Cinsel İsteksizlik (Frijidite – Cinsel soğukluk)

Kısaca cevap: “Frijidite” ya da “cinsel soğukluk”, bugün uzmanların artık kullanmadığı eski ve damgalayıcı bir ifadedir. Bugün bu durum için “cinsel isteksizlik” ya da “cinsel ilgi ve istek azlığı” denir. Kişinin kendisini ya da ilişkisini zorlayan, süreklilik gösteren bir istek azlığı söz konusuysa, bunun bedensel ve psikolojik nedenleri birlikte değerlendirilir; suçlanacak bir “soğukluk” değil, anlaşılması gereken bir süreç vardır.

Belki bu kelimeyi bir yakınınızdan, bir tartışmada ya da kendi iç sesinizde duydunuz: “Ben frijit miyim?” Bu soru çoğu kadında utanç, suçluluk ve yalnızlık duygusu yaratır. Bu yazıda bu eski etiketin neden bırakıldığını, kadınlarda isteğin nasıl işlediğini ve isteksizliğin hangi durumlarda bir destek ihtiyacına işaret ettiğini sade bir dille anlatıyoruz.

“Frijidite” kelimesi neden artık kullanılmıyor?

Frijidite kelimesi, “soğuk” anlamına gelen bir kökten gelir. Eskiden cinsel isteği az olan, cinsellikten keyif alamayan ya da birleşmede zorlanan kadınlar için tek bir torba kavram olarak kullanılırdı. Sorun şu ki bu kelime birbirinden çok farklı durumları aynı kalıba sokar: istek azlığı, uyarılma güçlüğü, orgazm güçlüğü ve ağrılı birleşme gibi.

Üstelik kelime, sorunu kadının “kişiliğine” yükler. “Soğuk kadın” ifadesi, isteksizliğin ardındaki yorgunluğu, kaygıyı, ilişki sorunlarını ya da bedensel etkenleri görünmez kılar. Bu yüzden günümüzde ruh sağlığı alanında bu kavramın yerine daha tanımlayıcı ve yargısız ifadeler kullanılır. Doğru adı koymak, doğru yardımı bulmanın ilk adımıdır.

Damgalayıcı bir etiket kadını nasıl etkiler?

“Frijit” sözü çoğu zaman bir tartışmada suçlama olarak söylenir. Bunu duyan kişi zamanla şu düşüncelere kapılabilir:

• “Bende bir eksiklik var, ben normal değilim.”
• “Eşimi mutsuz eden benim.”
• “Bunu kimseyle konuşamam, çok ayıp.”

Bu düşünceler kaygıyı artırır. Kaygı arttıkça cinsellik bir keyif alanı olmaktan çıkar, “başarılması gereken bir sınav” gibi hissedilir. Sınav gibi hissedilen bir şeye karşı istek duymak da zorlaşır. Böylece etiket, var olan isteksizliği besleyen bir kısır döngüye dönüşebilir. Utanç nedeniyle yardım aramak da gecikir.

Cinsel isteksizlik tam olarak nedir?

Cinsel isteksizlik; cinselliğe dair düşüncelerin, hayallerin ve cinsel yakınlaşma isteğinin belirgin biçimde azalması ya da hiç olmamasıdır. Kadınlarda da erkeklerde de görülebilir. Bir sorundan söz edebilmek için iki şey önemlidir: Bu azalmanın bir süredir devam etmesi ve kişide ya da ilişkide sıkıntı yaratması.

Yani “isteğim eskisi kadar değil” demek tek başına bir hastalık anlamına gelmez. İstek; yaşa, döneme, yorgunluğa ve ilişkinin durumuna göre doğal olarak iner çıkar. Konuya genel bir giriş için cinsel isteksizlik nedir yazısına da göz atabilirsiniz.

Kadınlarda cinsel istek nasıl bir süreçle oluşur?

Pek çok kadın, isteğin “birden ve kendiliğinden” gelmesi gerektiğini düşünür. Filmlerde ve dizilerde anlatılan da genellikle budur. Oysa birçok kadında istek, yakınlaşma başladıktan sonra, kendini güvende ve rahat hissettiğinde ortaya çıkar. Buna “tepkisel istek” de denir.

Bu bilgi önemlidir, çünkü kendiliğinden istek duymayan bir kadın kendini “soğuk” sanabilir. Oysa doğru ortam, duygusal yakınlık, yeterli zaman ve baskısız bir yaklaşım olduğunda istek gelişebilir. İsteği etkileyen başlıca unsurlar şunlardır:

• Duygusal güven: Eşine kırgın, öfkeli ya da ondan uzak hisseden biri için yakınlaşmak zordur.
• Zihinsel yük: İş, ev, çocuk ve sorumluluklarla dolu bir zihin, cinselliğe yer açmakta zorlanır.
• Beden algısı: Bedeninden utanan biri yakınlaşma sırasında kendini izlemeye başlar ve gevşeyemez.
• Önceki deneyimler: Acı veren, zorlayıcı ya da baskı altında yaşanan deneyimler isteği bastırabilir.

Cinsel isteksizlik hangi biçimlerde görülür?

Hep var olan (birincil) isteksizlik

Kişi, ergenlikten bu yana cinselliğe belirgin bir ilgi duymadığını anlatır. Bu durumda yetiştirilme biçimi, cinselliğe dair öğrenilen inançlar ve bedensel etkenler birlikte ele alınır.

Sonradan başlayan (ikincil) isteksizlik

Önceden isteği olan bir kişide belli bir dönemden sonra başlar. Doğum, hastalık, ilaç kullanımı, ilişkide yaşanan bir kırılma ya da yoğun stres gibi değişikliklerin ardından görülebilir.

Dönemsel isteksizlik

Yoğun iş temposu, sınav dönemi, taşınma ya da yas gibi zorlu dönemlerde istek geçici olarak azalabilir. Koşullar düzeldiğinde istek de çoğu zaman geri gelir. Bu, yaşamın olağan bir parçasıdır.

Cinsel isteksizliğe neler eşlik edebilir?

İsteksizlik çoğu zaman tek bir nedene bağlı değildir; birkaç etken bir arada bulunabilir. Sık karşılaşılan etkenler şunlardır:

• Genel sağlık sorunları, hormonal değişimler ve bazı ilaçlar
• Depresyon, kaygı ve uzun süreli stres
• Evlilik ya da ilişki sorunları, çözülmemiş kırgınlıklar
• Geçmişteki olumsuz ya da zorlayıcı cinsel deneyimler
• Cinselliği günah, ayıp ya da tehlikeli gösteren katı inançlar ve suçluluk duyguları
• Başarısızlık korkusu ve kendine güvensizlik
• Gebe kalma ya da hastalık bulaşma korkusu
• Ağrılı birleşme gibi cinselliği zorlaştıran başka sorunlar

Bu etkenlerin her biri herkeste isteksizliğe yol açmaz. Hangi etkenin sizde rol oynadığını anlamak için ayrıntılı bir görüşme gerekir. Kadınlarda istek azlığının nedenlerini daha ayrıntılı ele aldığımız cinsel istek azlığı kadınlarda neden görülür yazısına da bakabilirsiniz.

Ne zaman bir uzmana başvurmak gerekir?

Şu durumlardan biri sizi düşündürüyorsa destek almayı değerlendirebilirsiniz:

• İsteksizlik uzun süredir devam ediyor ve sizi üzüyorsa
• İlişkinizde sık tartışmaya, uzaklaşmaya ya da suçlamaya yol açıyorsa
• Cinsellik sırasında ağrı, yanma ya da korku yaşıyorsanız
• İsteksizliğe mutsuzluk, umutsuzluk ya da yoğun kaygı eşlik ediyorsa

Önce bedensel nedenlerin dışlanması önemlidir. Bu nedenle jinekoloji ya da ilgili hekim değerlendirmesi, sürecin bir parçasıdır. Hormon, ilaç ya da başka bir sağlık sorunu düşünülüyorsa hekim yönlendirmesi esastır. Psikolojik ve ilişkisel boyut ise cinsel terapi görüşmelerinde ele alınır.

Cinsel terapide neler konuşulur?

Cinsel terapi, yargısız ve güvenli bir ortamda yürüyen bir konuşma sürecidir. Görüşmelerde isteksizliğin ne zaman başladığı, hangi durumlarda arttığı ya da azaldığı, ilişkideki iletişim, beklentiler ve cinselliğe dair öğrenilmiş inançlar konuşulur. Gerektiğinde çift görüşmeleri planlanır.

Amaç kimseyi suçlamak değil; isteği bastıran etkenleri fark etmek, baskıyı azaltmak ve yakınlaşmayı yeniden güvenli hâle getirmektir. Süreç kişiden kişiye değişir; ne kadar süreceği ilk değerlendirmeden sonra birlikte planlanır.

Sık Sorulan Sorular

Frijidite ile cinsel isteksizlik aynı şey mi?

Halk arasında aynı anlamda kullanılır, ancak “frijidite” eski ve yargılayıcı bir ifadedir. Bugün istek azlığı, uyarılma güçlüğü, orgazm güçlüğü ve ağrılı birleşme ayrı ayrı ele alınır. Doğru adlandırma, doğru yardımın planlanmasını kolaylaştırır.

Cinsel isteksizlik kadının suçu mu?

Hayır. İsteksizlik bir kişilik kusuru ya da bilinçli bir tercih değildir. Bedensel, duygusal ve ilişkisel pek çok etken isteği etkileyebilir; bu yüzden suçlama yerine anlamaya çalışmak daha yararlıdır.

Cinsel isteksizlik kendiliğinden geçer mi?

Dönemsel isteksizlik, stres ve yorgunluk azaldığında çoğu zaman kendiliğinden düzelebilir. Uzun süredir devam eden ve ilişkiyi zorlayan bir isteksizlikte ise nedenleri anlamak için hekim ve psikolojik değerlendirme önerilir.

Eşim olmadan tek başıma görüşmeye gelebilir miyim?

Evet. Pek çok kişi sürece önce tek başına başlar. İlerleyen aşamada uygun görülürse ve iki taraf da isterse çift görüşmeleri planlanabilir.

Görüşmeler online yapılabilir mi?

Evet. Görüşmeler Adana’da yüz yüze ya da Türkiye’nin her yerinden online olarak yapılabilir. Online görüşme, bu konuyu konuşmakta zorlanan kişiler için başlangıcı kolaylaştırabilir.

Bu konuyu konuşmaya hazır mısınız?

“Ben soğuk muyum?” sorusunu tek başınıza taşımak zorunda değilsiniz. Psikoterapist ve Psikolojik Danışman Mehmet Ulubey ile yapılacak ilk görüşmede yaşadıklarınızı yargısız bir ortamda konuşabilir, size uygun adımları birlikte belirleyebilirsiniz. Randevu ve bilgi için WhatsApp ya da telefonla 0543 108 25 76 numarasından ulaşabilirsiniz.

Bu yazı tanı ve tedavinin yerini tutmaz.