişkide uzaklaşmaya, suçluluk ve kırgınlık duygularına yol açabilir. Kendinizi bu durumda buluyorsanız yalnız olmadığınızı bilmeniz önemlidir.

Cinsel isteksizliğin nedenleri nelerdir?

Cinsel isteksizlik pek çok nedene bağlı olarak gelişebilir. Nedenin doğru anlaşılması, uygun yolun belirlenmesi için ilk ve en önemli adımdır.

Erkeklerde cinsel isteksizlik nedenleri

Erkeklerde hem bedensel hem psikolojik nedenler rol oynayabilir.

Bedensel nedenler:

• Aşırı alkol tüketimi, sigara ve madde kullanımı
• Aşırı kilo
• Tiroid bezinin az çalışması (hipotiroidi)
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Testosteron düşüklüğü ve diğer hormonal değişimler
• Bazı ilaçlar (örneğin bazı antidepresanlar)
• Böbrek, karaciğer ve kalp yetmezliği gibi kronik hastalıklar
• Nörolojik hastalıklar ve geçirilmiş ürolojik ameliyatlar
• Yaşla ilgili değişimler

Psikolojik nedenler:

• Depresyon
• Evlilik ve ilişki sorunları, iletişim güçlükleri
• Aldatma ya da aldatılma deneyimi
• Yoğun stres, iş temposu, maddi sıkıntılar
• Partnerini memnun edememe korkusu, başarısızlık kaygısı (performans kaygısı)
• Bedeniyle barışık olamama (olumsuz beden algısı)
• Çocuklukta yaşanan istismar ya da travmatik deneyimler
• Olumsuz ilk cinsel deneyim
• Cinselliğin hiç konuşulmadığı, katı ve kuralcı bir ortamda yetişmek
• Cinsel kimlik ya da yönelimle ilgili yaşanan iç çatışmalar

Erkeklere özel daha ayrıntılı bilgi için erkeklerde cinsel isteksizlik yazısını okuyabilirsiniz.

Kadınlarda cinsel isteksizlik nedenleri

Kadınlarda da hem bedensel hem psikolojik etkenler rol oynar; çoğu zaman psikolojik ve ilişkisel etkenler belirgin bir yer tutar. Bu nedenle değerlendirmenin her iki boyutu da kapsaması önemlidir.

Bedensel nedenler:

• Menopoz ve yaşla ilgili hormonal değişimler
• Bazı ilaçlar (doğum kontrol hapları, antidepresanlar, kortizon içeren ilaçlar gibi)
• Alkol kullanımı
• Tiroid hastalıkları, diyabet, yüksek tansiyon gibi kronik hastalıklar
• Multipl skleroz, Parkinson gibi nörolojik hastalıklar
• Rahim alınması gibi jinekolojik ameliyatlar
• Birliktelik sırasında ağrı, vajinal kuruluk ve genital enfeksiyonlar

Psikolojik nedenler:

• Yoğun stres ve kaygı
• Evlilik ve ilişki sorunları
• Beden görünüşüyle ilgili kaygılar
• Depresyon
• Geçmişte yaşanan istismar ya da travmatik deneyimler
• Cinsel kimlik ya da yönelimle ilgili iç çatışmalar

Kadınlarda görülen diğer cinsel işlev sorunları için kadınlarda cinsel işlev bozuklukları rehberi yazısına göz atabilirsiniz.

Cinsel isteksizliğin belirtileri nelerdir?

Temel belirti cinsel isteğin belirgin biçimde azalması ya da hiç olmamasıdır. Bunun sonucu olarak birliktelik sıklığı azalır. Kişi cinsel düşüncelerden ve yakınlaşma fırsatlarından kaçınmaya başlayabilir. Bazı kişilerde buna eşlik eden çökkün duygu durumu, yorgunluk ve halsizlik de görülebilir. Partner tarafında ise reddedilmişlik, kırgınlık ve “artık beni istemiyor” düşüncesi sık yaşanır.

Cinsel isteksizliğin türleri var mı?

• Birincil (yaşam boyu) isteksizlik: Cinsel isteğin ergenlikten itibaren düşük seyretmesi.
• İkincil (sonradan gelişen) isteksizlik: Daha önce olağan bir cinsel istek varken hayatın bir döneminde isteğin azalması.
• Durumsal isteksizlik: Genel olarak istek olduğu hâlde belirli bir partnere ya da duruma karşı isteksizlik yaşanması.

İsteksizliğin ileri bir biçiminde kişi cinsellikten yoğun biçimde kaçınabilir, cinselliğe karşı tiksinti ya da öfke hissedebilir. Bu durumda destek almak özellikle önemlidir.

Cinsel isteksizlik ne zaman bir sorun olarak değerlendirilir?

Cinsel ilginin belirgin biçimde azalması, cinsel düşünce ve hayallerin neredeyse kaybolması, birlikteliği reddetme ya da birliktelikle ilgili yoğun kaygı gibi belirtiler uzun süre (genellikle aylarca) devam ediyor ve kişide ya da ilişkide sıkıntı yaratıyorsa bir uzmana danışmak gerekir. Tanı ancak ayrıntılı bir değerlendirme sonucunda, uzman tarafından konur; kişinin kendine “tanı koyması” yerine destek alması önerilir.

Cinsel isteksizlik hakkında hangi yanlış inanışlar yaygın?

Toplumda cinsellikle ilgili bazı yanlış inanışlar hâlâ yaygındır. “Cinselliği hep erkek başlatmalıdır, isteğini dile getiren kadın ayıplanır” gibi inanışlar kadınların isteklerini ifade etmesini zorlaştırır ve isteksizliği besleyebilir. Benzer şekilde “erkek her zaman istekli olmalıdır” inanışı da isteksizlik yaşayan erkeklerde yoğun utanç yaratır.

Uyarılma süreci de kişiden kişiye farklıdır. Kimi kişide görsel uyaranlar öne çıkarken, kimi kişide duygusal yakınlık, güven ve sözel iletişim daha belirleyicidir. Zihni yoğun kaygı ve sorunlarla dolu olan biri için fiziksel yakınlık tek başına yeterli olmayabilir. Partnerlerin bu farklılıkları bilmesi, birbirlerini suçlamadan anlamalarına yardım eder. Toplumun isteksizliğe bakışıyla ilgili cinsel isteksizliği insanlar nasıl yorumluyor yazısı da ilginizi çekebilir.

Cinsel isteksizlik nasıl tedavi edilir?

Cinsel istek hem bedensel hem de duygusal, ilişkisel ve psikolojik etkenlerden etkilendiği için tedavide asıl önemli olan nedeni ya da nedenleri bulmaktır. Süreç genel olarak şöyle ilerler:

1. Tıbbi değerlendirme

Önce hekim tarafından bedensel nedenler araştırılır. Kişinin kronik hastalıkları, kullandığı ilaçlar, hormon düzeyleri ve varsa ağrı gibi yakınmaları değerlendirilir. Bedensel bir neden bulunursa jinekoloji, üroloji, endokrinoloji ya da ilgili branş hekimi tarafından nedene yönelik tedavi planlanır. İlaçla ilgili değişiklik kararı her zaman hekime aittir.

2. Psikolojik değerlendirme ve cinsel terapi

Bedensel bir neden bulunmazsa ya da psikolojik etkenler de öne çıkıyorsa cinsel terapi ile çalışılır. Terapinin başında kişinin cinsel öyküsü, aile öyküsü ve geçmişiyle ilgili ayrıntılı bilgi alınır. Ardından cinsellikle ilgili yanlış ve eksik bilgiler düzeltilir, kaygılar ve beklentiler konuşulur. Aile içi sorunlar öne çıkıyorsa aile ya da çift çalışması da sürece eklenebilir.

3. Çift çalışması ve ev çalışmaları

Tedavinin amaçlarından biri de partnerler arasında yeniden uyum kurulması ve bozulan iletişimin onarılmasıdır. Partnerlerin istek düzeyleri arasında belirgin fark varsa, iki tarafın da ihtiyaçlarının dengelenmesi üzerinde çalışılır. Bu nedenle mümkün olduğunda sürece çift olarak katılmak önerilir; ancak kişi tek başına da başvurabilir.

Terapist eşliğinde, kişiye ve çifte özel olarak planlanan aşamalı ev çalışmaları sürecin önemli bir parçasıdır. Bu çalışmalar kişinin kendi bedenini tanımasını, baskısız yakınlık deneyimleri yaşamasını ve kaygının azalmasını hedefler. Gevşeme ve nefes egzersizleri, dokunma odaklı aşamalı çalışmalar ve pelvik taban (kegel) egzersizleri, kişiye uygun görülürse bu sürecin parçası olabilir. Partnerde erken boşalma ya da sertleşme güçlüğü gibi bir sorun varsa bunun da eş zamanlı ele alınması gerekebilir.

Cinsel terapide her şey kişiye göre “bireyselleştirilir”. Seans sayısı sorunun süresine, nedenlerine ve ilişkideki duruma göre değişir; kesin bir süre ya da sonuç vermek doğru olmaz. Psikolojik nedenlerle ilgili daha ayrıntılı bir çerçeve için cinsel isteksizliğin psikolojik nedenleri ve terapi süreci yazısını okuyabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Cinsel isteksizlik kendiliğinden geçer mi?

Stres ya da yoğun bir dönem gibi geçici nedenlere bağlı isteksizlik, o dönem geçtiğinde azalabilir. Ancak aylardır süren ve ilişkiyi etkileyen bir isteksizlik çoğu zaman kendi hâlinde düzelmez. Nedeni anlamak için hekim ve ruh sağlığı uzmanı değerlendirmesi önerilir.

Antidepresan kullanıyorum, isteksizliğim ilaçtan olabilir mi?

Bazı ilaçlar cinsel isteği etkileyebilir; ancak depresyonun kendisi de isteği azaltabilir. İlacı kendi kendinize bırakmayın ya da dozunu değiştirmeyin. Bu konuyu ilacı yazan hekiminizle konuşmanız gerekir.

Partnerim terapiye gelmek istemiyor, tek başıma başvurabilir miyim?

Evet. Bireysel olarak başlayıp kendi duygu ve düşüncelerinizi anlamak, partnerinizle nasıl konuşacağınızı planlamak da değerli bir adımdır. İleride partnerinizin katılımı da sürece eklenebilir.

Görüşmeler online yapılabilir mi?

Evet, görüşmeler Adana Çukurova’daki ofiste yüz yüze ya da Türkiye genelinde online yapılabilir. Seanslar yaklaşık 60 dakika sürer.

Bu konuyu birlikte konuşmak ister misiniz?

Cinsel isteksizlik, sessiz kaldıkça ağırlaşan ama konuşuldukça hafifleyen bir konudur. Kendinizde ya da ilişkinizde bu değişimi fark ettiyseniz, ilk görüşmede yaşadıklarınızı yargısız bir ortamda paylaşabilir, size uygun yolu birlikte belirleyebiliriz. Bilgi ve randevu için WhatsApp’tan yazabilir ya da 0543 108 25 76 numarasını arayabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Bu yazı tanı ve tedavinin yerini tutmaz.